Project
Het ontstaan van de verplegingswetenschappen
Dit project onderzoekt de opkomst van de verpleegkunde als academische discipline in Nederland vanaf de jaren zeventig. Centraal staat de vraag hoe verpleegkundigen erin slaagden een plek te veroveren binnen de universiteit, ondanks aanzienlijke weerstand vanuit zowel de academische wereld als de eigen beroepsgroep.
Onderdeel van:
Door middel van historisch onderzoek naar de eerste opleidingen verpleegwetenschap brengt het project in kaart hoe pioniers strategisch opereerden binnen een complex speelveld van onderwijs, zorg en politiek. Hierbij is gebruikgemaakt van archiefmateriaal, vakbladen en interviews met sleutelfiguren uit deze periode.
Aanleiding
Vanaf de jaren zeventig ontstond binnen de verpleegkunde een sterke ambitie om het opleidingsniveau te verhogen. Verpleegkundigen wilden niet alleen betere patiëntenzorg leveren, maar ook een rol spelen in onderzoek, onderwijs, beleid en management.
Hoewel deze academisering deels is gerealiseerd, spelen veel van de oorspronkelijke spanningen vandaag de dag nog steeds. Verpleegkundigen met een academische opleiding ervaren bijvoorbeeld beperkte en onduidelijke carrièrepaden, vooral binnen de klinische praktijk. Daarnaast is er nog altijd sprake van onvoldoende erkenning van verpleegkundige kennis als volwaardige, wetenschappelijke expertise naast andere disciplines zoals de geneeskunde.
Dit project vertrekt vanuit de gedachte dat een beter begrip van deze ontstaansgeschiedenis nodig is om huidige knelpunten rond erkenning, positionering en loopbaanontwikkeling in de verpleegkunde te kunnen duiden en aanpakken.
Doel
Het doel van dit project is om inzicht te krijgen in de politieke, institutionele en culturele factoren die de academisering van de verpleegkunde in Nederland hebben beïnvloed.
Specifiek richt het project zich op:
- het analyseren van de barrières die de ontwikkeling van verpleegwetenschap bemoeilijk(t)en;
- het begrijpen van de strategieën die pioniers gebruikten om deze barrières te overwinnen;
- het plaatsen van de Nederlandse ontwikkelingen in een internationale context;
- het leveren van historische inzichten die bijdragen aan actuele discussies over verpleegkundig onderwijs en loopbaanontwikkeling.
Resultaten
Het onderzoek laat zien dat de totstandkoming van verpleegwetenschap in Nederland een complex en soms conflictueus proces was.
Belangrijke bevindingen zijn:
- De introductie van verpleegwetenschap stuitte op scepsis binnen universiteiten, waar werd getwijfeld aan de wetenschappelijke status van het vakgebied.
- Pioniers voerden actief ‘boundary work’ uit: zij onderhandelden over de grenzen van het vak en positioneerden verpleegkunde als een volwaardige academische discipline.
- Het Nederlandse duale stelsel (scheiding tussen universiteit en beroepsonderwijs) vormde zowel een belemmering als een kader waarbinnen nieuwe mogelijkheden ontstonden.
- De strategieën die succesvol waren in het verkrijgen van een plek binnen de universiteit, leidden tegelijkertijd tot een blijvende scheiding tussen onderzoek en praktijk.
- De Nederlandse casus laat zien dat academisering geen vanzelfsprekend of uniform proces is, maar sterk afhankelijk van nationale context en machtsverhoudingen.
Literatuur
Schalkwijk, H., Parry, M. S., Schoonhoven, L., & Lalleman, P. (forthcoming). A Cuckoo’s Egg in the Academy: Negotiating Hierarchies in the Emergence of Dutch Nursing Science Programs. Nursing History Review.
