Burgerschap in vo en mbo
Wil jij je professionaliseren in (de geactualiseerde eisen aan) burgerschapsonderwijs in het vo of mbo?
Fontys ondersteunt je om burgerschapsonderwijs vorm te geven dat aansluit bij de (nieuwe) wettelijke eisen en de dagelijkse onderwijspraktijk in vo en mbo. We bieden inhoudelijke en didactische verdieping en praktische handvatten. Met onze cursussen werk je gericht aan je eigen expertise én aan sterk burgerschapsonderwijs binnen jouw school.
Ons aanbod
Professionalisering voor docenten burgerschap in het mbo
Cursus Burgerschap
Ben jij docent burgerschap op het mbo, of wil je dat worden? En wil
je je verder verdiepen in de nieuwe kwalificatie-eisen voor burgerschap in het mbo?
Vanaf schooljaar 2026-2027 doen alle mbo-studenten een instellingsexamen voor Burgerschap. Burgerschap krijgt zo dezelfde plek als Nederlands en rekenen binnen de basisvaardigheden van de opleidingen. Met deze cursus verdiep je je in je eigen burgerschapkennis en krijg je handvatten en methoden om je onderwijs aan te laten sluiten bij de nieuwe kwalificatie-eisen
Professionalisering voor vo-docenten (alle schoolvakken)
Modules cursus Burgerschap
Veel scholen en docenten zoeken naar een sterke invulling van hun burgerschapsopdracht voor het vo. Veel scholen krijgen hierop een herstelopdracht van de Inspectie.
Hoe kan de school worden ingericht als oefenplaats voor burgerschap en hoe kunnen alle docenten daar vorm aan geven? Hoe kunnen alle docenten bijdragen aan de doelen voor burgerschapsonderwijs? De cursus Burgerschap biedt hiervoor passende modules voor docenten in alle schoolvakken.
Meer scholingsaanbod
Bekijk meer scholingsaanbod in burgerschapsonderwijs, zoals de cursus Controversiële onderwerpern + schurende gesprekken in de klas en maatwerkmogelijkheden via onderstaande button.
Meer scholingsaanbod in burgerschapsonderwijsVoor wie?
Cursus Burgerschap | voor mbo-docenten
De cursus Burgerschap is met name bedoeld voor mbo-docenten die verlegenheid ervaren bij het geven van burgerschap, of op zoek zijn naar inspiratie. Daarnaast is het geschikt voor opleidingsteams met ambitie. Teams die ruimte en tijd willen om een leerlijn burgerschap te ontwerpen, passend bij de beroepscontext waarvoor ze opleiden.
Modules cursus Burgerschap | voor vo-docenten (alle vakken)
De modules ‘visies op burgerschap’ en ‘didactiek van burgerschap en controversiële onderwerpen’ uit de cursus Burgerschap zijn voor vo-docenten van alle vakken relevant. Scholen hebben de opdracht een oefenplaats voor burgerschap te zijn en docenten van alle vakken moeten daar vorm aan kunnen geven. Ook moeten àlle docenten kunnen werken aan de doelen voor burgerschapsonderwijs (en niet slechts docenten in specifieke schoolvakken).
Toelatingseisen
Docenten in het mbo of vo (met een lesbevoegdheid).
'Burgerschap is de sleutel tot het bouwen van een betere samenleving. Daarin speelt ieder individu een actieve rol in het vormgeven van de wereld om ons heen.'
Inhoud en opbouw
.
De cursus Burgerschap (30 ec) is gebaseerd op de nieuwe kwalificatie-eisen voor burgerschap in het mbo. Voor de benoembaarheid van mbo-docenten die in de toekomst burgerschap willen geven op het mbo, zijn zes landelijke concept-leeruitkomsten geformuleerd (LUK’s). De modules uit de cursus sluiten hierop aan.
Modules
LUK's
1. Visies op burgerschap (5 ec) – afgesloten met een kennistoets
De docent als reflectieve en visiegedreven burgerschapsprofessional.
- LUK 6. De docent ontwikkelt een burgerschapsvisie en vertaalt deze naar ontwerpeisen voor het eigen burgerschapsonderwijs, rekening houdend met relevante kaders en betrokkenen.
2. Politicologie (10 ec) – afgesloten met een kennistoets
De docent als inhoudelijk onderlegde professional.
- LUK 2: De docent analyseert machtsverhoudingen en besluitvormingsprocessen binnen de Nederlandse democratische rechtsstaat en vergelijkt deze met andere systemen met behulp van politicologische concepten en theorieën.
- LUK 3. De docent beredeneert vanuit diverse visies op de huidige en ideale samenleving wat mogelijke oplossingsrichtingen zijn voor actuele maatschappelijke vraagstukken.
3. Sociologie (5 ec) – afgesloten met een kennistoets
De docent als inhoudelijk onderlegde professional.
- LUK 1. De docent analyseert maatschappelijke veranderingen en de invloed hiervan op individuen, groepen en samenlevingen met behulp van sociologische concepten en theorieën.
4.Didactiek van burgerschap en controversiële onderwerpen (10 ec) – afgesloten met een portfolio
De docent als ontwikkelaar en uitvoerder van burgerschapsonderwijs.
- LUK 4. De docent ontwerpt kennis- en ervaringsrijk burgerschapsonderwijs waarin de kwalificatie-eisen en de burgerschapsvisie van de mbo-instelling worden vertaald naar de (beroeps- en onderwijs)praktijk van de eigen doelgroep.
- LUK 5. De docent begeleidt en volgt studenten bij het (verder) ontwikkelen van burgerschapscompetenties in een veilig en open leerklimaat, waarbij het pedagogisch-didactisch handelen is afgestemd op de doelgroep.
De modules ‘visies op burgerschap’ en ‘didactiek van burgerschap en controversiële onderwerpen’ uit de cursus burgerschap (zie bovenstaand tabblad) sluiten ook aan op de burgerschapsopdrachten de burgerschapsdoelen voor het vo. Hier moeten alle vo-docenten aan kunnen werken. Deze modules richten zich op de doelen uit de Wet verduidelijking burgerschap (september 2021)voor het vo.
Deze wet stelt dat het onderwijs actief burgerschap en sociale cohesie op doelgerichte en samenhangende wijze moet bevorderen.
Daarbij richt het onderwijs zich in elk geval op:
- het bijbrengen van respect voor en kennis van de basiswaarden van de democratische rechtsstaat, zoals verankerd in de Grondwet, en de universeel geldende fundamentele rechten en vrijheden van de mens, en het handelen naar deze basiswaarden op school;
- het ontwikkelen van de sociale en maatschappelijke competenties die de leerling in staat stellen deel uit te maken van en bij te dragen aan de pluriforme democratische Nederlandse samenleving en;
- het bijbrengen van kennis over en respect voor verschillen in godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, afkomst, geslacht, handicap of seksuele gerichtheid alsmede de waarde dat gelijke gevallen gelijk behandeld worden.
Ook stelt de wet dat scholen moeten zorgen voor een schoolcultuur die in overeenstemming is met de waarden van de democratische rechtsstaat. Scholen moeten een omgeving creëren waarin leerlingen worden gestimuleerd actief te oefenen met de omgang met en het handelen naar deze waarden en moeten zorgen voor een omgeving waarin leerlingen en personeel zich veilig en geaccepteerd weten, ongeacht de mogelijke verschillen die er tussen hen zijn.
De modules van de cursus Burgerschap worden aangeboden binnen een bestaande minor voor deeltijd- en voltijdstudenten aan de lerarenopleiding. Je sluit dus bij deze, vaak interactieve, colleges aan.
Colleges:
Colleges worden gedurende een jaar aangeboden op maandagavond tussen 18.00 - 21.00 uur.
Elke modules wordt aangeboden in een blok van 10 weken.
De studietijd wordt besteed aan:
- Literatuurstudie en uitwerken van college-opdrachten (die dienen om de stof beter te begrijpen)
- De module ‘didactiek van burgerschap en controversiële onderwerpen’ wordt afgesloten met een portfolio. Studietijd wordt daarom ook besteed aan ontwerpen, uitvoeren en evalueren van burgerschapsonderwijs in jouw schoolpraktijk en het opbouwen van je portfolio.
Elke module van de cursus Burgerschap wordt afgesloten met een toets. Een module is behaald wanneer de toets met een voldoende is afgerond. Per studiejaar kan elke toets één keer worden herkanst. De cursus Burgerschap als geheel is afgerond zodra alle modules met een voldoende zijn afgesloten.
1. Visies op burgerschap (5 EC) – afgesloten met een kennistoets
2. Politicologie (10 EC) – afgesloten met een kennistoets
3. Sociologie (5 EC) – afgesloten met een kennistoets
4. Didactiek van burgerschap en controversiële onderwerpen (10 EC) – afgesloten met een portfolio
Na het afronden van de gehele cursus Burgerschap ontvangt de deelnemer een certificaat.
De cursus Burgerschap heeft een studieduur van een jaar en een studiebelasting van circa 840 uur.
Een losse module van de cursus Burgerschap duurt 10 weken en heeft een studiebelasting van 140 uur ( bij 5 EC) en 280 uur (bij 10 EC).
Colleges worden gedurende een jaar aangeboden op maandagavond tussen 18.00 - 21.00 uur.
Elke module wordt aangeboden in een blok van 10 weken.
1. Visies op burgerschap (5 ec) | periode 1 | 1 september 2025
2. Politicologie (10 ec) | periode 2 | 17 november 2025
3. Sociologie (5 ec) – periode 3 | 9 februari 2026
4. Didactiek van burgerschap en controversiële onderwerpen (10 ec) – periode 4 | 4 mei 2026
“Burgerschap krijgt dezelfde status als Nederlands en rekenen”Jefta Bego | Cursuscoördinator Burgerschap in vo en mbo
Lees het artikel
Meerwaarde
Wanneer een deelnemer de cursus Burgerschap, of losse modules daarvan, succesvol doorloopt kan deze:
- Maatschappelijke veranderingen en de invloed hiervan op individuen, groepen en samenlevingen met behulp van sociologische concepten en theorieën analyseren;
- Machtsverhoudingen en besluitvormingsprocessen binnen de Nederlandse democratische rechtsstaat analyseren en deze vergelijken met andere systemen met behulp van politicologische concepten en theorieën;
- Vanuit diverse visies op de huidige en ideale samenleving beredeneren wat mogelijke oplossingsrichtingen zijn voor actuele maatschappelijke vraagstukken;
- Kennis- en ervaringsrijk burgerschapsonderwijs ontwerpen waarin de kwalificatie-eisen en de burgerschapsvisie van de mbo-instelling worden vertaald naar de (beroeps- en onderwijs)praktijk van de eigen doelgroep;
- Studenten begeleiden en volgen bij het (verder) ontwikkelen van burgerschapscompetenties in een veilig en open leerklimaat, waarbij het pedagogisch-didactisch handelen is afgestemd op de doelgroep;
- Een burgerschapsvisie ontwikkelen en deze vertalen naar ontwerpeisen voor het eigen burgerschapsonderwijs, rekening houdend met relevante kaders en betrokkenen.
Praktische info
- Niveau
- Cursus
- Lesplaats(en)
- Tilburg of incompany
Wil je meer inhoudelijke informatie over (modules van) de cursus Burgerschap? Neem contact op met Jefta Bego: j.bego@fontys.nl.
De komst van vluchtelingen, het stikstofbeleid, Zwarte Piet, genderdiversiteit, de komst van kerncentrales en kweekvlees: voorbeelden van controversiële onderwerpen waar je als docent gepland of ongepland iets mee moet.
In de eerste drie bijeenkomsten bespreken en oefenen we hoe je kunt omgaan met spontane controversiële opmerkingen van leerlingen. Ook krijg je handvatten om zelf lessen te ontwikkelen waarin controversiële onderwerpen aan bod komen.
De cursus is praktijkgericht en start vanuit jouw vragen, als deelnemend docent.
De vierde bijeenkomst is een follow-up bijeenkomst, waarin we ervaringen met het ontwikkelen en uitvoeren van lessen bespreken.
De cursus bestaat uit 4 bijeenkomsten, die binnen een tijdsbestek van 6 tot 8 weken worden gepland. Tijdens de cursus staat jouw alledaagse lespraktijk, als docent, centraal.
Opbouw en inhoud
Tijdens de bijeenkomsten bespreken we vakdidactische en vakinhoudelijke inzichten, krijg je concrete handvatten en oefen je met werkvormen. Ook leer je hoe je kunt omgaan met onverwachte, soms niet aan het eigen schoolvak gerelateerde controversiële opmerkingen van leerlingen. Tussen de bijeenkomsten door werk je aan het ontwikkelen van een of enkele lessen voor het eigen schoolvak. Je oefent met het formuleren van passende lesdoelen en ontwerpt lessen met daarbij aansluitende werkvormen. De les(sen) worden uitgevoerd en tijdens de vierde bijeenkomst wordt de uitvoer daarvan besproken.
Bijeenkomst 1:
In deze bijeenkomst staat de theorie rondom controversiële onderwerpen centraal: wat maakt een onderwerp controversieel? Welke bedreigingen en kansen liggen er voor jou, als docent, bij het bespreken van deze onderwerpen? Welke factoren spelen daarbij een rol?
Identiteit is een van deze cruciale factoren. We gaan daarom in op identiteit van de leerlingen en die van de docent. We oefenen met socratische gespreksvoering en de identiteitskaart.
We sluiten af met een concrete werkvorm om controversiële onderwerpen te bespreken in de klas.
Bijeenkomst 2:
We gaan nu dieper in op het ontwerpen van lessen over controversiële onderwerpen. We bespreken dan didactische principes en pedagogische uitgangspunten of voorwaarden om die lessen vorm te geven. Op deze manier zijn de lessen dynamisch en leerzaam en wordt rekening gehouden met een open èn veilig klasklimaat. Alle didactische principes worden gedemonstreerd met concrete werkvormen.
Na deze bijeenkomst ga je aan de slag om een eigen les te (her)ontwerpen. Het lesontwerp neem je mee naar bijeenkomst 3.
Bijeenkomst 3:
Hier bespreken we de lesontwerpen, zodat je deze eventueel kunt aanscherpen (intervisie). Tussen bijeenkomst 3 en 4 kun je deze uitvoeren. Daarna bestudeer je de dynamieken van polarisatie aan de hand het model van Bart Brandsma. Je oefent met begrenzen en uitnodigen en de verschillende gamechangers.
We sluiten aan op onderwerpen uit de meegebrachte lesontwerpen, zodat hiermee geoefend kan worden voordat de les uitgevoerd wordt. Ook deze bijeenkomst levert jou dus verschillende concrete handvatten op, om te kunnen reageren op spontane situaties waarbij de emoties hoog op kunnen lopen.
Na bijeenkomst 3 voer je je les uit. Je neemt jouw bevindingen daarover mee naar bijeenkomst 4.
Bijeenkomst 4:
Dit is een follow-up bijeenkomst. Hierin staat het terugblikken op de uitgevoerde lessen centraal (intervisie en nazorg). Samen bespreken we de meegebrachte bevindingen van de docenten. Hierbij kun je denken aan:
- Hebben de leerlingen geleerd wat ik wilde dat ze leren?
- Was er sprake van een open én veilig klasklimaat en waaruit bleek dat?
- Heb ik werkvormen goed ingezet en waren deze passend?
- Hoe heb ik gereageerd en zou ik dat nog een keer zo doen?
- Waarom wel of waarom niet?
We bespreken deze ervaringen samen. De geleerde inzichten worden tenslotte verzameld en daarmee sluiten we de cursus af.
Bij voldoende deelnemers kan deze cursus op de eigen school plaatsvinden, maar kan ook in Tilburg bij de lerarenopleiding worden uitgevoerd.
Opbrengst
De docenten hebben in een les ontworpen, uitgevoerd en hierop gereflecteerd. Docenten kunnen hierdoor beter lessen ontwerpen waarbij controverse een rol speelt en zullen met meer vertrouwen voor de klas staan. Ze kunnen meer adequaat reageren op spontane gesprekken in de klas over maatschappelijk gevoelige thema’s.
Ook ontvangen docenten een bewijs van deelname.
Studielast
Totaal: 20 uur. Dit ziet er als volgt uit:
- 4 bijeenkomsten van elk 3 uur
- Ontwerpen van een les en bijstellen op basis van feedback (4 uur)
- Uitvoer van een les (in een reguliere les)
- Beschrijven van leerresultaten van leerlingen en van eigen bevindingen (1 uur).
- Lezen van enkele artikelen (3 uur)
Kosten
Op aanvraag: verzoek om aantal deelnemers bij benadering te noemen bij de aanvraag van een offerte.
Te denken valt aan workshops, lezingen of begeleiding bij curriculumontwikkeling rondom burgerschap en didactiek van controversiële onderwerpen. Maatwerk is mogelijk voor vo en mbo: voor docenten, coördinatoren en ontwikkelteams.
Neem hiervoor contact op met Jefta Bego: j.bego@fontys.nl
Aanmelden
Wordt hier geen startdatum en aanmeldknop getoond?
Dan is aanmelden op dit moment (nog) niet mogelijk.
Neem gerust contact met ons op voor meer informatie over de cursus/opleiding. We helpen je graag verder!
Alle contactgegevens vind je onderaan deze pagina.