Project
REBEL-V Studie
Het stimuleren van verpleegkundig leiderschap heeft een positieve invloed op de werkomgeving van verpleegkundigen en de kwaliteit van zorg. Het is dan ook van belang om in de dagelijkse praktijk van verpleegkundigen te onderzoeken wat hen helpt of juist tegenhoudt in het ‘pakken’ van hun verpleegkundig leiderschap.
Onderdeel van:
Verpleegkundigen werken in werkpraktijken die hen uitdagen om dingen net iets anders te doen wanneer organisatorische regels en voorschriften niet passen bij hun normen en overtuigingen over wat het beste is voor hun patiënten. Uit onderzoek blijkt dat verpleegkundigen regelmatig ‘onder de radar’ blijven als zij bezig zijn om de patiëntenzorg te verbeteren. ‘Onder de radar' geeft hen de vrijheid om hun werkwijze te veranderen, maar maakt het leren en stimuleren van dit rebelse leiderschap in de praktijk ook moeilijk. Het is dan ook belangrijk om meer inzicht te krijgen in dit rebelse verpleegkundig leiderschap in de praktijk.
Doel
Met dit onderzoek willen we het rebelse verpleegkundig leiderschap beter doorgronden en inzicht krijgen in de rebelse verpleegkundige werkpraktijken. Daarnaast willen we achterhalen welke factoren dit rebelse verpleegkundig leiderschap stimuleren of juist belemmeren.
Aanpak
Met behulp van verschillende actieonderzoeksgerichte benadering wordt het rebelse verpleegkundig leiderschap onderzocht binnen verschillende verpleegkundige werkpraktijken.
Resultaten
Verpleegkundigen worden regelmatig uitgedaagd om af te wijken van organisatieregels en -voorschriften wanneer deze niet passen bij hun (professionele) normen en overtuigingen over goede zorg. Door in suboptimale situaties te handelen in het belang van hun patiënten of de werkomgeving, tonen verpleegkundigen leiderschap. In het proefschrift van Eline de Kok staat centraal hoe verpleegkundigen dit positief afwijkende gedrag en rebelse leiderschap in de praktijk brengen. Rebelse verpleegkundigen slagen erin grenzen te verleggen, gevestigde ideeën uit te dagen en buiten de lijntjes te kleuren, zonder de steun van collega’s en management te verliezen. Ze gaan op zoek naar elegante en efficiënte oplossingen en veranderen daarmee uiteindelijk de praktijk.
Vijf aspecten kenmerken en beïnvloeden de leiderschapspraktijken van rebelse verpleegkundigen:
1. het interne conflict,
2. de kracht van refelectie,
3. kennis, ervaring en vaardigheden,
4. de invloed van netwerken, relaties en samenwerkingsverbanden,
5. de impactvolle samenwerking tussen verpleegkundigen en leidinggevenden.
Dit proefschrift laat zien hoe belangrijk rebels verpleegkundig leiderschap is voor innovatie binnen de gezondheidszorg en voor het verbeteren van de kwaliteit van zorg en de verpleegkundige werkomgeving. Tegelijkertijd wordt duidelijk dat rebelse leiderschapspraktijken weerbarstig zijn, zich vaak buiten het zicht van anderen afspelen en regelmatig beperkt blijven tot quick fixes in het hier en nu. Dat bemoeilijkt duurzame verandering en maakt dat het potentieel van deze praktijken niet volledig wordt benut.
Om dit potentieel beter te benutten liggen er kansen in gezamenlijk reflecteren, leren en handelen rondom de invloed van regels, zeggenschap, feedback, gewoonten en professionele spanningen binnen de verpleegkundige praktijk.
Partners
Verplegingswetenschap Universiteit Utrecht
Literatuur
Kok, E. D., Weggelaar, A. M., Reede, C., Schoonhoven, L., & Lalleman, P. (2023). Beyond transformational leadership in nursing: A qualitative study on rebel nurse leadership‐as‐practice. Nursing Inquiry, 30(2), e12525.
de Kok, E., Schoonhoven, L., Lalleman, P., & Weggelaar, A. M. (2023). Understanding rebel nurse leadership‐as‐practice: Challenging and changing the status quo in hospitals. Nursing Inquiry, 30(4), e12577.
de Kok, E., Weggelaar‐Jansen, A. M., Schoonhoven, L., & Lalleman, P. (2021). A scoping review of rebel nurse leadership: Descriptions, competences and stimulating/hindering factors. Journal of clinical nursing, 30(17-18), 2563-2583.
De Kok, E., Janssen-Beentjes, K., Lalleman, P., Schoonhoven, L., & Weggelaar, A. M. (2023). Nurse leadership development: A qualitative study of the Dutch Excellent Care Program. Journal of Nursing Management, 2023(1), 2368500.
de Kok, E., Weggelaar-Jansen, A. M., Lalleman, P., & Schoonhoven, L. (2022). Rebels verpleegkundig leiderschap. TVZ-Verpleegkunde in praktijk en wetenschap, 132(1), 50-51.
Kok, E. T. A. D. (2024). Deviating in white: Rebel nurse leadership in the nursing practice (Doctoral dissertation, Utrecht University).
Contact
Voor vragen of aanvullende informatie kunt u per e-mail contact met ons opnemen.
