AI vraagt om fundamentele herijking van het hoger onderwijs
In een recent artikel van het tijdschrift TH&MA betogen Anne-Marieke van Loon (Fontys associate lector Goed leraarschap, Goed leiderschap) en Anje Ros (Fontyslector Goed leraarschap, Goed leiderschap) dat de opkomst van generatieve AI het hoger onderwijs voor een fundamentele herijking stelt. Volgens de auteurs ligt de grootste uitdaging niet in de technologie zelf, maar in het vermogen van onderwijsinstellingen om zich als lerende organisatie blijvend aan te passen aan nieuwe ontwikkelingen.
Generatieve AI verandert niet alleen de manier waarop studenten leren, maar heeft ook gevolgen voor toetsing, curricula, de rol van docenten en de organisatie van het onderwijs. Waar digitale technologie voorheen vooral ondersteunend was, beïnvloedt AI steeds vaker de inhoud en vorm van leren. Dit vraagt om nieuwe keuzes in hoe we onderwijs ontwerpen en beoordelen.
Meer aandacht voor het leerproces
De auteurs signaleren dat traditionele toetsvormen onder druk staan. AI-systemen kunnen immers steeds beter teksten, analyses en antwoorden genereren. Daardoor verschuift de aandacht van het eindproduct naar het leerproces. Authentieke opdrachten, praktijkgerichte vraagstukken en het expliciet beoordelen van gemaakte keuzes, onderbouwingen en reflecties worden belangrijker.
De docent wordt nóg belangrijker
Tegelijkertijd wordt de rol van de docent complexer én betekenisvoller. Docenten zijn niet alleen gebruikers van AI, maar vooral ontwerpers van leerprocessen, begeleiders van kritisch denken en bewakers van verantwoord technologiegebruik. Dat vraagt om zogenoemde digital agency: het vermogen om technologie bewust, kritisch en doelgericht in te zetten vanuit pedagogische en maatschappelijke waarden.
Samen leren en ontwikkelen
Volgens Van Loon en Ros kan professionele ontwikkeling rond AI niet los worden gezien van curriculumontwikkeling en samenwerking met studenten, collega's en het werkveld. Experimenteren, kennis delen en gezamenlijk onderwijs vernieuwen zijn essentieel om opleidingen toekomstbestendig te houden.
Van innovatie naar lerende organisatie
De auteurs concluderen dat duurzame AI-integratie alleen mogelijk is wanneer onderwijsinstellingen zich ontwikkelen tot lerende organisaties. Organisaties die continu leren, reflecteren, samenwerken en hun onderwijs blijvend aanpassen aan veranderende omstandigheden zijn beter in staat om de kansen van AI te benutten zonder hun onderwijskundige waarden uit het oog te verliezen.
Lees het volledige artikel (via de digitale Bibliotheek) van Anne-Marieke van Loon en Anje Ros en ga erover met collega's in gesprek.