Project
Ruimte voor eenzaamheid
Twee op de vijf Nederlanders voelt zich eenzaam. Eenzaamheid wordt niet alleen beïnvloed door persoonlijke kenmerken en sociale netwerken, maar ook door de inrichting van de gebouwde omgeving waarin we wonen, werken en recreëren. In dit project ontwikkelen we samen met bewoners van Eindhoven en creatieve professionals ontwerpprincipes voor (openbare) ruimtes die eenzaamheid verminderen en waar mensen zich prettig voelen.
Onderdeel van:
Welkom op de projectpagina van Ruimte voor eenzaamheid. In dit project onderzoeken we wat voor omgevingen mensen prettig vinden om te bezoeken als ze zich eenzaam voelen. Het project richt zich op het ontwikkelen van ontwerpprincipes voor eenzaamheidsvriendelijke omgevingen.
Wat houdt het project in?
Eenzaamheid heeft een ernstige impact op de menselijke gezondheid, vergelijkbaar met de schade van het roken van vijftien sigaretten per dag. Het is daarom belangrijk om dit probleem aan te pakken.
Eén van de manieren om dat te doen is door het ontwikkelen van eenzaamheidsvriendelijke omgevingen. De omgeving waarin we wonen, werken en recreëren is namelijk van invloed op eenzaamheid. Zo weten we bijvoorbeeld dat eenzaamheid samenhangt met aanwezigheid van groen, voetgangersvriendelijkheid, kwaliteit van woningen, aanwezigheid van voorzieningen, sociaal-economische status van de buurt, veiligheid, sociale cohesie en stedelijke dichtheid.
In dit project gaan we samen met bewoners en ontwerpers ruimtelijke interventies ontwikkelen die bijdragen aan het verminderen of meer draaglijk maken van gevoelens van eenzaamheid. In co-design workshops met bewoners van Eindhoven, ontwerpen en visualiseren we omgevingen die zij prettig vinden om te bezoeken als ze zich eenzaam voelen. De resultaten van de workshops worden samen met creatieve professionals vertaald naar concrete ontwerpprincipes voor (openbare) ruimtes die eenzaamheid verminderen of waar eenzame mensen zich prettig voelen.
De centrale vraag van dit project is:
Welke ruimtelijke interventies in de leefomgeving dragen bij aan het verminderen of meer draaglijk maken van gevoelens van eenzaamheid?
Projectdoelstelling
De doelen van dit project zijn:
- In co-design workshops met bewoners omgevingen ontwerpen en visualiseren die zij prettig vinden om te bezoeken als ze zich eenzaam voelen. We richten ons twee kwetsbare groepen bewoners in Eindhoven: bewoners met een lage sociaal-economische status en internationale kenniswerkers.
- De resultaten van de workshops samen met professionals vertalen naar concrete ontwerpprincipes voor (openbare) ruimtes die eenzaamheid verminderen of meer draaglijk maken.
- De resultaten vertalen naar rapportages, presentaties en een expositie met als doel maatschappelijke en wetenschappelijke impact te maken.
Periode
Het onderzoeksproject loopt van 1 september 2025 tot en met 31 augustus 2026.
Partners
Daarnaast werken we nauw samen met praktijkpartners en kennisinstellingen uit verschillende Europese landen, die hun expertise rondom eenzaamheid en de gebouwde omgeving inbrengen.
Dit project wordt medegefinancierd door Regieorgaan SIA, onderdeel van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).
Nieuws
Hier vind je het laatste nieuws m.b.t. het project 'Ruimte voor eenzaamheid'.
21 september 2026 - Publicatie 'RUIMTE VOOR EENZAAMHEID. Ontwerprichtlijnen voor eenzaamheidsvriendelijke omgevingen.'
Hoe kunnen we eenzaamheidsvriendelijke omgevingen ontwerpen?
Eenzaamheid is een groeiend maatschappelijk vraagstuk. Het is niet alleen een individuele sociale uitdaging, maar ook een ruimtelijk vraagstuk.
We hebben onderzocht hoe de fysieke leefomgeving samenhangt met gevoelens van eenzaamheid, en wat voor plekken mensen fijn vinden als zij zich eenzaam voelen. Uit ons onderzoek blijkt dat mensen op momenten van eenzaamheid uiteenlopende behoeften hebben. Soms hebben ze behoefte aan sociaal contact; op andere momenten aan een gevoel van verbondenheid zonder sociale verplichting, aan afleiding, of aan rust, herstel en reflectie.
Eenzaamheid vraagt daarom niet alleen om plekken voor ontmoeting, maar om een omgeving die ruimte biedt aan verschillende sociale en ruimtelijke behoeften.
In deze handleiding vertalen we die inzichten naar ontwerprichtlijnen voor eenzaamheidsvriendelijke omgevingen.
De handleiding is opgebouwd rond vier ruimtelijke perspectieven:
- Ruimte voor sociale nabijheid
- Ruimte voor verbondenheid
- Ruimte voor afleiding
- Ruimte voor herstel en reflectie
Een onderliggende voorwaarde is: ruimte om er te mogen zijn.
Elk van de vier perspectieven bestaat uit drie ruimtelijke strategieën met bijbehorende ontwerprichtlijnen die met professionals zijn getoetst en aangescherpt. Elke strategie wordt geïllustreerd met referentiebeelden uit uiteenlopende ruimtelijke contexten.
Wij hopen dat deze publicatie ontwerpers, beleidsmakers, woningcorporaties, gemeenten en andere professionals inspireert om eenzaamheid niet alleen als een sociale of individuele opgave te benaderen, maar ook als een ruimtelijke uitdaging.
Link naar publicatie: Ruimte
voor eenzaamheid: Ontwerprichtlijnen voor eenzaamheidsvriendelijke omgevingen -
Fontys Hogeschool
Contact
Ben je geïnteresseerd om mee te werken of meer te weten te komen over dit project? Neem dan contact met ons op. Samen kunnen we de strijd tegen eenzaamheid aangaan en omgevingen creëren waarin iedereen zich thuis voelt!
