Twee Fontys-onderzoeken genomineerd voor RAAK-award 2026

Twee Fontys-onderzoeksprojecten zijn genomineerd voor de RAAK-award 2026, de jaarlijkse prijs voor praktijkgericht onderzoek van Regieorgaan SIA. RISE Trial onderzoekt hoe mensen na een beroerte hun beweeggedrag duurzaam kunnen veranderen. Moleculaire Diagnostiek naar de Huisarts ontwikkelde een test voor onder meer soa’s, die snel en zonder laboratorium resultaat geeft.

De jury heeft zes projecten genomineerd voor de RAAK-award. Twee daarvan komen van Fontys. Beide onderzoeken richten zich op urgente maatschappelijke vraagstukken. Ze laten zien hoe praktijkgericht onderzoek kan leiden tot oplossingen die in de praktijk echt verschil maken.

Minder zitten na een beroerte
Jaarlijks krijgen meer dan 40.000 Nederlanders een beroerte. Daarna blijft het risico op een nieuwe beroerte of andere hart- en vaatziekten hoog. Het project RISE Trial van Fontys-lectoraat Beweeggedrag & Preventie in de Zorg onderzoekt hoe mensen hun beweeggedrag blijvend kunnen verbeteren om toekomstige gezondheidsrisico’s te verminderen.

Deelnemers krijgen persoonlijke coaching van een fysiotherapeut, ondersteund door een activiteitenmonitor, app en dashboard. “Het gaat niet alleen om meer bewegen”, vertelt lector Martijn Pisters. “We kijken naar het hele etmaal, naar de balans tussen zitten, bewegen en slapen. En vooral naar hoe mensen een gezonder patroon kunnen volhouden in hun dagelijks leven.”

Inmiddels doen ruim 800 mensen en 110 fysiotherapeuten mee. Ook droegen zo’n 120 Fontys-studenten bij. De eerste resultaten laten zien dat deelnemers dagelijks gemiddeld bijna 50 minuten minder langdurig zitten en dagelijks intensiever bewegen.

Snelle diagnostiek zonder laboratorium
Ook het onderzoeksproject Moleculaire Diagnostiek naar de Huisarts, van het lectoraat Molecular Technologies for One Health, is genomineerd. Het project speelt in op de toename van soa’s en antibiotica-resistentie. Veel testen daarvoor worden uitgevoerd in laboratoria, waardoor patiënten moeten wachten op de uitslag.

Onder leiding van lectoren Joost Schoeber en Anne Loonen is een test ontwikkeld die snel en betrouwbaar een infectie kan aantonen. In het kort: bij een positieve uitslag ontstaat een lichtsignaal, dat een smartphonecamera kan waarnemen. Binnen 30 minuten is er een resultaat, zonder laboratorium.

“Daarmee brengen we hoogwaardige moleculaire diagnostiek veel dichter bij de patiënt”, zegt Joost. “Een snelle diagnose maakt gerichtere behandeling mogelijk en kan onnodig antibioticagebruik helpen voorkomen.”

Master- en hbo-studenten werkten mee aan ontwikkeling, prototyping en validatie. Samenwerking met onder meer laboratoria, GGD en bedrijven leidde tot een generiek prototype, dat in Oeganda in de praktijk is getest. “De samenwerking tussen onderzoek, onderwijs en praktijk heeft deze ontwikkeling mogelijk gemaakt”, aldus Anne.

Genomineerden en prijswinnaars
De winnaars van de RAAK-award 2026 worden op 26 november bekendgemaakt tijdens het SIA-congres. Beide Fontys-projecten maken ook kans op de publieksprijs. Bekijk alle genomineerden op de website van Regieorgaan SIA.

_{Auteur: Christel Ruijs
Fotografie: Fontys Hogeschool en Wiep van Apeldoorn}