Een camera op je neus: wij testen de Ray-Ban Meta bij Fontys

Een bril waarmee je muziek luistert, vragen stelt aan AI, foto's maakt en filmt vanuit je eigen perspectief. De Ray-Ban Meta lijkt steeds meer op een gewone bril. Juist dat laatste zorgt voor discussie. Want zie jij het wanneer iemand tegenover je aan het filmen is?

Bij Fontys zijn we daarom zelf met de bril gaan experimenteren. Niet alleen met de technologie, maar vooral met de vraag wat zo'n apparaat doet met de mensen eromheen.

Onze test op Strijp TQ
Bij Fontys ICT op Strijp TQ maakte Erdinç Saçan ongeveer tien minuten aan opnames met studenten. Daar is uiteindelijk een veel kortere video van gemaakt. We kozen bewust voor deze omgeving. ICT-studenten hebben relatief veel affiniteit met nieuwe technologie en een deel kende de Ray-Ban Meta al.

We vertelden mensen vooraf dat we aan het filmen waren. De bril werd dus niet gebruikt als verborgen camera. De reacties waren over het algemeen positief. Daarbij viel ook iets anders op: hoe mensen reageren hangt sterk samen met degene die de bril draagt. Hoe benader je iemand? Leg je uit wat je doet? Geef je iemand de mogelijkheid om niet mee te doen?

Tijdens onze test droegen we bovendien een zonnebril terwijl het buiten behoorlijk koud was. Dat valt op. Met een Ray-Ban Meta met gewone glazen, die nauwelijks van een gewone bril te onderscheiden is, ontstaat een heel andere situatie.

Waarom is er zoveel discussie over deze bril?
De afgelopen maanden verschijnen steeds meer kritische verhalen over de Ray-Ban Meta. De Nederlandse Consumentenbond spreekt inmiddels zelfs over een 'camerabril' en pleitte op 10 september voor een verbod op de huidige uitvoering. Bij tests toonde de Consumentenbond aan dat het opnamelampje buiten in het zonlicht of vanaf enkele meters afstand nauwelijks opvalt en dat de bril – ondanks recente software-updates en de ingebouwde blokkade – nog steeds kon filmen terwijl het lampje met een simpele sticker of een stukje tape was afgedekt.

Ook zijn inmiddels voorbeelden bekend van mensen die zonder hun medeweten zijn opgenomen. RTL Nieuws schreef in augustus over video's van herkenbare vrouwen en sekswerkers die met de bril waren gemaakt. Internationale media beschreven vergelijkbare situaties waarbij mensen pas achteraf ontdekten dat zij met Meta-brillen waren gefilmd en online waren verschenen.

De zorgen gaan inmiddels verder dan alleen privacy. Rechtbanken in Engeland en Wales hebben Meta-brillen verboden. Britse bioscopen hebben beperkingen ingevoerd vanwege mogelijke illegale filmopnames. In Australië hebben verschillende gemeenten camerabrillen verboden bij zwembaden en andere gevoelige locaties.

Meta wijst zelf op de witte capture LED die tijdens het opnemen knippert. Het bedrijf zegt ook maatregelen te nemen tegen het afdekken of manipuleren daarvan en de beveiliging voortdurend aan te scherpen.

En dan komt gezichtsherkenning erbij
Misschien nog interessanter is wat er gebeurt wanneer je de bril combineert met andere technologie. Twee Harvard-studenten demonstreerden dit met hun project I-XRAY. Ze koppelden beelden van een Ray-Ban Meta aan gezichtsherkenning, zoekmachines en openbare databronnen. Daarmee konden ze bij onbekende mensen informatie vinden zoals een naam, telefoonnummer en adres.

De bril zelf doet dat niet standaard. Het experiment laat wel zien wat er mogelijk wordt zodra een camera die je voortdurend bij je draagt wordt gecombineerd met AI en databronnen.

Wat betekent dit voor onderwijs?
Binnen Fontys bekijken we de bril daarom vanuit verschillende perspectieven. Bart van de Weijer van Digital Workplace, Dienst I&T, heeft de bril getest in samenwerking met Jesper Deeben en Esther Hendriks van Fontys Economie en Communicatie. Esther kijkt daarbij specifiek naar de vraag wat dit soort brillen kan betekenen voor fraude tijdens tentamens. Bart doet ervaringen op met de bril zodat zijn team kan adviseren over het gebruik ervan binnen Fontys.

Vooral bij toetsing ontstaan nieuwe vragen. Wat betekent het als een student tijdens een tentamen een bril kan dragen met een camera, microfoons en AI? Hoe herken je zo'n bril? Welke afspraken zijn nodig? En hoe voorkom je dat gewone brillen straks automatisch verdacht worden?

Kun je zo'n bril detecteren?
Daar komt inmiddels zelfs weer nieuwe technologie voor. De app ZuckOff probeert via Bluetooth te herkennen of er slimme brillen in de buurt zijn.

Tim Gerbrands van Paramedisch heeft de app getest en kon de Meta-bril ermee detecteren. Bart van de Weijer testte de app vervolgens ook en constateerde daarbij een duidelijke beperking: wanneer de bril in Bluetooth-pairingmodus stond, werd hij herkend. Zodra de bril normaal verbonden was en bijvoorbeeld muziek afspeelde, verscheen hij niet meer in de scan.

En daarmee wordt onze test misschien interessanter dan alleen de vraag wat deze bril technisch kan. Zodra camera's, microfoons en AI verdwijnen in voorwerpen die we al dagelijks dragen, moeten we opnieuw nadenken over herkenbaarheid, toestemming en vertrouwen.

Auteur: Erdinç Saçan

https://youtube.com/shorts/niFITr2I7Jk?feature=share