Verpleegkunde door de Tijd
Ons lectoraat brengt geschiedenis, kunst, media en toekomstdenken transdisciplinair samen. Door het verleden, het heden en mogelijke toekomsten te verbeelden, te onderzoeken en te bevragen, verdiepen we het begrip van het verpleegkundig werk. Daarmee creëren we ruimte om dit werk verder vorm te geven. We ontwikkelen praktijkgerichte oplossingsrichtingen die recht doen aan de hedendaagse vraagstukken in de zorg.
Over het lectoraat
Ons lectoraat werkt vanuit twee onderzoekslijnen, die beide bijdragen aan onze centrale doelstelling:
- Leiderschap, positionering en rolontwikkeling: een cross-over met organisatiesociologie en publieksgeschiedenis.
- Representatie, verbeelding en media: een cross-over met journalistiek en de kunsten.
Onze missie: We leren van het verleden en bouwen aan de toekomst van de zorg.
Ons motto: Maak geschiedenis!
We zijn verbonden aan Fontys Mens en Gezondheid en maken deel uit van het Fontys Center of Expertise Arts, Culture & Embodied Change. Daarnaast werken we nauw samen met het Museum voor de Verpleegkunde van V&VN.
"De bron van het verpleegkundig werk ligt in relaties: met patiënten en cliënten, met hun naasten en alle spelers die zorg mogelijk maken. Het doorgronden van dit werk én het door de tijd heruitvinden is cruciaal voor het slagen van de transformatie van de zorg".
Pieterbas Lalleman
Lector
Dr. P.C.B. (Pieterbas) Lalleman
Lector Verpleegkunde door de TijdPieterbas Lalleman is lector Verpleegkunde door de Tijd. Hij heeft een voorliefde voor onderzoek naar het werk van verpleegkundigen en haar rijke geschiedenis en verbeelding. Pieterbas is een geregistreerde verpleegkundige, verzorgt onderwijs en leiderschapstrainingen en werkt als toezichthouder in de zorg. Daarnaast is hij voorzitter van het Historisch College van het Museum voor de Verpleegkunde, lid van de Wetenschappelijke Advies Raad van V&VN en redactielid van het Nederlands Vlaamse Wetenschappelijke Tijdschrift Verpleegkunde.
Bekijk publicaties
Kennisteam
A.J.M.E (Anne) van Berlo-Pennings
Docent-onderzoekerOnderzoeksprojecten
Publicaties
Wolbers, I., Van Os, A., Lalleman, P., Schoonhoven, L., Bleijenberg, N. (2025). Protocol for an Action Research Study: a Learning programme for on-the-job reflection on guideline use in district nursing practice. BMJ Open
Martini, D., Noordegraaf, M., Schoonhoven, L., Spits, J., Van Bokhorst, P., & Lalleman, P. (2025). Reworking Nursing Expertise: Directors of Nursing's Tactics to (Re) Connect Knowledge and. Power in Hospital Governance. Nursing Inquiry, 32(1).
Verhoeven, A., Van de Loo, E., Marres, H., & Lalleman, P. (2024). Nurses’ Relational Leadership Struggles on Positioning in Strategic Hospital Crisis Management. Journal of Nursing Management.
Schalkwijk, H. (2024). De eerste verplegingswetenschappers. TVZ - Verpleegkunde in praktijk en wetenschap, 134(4), 29–29.
Presentaties
Schalkwijk, H. (2024, 8, 2). In actie! Verpleegkundig leiderschap. Toen, nu en straks. VAR Netwerkdag, V&VN.
Schalkwijk, H. (2024, 19, 3). Jouw geschiedenis, jouw leiderschap. Nieuw Verpleegkundig Leiderschap, Leusden.
Schalkwijk, H. (2024, 29, 3). ‘Kroonjuweel of koekoeksei’, naar een universitaire studie verpleegkunde. Minisymposium ‘Sociological perspectives on the (re)organization of nursing work’, Utrecht.
Schalkwijk, H. (2024, 4, 4). In actie! Geschiedenis van verpleegkundig leiderschap. Ledenraad V&VN, Utrecht.
Schalkwijk, H. (2024, 11, 4). In actie! Geschiedenis van verpleegkundig leiderschap. Ambassadeurs wijkverpleging, Utrecht.
Schalkwijk, H. (2024, 16, 4). Invloed en zeggenschap van Nederlandse verpleegkundigen in historisch perpectief. Hogeschool Utrecht.
Schalkwijk, H. (2024, 15, 5). Crown Jewel or Cuckoo’s Egg?. Global Conference on Person-Centered Care, Gotenburg, Zweden.
Schalkwijk, H. (2024, 23, 5). Panel discussion on nursing history and philosophy. Creative Care conference, Amsterdam.
Schalkwijk, H. en Vrijens, M. (2024, 24, 5). Oral history en verpleegkunde. Creative Care Conference, Amsterdam.
Schalkwijk, H. (2024, 4, 6). Gespreksleider paneldiscussie over 40 jaar verplegingswetenschap op netwerkbijeenkomst V&V van ZonMw, Amersfoort.
Schalkwijk, H., Ybema, S. en Van Wieringen, M. (2024, 12, 6). Jong Gedaan, Oud Geleerd’ op Een Nieuwe Generatie Ouderen, Langer Thuis congres, Nieuwegein.
Schalkwijk, H. (2024, 18, 6). Jouw leiderschap, jouw geschiedenis. Leergang zeggenschap, Utrecht.
Schalkwijk, H. (2024, 23, 8). In actie! Geschiedenis van verpleegkundig activisme. Historicidagen, Maastricht.
Schalkwijk, H. en Spits, J. (2024, 24, 9). De positie van verpleegkundigen verandert voortdurend: wat kunnen wij daarvan leren? RN2Blend congres, Nijmegen.
Schalkwijk, H. en Hofstede, M. (2024, 28, 10). Verpleegkundige geschiedenis in beeld. Membercheck Beter Beeld, Utrecht.
Schalkwijk, H. (2024, 30, 11). Five pathways into one profession. A case study on the politics of nursing education. NETNEP conference, Singapore. (Award for outstanding presentation).
Schalkwijk, H. (2024, 7, 11). Kroonjuweel of koekoeksei? De lange weg naar een academische verpleegkunde. VS en PA symposium, St. Antonius Nieuwegein.
Schalkwijk, H. (2024, 14, 11). In actie! Zeggenschap voor verpleegkundigen en verzorgenden. Charim, Veenendaal.
Spits J. en E. Boonstra-de Jong, E. (2023, 11, 23) Geschiedenis van verpleegkunde in Nederland. Een nieuw onderzoeksterrein? Gendergeschiedenisdag Vereniging voor Gendergeschiedenis, Haarlem.
Spits, J. en M. Hoffmann, M. (2024, 5, 24) De kracht van erfgoed en oral history in onderwijs, Creative Care Conference, Amsterdam.
Spits, J. (2024, 6, 4) Verpleegkundig leiderschap toen en de gevolgen voor nu, VAR symposium Meander Medisch Centrum Amersfoort.
Spits, J. (2024, 10, 9) Gebruik van Oral history methode in de hbov. FNI symposium, Utrecht.
Spits, J. en H. Schalkwijk, H. (2024, 24, 9). De positie van verpleegkundigen verandert voortdurend: wat kunnen wij daarvan leren? RN2Blend congres, Nijmegen.
Spits, J. (2024, 8, 24) Genderdynamiek en verpleegkunde in Nederland 1950- 1975 Historicidagen, Maastricht.
Schalkwijk, H. (2023, 14, 6), Fuck Florence!, BRUIS Festival RN2Blend.
Spits, J. (2023, 14, 6). Is het een roeping of een vak?, BRUIS Festival RN2Blend
Lalleman, P., Arets, D., Wernaart, B. & Van der Zijpp. (2023, 13, 6). T. Who Cares? Verpleegkundigen, technologie en de media, Netwerkbijeenkomst verpleging en verzorging 2023 | ZonMw.
Schalkwijk, H. (2023, 5, 6). Academische verpleging toen en nu, Alumnivereniging Verpleginswetenschap.
Schalkwijk, H.(2023, 2, 6). Iemand moet toch de po ronddelen?, LUMC.
Spits, J. (2023, 12, 5), GGD Groningen, ‘Gemeentezusters’ in Groningen.
Schalkwijk, H.(2023, 11, 5). Verzorgend leiderschap, van Nightingale tot nu, Zuidoostzorg.
Schalkwijk, H. (2023, 15, 5) Van Krim tot Corona, verpleegkundig leiderschap in historisch perspectief. IJsselheem.
Schalkwijk, H. (2023, 9, 5) Leiderschap en imago, Erasmus Centrum voor Zorgbestuur.
Schalkwijk, H. (2023, 29, 3) Het historisch belang van een goed imago, NU’91.
Spits, J. (2023, 15, 3). Kan geschiedenis helpen bij het vormen en uitdragen van verpleegkundig leiderschap? Elkerliek.
Schalkwijk, H. (2023, 13, 3). Van zuster tot zorgheld. Elkerliek.
Lalleman, P. (2023, 7, 3). Leiderschap V&V+: over mijmeringen en boodschappenlijstje. Installatie VAR IJsselheem, Kampen.
Schalkwijk, H. (2023, 18, 1). Verpleegkundig leiderschap in historisch perspectief. Christelijke Hogeschool Ede.
Hugo Schalkwijk. Gastcollege VIAA Hogeschool, ‘Van Krim tot Corona: Verpleegkundige beroepsontwikkeling in Crisistijd’, 31 oktober 2022.
Hugo Schalkwijk. Gastlezing Nederlandse Vereniging voor Medische Geschiedenis, ’De roerige aanloop naar 50 jaar hbo-v in Nederland’, 29 oktober 2022.
Jet Spits, Verpleegkundigen en verzorgenden in de frontlinie, toen nu en in de toekomst? Plenaire lezing Verenigingsdag V&VN, 11 oktober 2022
Jessie van Wijk and Pieterbas Lalleman, Public Opinion Leadership in for Nurses and Nurse Leaders: from concept to practice, Oral presentation, EN22, 6 Oktober 2022.
Dieke Martini and Pieterbas Lalleman, A Learning History approach as a practical tool for change in Dutch nursing role differentiation, Oral presentation, EN22, 6 Oktober 2022.
Arjan Verhoeven and Pieterbas Lalleman, From gaming to conflicting: a relational leadership inquiry into nurse councils and hospital boards, Oral presentation, EN22, 6 Oktober 2022.
Eline de Kok, Rebel nurse leadership in the daily work of nurses, Oral presentation, EN22, 6 Oktober 2022.
Pieterbas Lalleman. Verpleegkundig Leiderschap: het echte werk. Verdiepingsessie. Amstelring. Oktober. Hoofddorp
Jet Spits and Pieterbas Lalleman, District nurse roles and tasks in infectious disease control, then and now: what can we learn from it? Panel discussion, EN22, 5 Oktober 2022.
Lectorale redes | Op september 2022 hielden en Teatske van der Zijpp en Pieterbas Lalleman hun lectorale redes “Technologie, onze zorg” en “De ontsnapping van verpleegkundig leiderschap”.
Bekijk hier de terugblik en de redes
Jet Spits, met Hugo Schalkwijk, Workshop lectorale rede Pieterbas Lalleman en Teatske van der Zijp, ‘Een levende geschiedenis van zorgtechnologie’, 8 september 2022.
Pieterbas Lalleman. 9th EfCCNa Congress 2022. Nursing leadership 'when the chips are down’: Fighting a two-front war (from Crimea to Corona). September. Utrecht.
Pieterbas Lalleman. Een tastbare geschiedenis maken we samen. Ambassadeurs Gehandicaptenzorg. V&VN en BPSW. September. Utrecht.
Pieterbas Lalleman. De verpleegkundig specialist: Staan op de schouders van reuzen. V&VN VS Strategie. September. Utrecht.
Pieterbas Lalleman. De verpleegkundige als toezichthouder: over toe-zien en jezelf in het spel zetten. Governance University. September. Zeist.|
Pieterbas Lalleman. Leiderschap in de wijk: een twee fronten oorlog? Over jezelf in het spel zetten en voorleven (en surfen). Verward in de Wijk. September. Amersfoort.
Pieterbas Lalleman. Catalyzing applied research in nursing. Our research is practical (and intellectual if you will). Sia Raak / HBO Raad. Danish Delegation Meeting. September. Den Haag.
Hugo Schalkwijk. Presentatie congres European Sociological Association ‘RN19’. ‘The history of different educational pathways into nursing in the Netherlands’, 30 augustus 2022.
Hugo Schalkwijk. Presentatie congres ‘EGOS 2022’, ‘Fifty years, five diplomas and one law: the history of differentiated nursing practice in the Netherlands’, 8 juli 2022.
Pieterbas Lalleman. Waarderend leren kijken naar taaie vraagstukken. Over drijfveren, ontsnappen, keuzes, voorleven, obstakels en valkuilen (in een case). Nieuw Verpleegkundig Leiderschap Leergang. Erasmus Centrum voor Zorgbestuur. Juli. Zeist.
rugblik
Hugo Schalkwijk Workshop congres RN2Blend, ‘Verpleegkundigen op stoom’. Geschiedenis van gedifferentieerd verpleegkundig werk in Nederland. 14 juni 2022.
Pieterbas Lalleman. De ontsnapping van verpleegkundig leiderschap. Over verpleegkundig werk en onzekere zaken. MMC. Dag van de verpleging. Mei. Veldhoven.
Hugo Schalkwijk. Presentatie congres ‘Suicide and its prevention’, ‘The history of suicide prevention in nursing history collections’. 20 mei 2022.
Marc van Bakel, Joost Marx, Smartglasses: meekijken op afstand,3e Regionale Werkplaats Zorgtechnologie 2022,19 mei 2022
Van Gorkom, P. Inzet van 360°-video’s bij training ‘vitaal bedreigde patiënt’. Presentatie tijdens het Comenius Festival ‘'The rocky road to innovation in higher education', Nieuwegein, 12 mei 2022.
Hugo Schalkwijk. Lezing Haga Ziekenhuis t.b.v. Dag van de Verpleging, ‘Verpleegkundig leiderschap in crisistijd’. 12 mei 2022.
Van der Zijpp , T. & Wouters , E. “Zorgtechnologie tussen droom en daad”. Parkinsoncafé Valkenswaard, 28 april 2022.
Hugo Schalkwijk. Lezing Fontys Hogescholen, ‘Functiedifferentiatie: a never-ending (hi)story?’. 13 april 2022.
Van der Zijpp, T. “De bijdrage van het lectoraat Persoonsgerichtheid in en ouder wordende samenleving aan de regionale digitale transformatie”. Presentatie tijdens de Health Innovation School- Implementation (HIS-I), 5 april 2022.
Hugo Schalkwijk. Lezing ALV V&VN wijkverpleegkundigen, ‘Geschiedenis van de wijkverpleegkunde’. 24 maart 2022.
Van
Hugo Schalkwijk. College ambassadeurstraject wijkverpleegkundigen V&VN, ‘Rolontwikkeling wijkverpleegkundigen in Nederland’. 8 maart 2022.
Hugo Schalkwijk. Lezing History Health and Healing – The Dutch academic network for medical history – spring meeting, ‘Digital nursing history’. 7 maart 2022.
Hugo Schalkwijk. Online webinar Hart voor Zorg, ‘Geschiedenis van de verpleegkunde’. 8 februari 2022.
Hugo Schalkwijk. Gastlezing Erasmus Centrum voor zorgbestuur, module Nieuw Verpleegkundig Leiderschap: ‘Geschiedenis van verpleegkundig leiderschap’. 8 februari 2022.
Hugo Schalkwijk. Gastcollege geschiedenis Universiteit van Amsterdam. ‘Oral history in de verpleegkunde, casus Binnengasthuis’. 20 januari 2022.
Hugo Schalkwijk. College verplegingswetenschap UMC Utrecht, visievorming: ‘Verpleegkunde in crisistijd’. 14 januari 2022.
Van der Zijpp, T. & Van Gorkom, P. Virtual Reality in het zorgonderwijs, Online Event door Virtual Reality Learning Lab, 24 maart 2021.Van der Zijpp, T. Panellid in event regionale werkplaats zorgtechnologie Brabant, ‘Samen doen, leren en ervaren!’, Effenaar, Eindhoven, 4 februari.
Rohaan, E. & Van der Zijpp, T. Presentatie en Workshop, ‘De toepassing van Virtual Reality bij het oefenen van vaardigheden in complexe sociale situaties’. Onderwijs Research dagen, 8 juli.
Van der Zijpp, T. Van Gorkom, P & Egberts, S. Presentatie en Workshop, ‘Innovaciones para cerrar la brecha entre la teoría y la práctica’, ‘Innovaties als brug tussen theorie en praktijk’, Digital Study Visit Colombia on Nursing in the Netherlands. 23-25 Juni.
Lalleman, P. Lezing Verpleegkundig Leiderschap in de Langdurige Zorg, Zorg in Oktober, 8 november, Hapert.
Lalleman, P. Lezing Nieuw Verpleegkundig Leiderschap, Erasmus Centrum voor Zorgbestuur, 15 oktober, Driebergen.
Lalleman, P. Lezing, Strategie en Leiderschap – Florence Nightingale Programma. Diak. Hotel Mitland, 7 September, Utrecht.
Lalleman, P. Lezing, Verpleegkundig Leiderschap, het Echte Werk. Congres Werken in de Zorg van De Rotterdamse Zorg, 16 september, Rotterdam.
Lalleman, P. Lezing, Verpleegkundig Leiderschap voor Verspleegkundig Specialisten, Leergang Strategie voor Verpleegkundig Specialisten, V&VN, 30 september, Utrecht.
Lalleman, P. Lezing, Verpleegkundig Leiderschap en Trost in de langdurige zorg. Van Kleef Instituut, 30 september, Rotterdam.
Media
Artikel | Verleden als inspiratie voor de toekomst. Hugo Schalkwijk leidde een gesprek tussen verschillende generaties verplegingswetenschappers op de ZonMw-netwerkbijeenkomst over 40 jaar verplegingswetenschap. 4 juni 2024
Spraakmakers, Radio 1. Zorgopleidingen moeten gratis worden, 22 augustus 2023.
Publieke Tribune, NPO Radio 1, Veranderende rol van de verpleegkundige, 10 juni 2023.
Animatie van project | MKB-project VR. Maart 2023
Interview | Onderwijs & Gezondheidszorg. Aan de slag met verpleegkundig leiderschap. Pieterbas Lalleman en Désirée Bierlaagh.
Webinar | Invloed van jouw leidinggevende op zeggenschap. Actieplan Zeggenschap. Pieterbas Lalleman. Zie terugblik onderaan deze pagina
Podcast | De verpleegkundige als directeur – over verlangen, veranderen en vergezichten. RN2Blend-onderzoekers Dieke Martini, Pieterbas Lalleman en Jet Spits onderzochten het werk en de betekenis van de verpleegkundig directeuren in het Radboudumc.
In mei en juni 2022 zijn in het kader van een internationaal Erasmus+ project collega’s van Fontys Mens & Gezondheid in Edinburgh. Het doel van deze trainingen was om hen bekend te maken met een ontwikkeld raamwerk. Hiermee wordt het vormgeven van curricula ondersteund, zodat persoonsgerichte zorgprofessionals opgeleid kunnen worden.
Spraakmakers, radio 1 | Stand.nl: We moeten ons voorbereiden op schaarste in de zorg. 5 augustus 2022
Interview | Nieuw netwerk geeft impuls aan persoonsgerichte dementiezorg op Caribische eilanden. ZonMw, 30 mei 2022
Spraakmakers, radio 1 | Hugo Schalkwijk en Johan Lambregts over de rol van verpleegkundigen tijdens de aidsepidemie, mei 2022.
Interview | Jouw huis is mijn huis, interview met Hugo Schalkwijk in Hello Gorgeous april 2022.
Interview | 'Wij zijn het geheugen van de verpleegkunde’, interview met Hugo Schalkwijk in TvZ, februari 2022.
Podcast | Samenvatting conferentie 'Buiten de gebaande paden; durf jij?' Op 27 januari vond de conferentie 'Buiten de gebaande paden; durf jij?' plaats. Over beroepstrots, rebels leiderschap en professionele autonomie. Wendelien Wouters ging in gesprek hierover met Pieterbas Lalleman, Elly Beunk en Caroline Smeets. Benieuwd naar wat we bespraken? Bekijk hieronder de samenvatting of luister hem als podcast op Spotify. 27 januari 2022
Interview | Hugo Schalkwijk over het geheugen van de verpleegkunde - TvZ (tvznext.nl)
Van Kleef Podcast 'Ik zorg buiten de lijntjes'. Aflevering 1 Pieterbas Lalleman over rebels leiderschap en zorgen buiten de lijntjes. 11 januari 2022.
Spraakmakers, radio 1. Pieterbas Lalleman over het ontbreken van aandacht voor verpleegkundigen in het coalitieakkoord. 14 december 2021
Nursing. Verpleegkundigen over regeerakkoord: 'Eén grote teleurstelling'. 16 december 2021.
Spraakmakers, Radio 1. Pieterbas Lalleman over de staking van medewerkers in academische ziekenhuizen. 26 oktober 2021.
Nieuwsuur, NOS. Coronacrisis geeft emancipatie verpleegkundigen een flinke impuls. 12 mei 2021.
Jouw Geschiedenis, Onze Zorg | Afl. 2 De verpleegkunde als vrouwenberoep? 30 juli 2021
Podcastserie rijnstate: nursing spodcast! RN2Blend. Oktober 2021. De verpleegkundige van Morgen. Een leergeschiedenis over verpleegkundig werk en de gedifferentieerde inzet van verpleegkundigen in Rijnstate.
Podcastserie Isala: Uniform en Onderzoek. RN2Blend. Mei 2021
Onderzoek: meer autonomie verpleegkundigen verbetert zorg, Zorgvisie 17 februari 2021
Interview reeks door Hugo Schalkwijk. Influencers van toen en nu - Zainab Osman. Dag van de Verpleging V&VN 2021
Interview reeks door Hugo Schalkwijk. Influencers van toen en nu - Jos van Zaanen. Dag van de Verpleging V&VN 2021
Interview reeks door Hugo Schalkwijk. Influencers van toen en nu - Marieke Wouters-Vugts. Dag van de Verpleging V&VN 2021
Innovatie in de Zorg. Podcast met Eline de Kok over Rebels Verpleegkundig Leiderschap. 20 mei 2021.
EenVandaag, Radio 1. Interview over invloed van VAR tijdens COVID-19 crisis. Zorgmedewerkers willen meer inspraak en betere arbeidsvoorwaarden. 12 mei 2020.
Een coronafonds voor onze ‘coronawerkers’ heeft prioriteit, Volkskrant 20 maart 2020
Impressie digitale werkplaats zorgtechnologie, juli 2020
Podcast: Oude verhalen, nieuwe verbanden. Introductie van het Historisch College door Pieterbas Lalleman en Hugo Schalkwijk. Oktober 2020
Hugo Schalkwijk verkozen tot jonge historicus van het jaar 2020. Oktober 2020.
Radio Steunkous, Verpleegkundig Leiderschap, Januari 2020, Amsterdam.
Contact