Inclusief en kansrijk onderwijs voor iedereen
Nieuwe lichting studenten Master Educational Needs start met gedeelde ambitie
Wat hebben een leerkracht uit Antwerpen, een docent Informatica van Avans, een voormalig muzikant die nu voor de klas staat en honderden andere onderwijsprofessionals gemeen? De overtuiging dat goed onderwijs begint bij het zien van de mens achter de leerling. Op zaterdag 29 augustus kwamen zo'n 300 nieuwe studenten van de Master Educational Needs van Fontys Educatie samen in Tilburg voor de start van hun opleiding. Een dag vol ontmoeting, inspiratie en de gezamenlijke ambitie om onderwijs inclusiever en kansrijker te maken voor iedereen.
De dag begon op een bijzondere locatie: in de bioscoop. Want zo’n grote groep kun je nergens anders kwijt! Dus verzamelden studenten uit alle windstreken van Nederland en Vlaanderen zich in één van de filmzalen voor de gezamenlijke aftrap van hun tweejarige deeltijdmaster. Een uniek moment, vertelt onderwijsmanager Susan van Proosdij. "Wij heten vandaag al onze nieuwe studenten welkom. Ze komen vanuit heel Nederland en ook uit Vlaanderen. Dit is een mooi moment waarop iedereen samenkomt, want daarna waaieren onze studenten uit over verschillende lesplaatsen: van Rotterdam tot Sittard en van Nijmegen tot Terneuzen. Daarom vinden wij het belangrijk om vanuit verbinding met elkaar te starten."
Meer dan een diploma
De studenten die aan de master beginnen, komen uit verschillende onderwijssectoren. Wat hen bindt, is de wens om verder te kijken dan de dagelijkse praktijk en zich te verdiepen in de ondersteuningsbehoeften van leerlingen en studenten.
Voor student Hans was dat precies de reden om zich aan te melden. Na een bachelor en master klassiek gitaar aan het conservatorium volgde hij de opleiding leraar basisonderwijs en ging hij naast zijn werk als musicus aan de slag op een basisschool in Den Bosch. "Ik merkte al snel dat ik verdieping miste. Mijn interesse ligt bij gedrag, maar vooral bij wat er áchter gedrag zit. Vaak wordt gekeken naar hoe gedrag aangepast moet worden. Ik vind het juist interessanter om te kijken hoe we omgaan met wie iemand is, in plaats van iemand te laten passen in een bestaande structuur." In zijn school ziet hij dagelijks leerlingen die opgroeien in moeilijke omstandigheden. "Dan wil je weten wat je als school kunt betekenen en hoe je daar vanuit kennis en theorie beter op kunt inspelen."
Die behoefte aan verdieping klinkt bij veel studenten door. Jennifer, die dit schooljaar voor groep 6 staat, wil haar professionele handelen sterker onderbouwen. "Nu doe je vaak iets vanuit gevoel. Ik wil dat eigenlijk omdraaien: minder vanuit gevoel en meer vanuit kennis."
Een boodschap die binnenkomt
Een van de meest indrukwekkende momenten van de dag was de bijdrage van gastspreker Elijah Delsink, voorzitter van LBVSO. LBVSO begon ooit als belangenbehartiger voor leerlingen in het voortgezet speciaal onderwijs (VSO), maar vertegenwoordigt vandaag een veel bredere groep: ruim 850.000 kinderen en jongeren van 4 tot 27 jaar met een beperking, neurodiversiteit en/of extra ondersteuningsbehoefte. Vanuit zijn eigen ervaringen sprak hij over neurodiversiteit, toegankelijkheid en wat inclusie werkelijk betekent. Zijn boodschap was duidelijk: inclusie draait niet om aanwezigheid alleen. "Toegang organiseren is iets anders dan erbij horen. Inclusie is niet geslaagd omdat iemand fysiek in het gebouw zit. De vraag is of iemand ervaart dat hij vanzelfsprekend thuis hoort." Volgens Delsink moeten onderwijsprofessionals zichzelf voortdurend blijven afvragen welke aannames zij meenemen in hun werk. "We moeten niet beginnen met de vraag hoe we iedereen erbij krijgen. We moeten beginnen met de vraag: wat moeten wij veranderen zodat niemand eerst hoeft te bewijzen dat hij erbij mag horen?"
De zaal luisterde aandachtig. Voor de studenten vormde zijn verhaal direct een inspiratiebron. "Ik heb nu al heel veel inspiratie opgedaan en ik heb heel veel zin in meer," zegt student Nassira na afloop. Ook student Hilke noemt de bijdrage "heel interessant" en vertelt dat het haar nieuwsgierigheid naar de opleiding alleen maar heeft vergroot.
Leren van elkaar
Naast kennis speelt ontmoeting een belangrijke rol binnen de opleiding. Na het programma in de bioscoop verhuisden de studenten naar de naastgelegen Fontyscampus voor workshops, kennismakingen en bijeenkomsten met hun leerteams.
Volgens docent en medeorganisator Ilonka van der Sommen is dat niet toevallig. "Je gaat iets beginnen wat invloed heeft op je werkende leven én je privéleven. Dat mag gevierd worden. In de leerteams ontmoeten studenten elkaar gedurende de hele opleiding. Daar vinden ze hun critical friends en soms ontstaan er zelfs vriendschappen voor het leven." Ook de internationale uitwisseling is waardevol. Onder de nieuwe studenten bevinden zich veel Vlaamse onderwijsprofessionals. Hilke, afkomstig uit het Vlaamse Maldegem, kijkt juist uit naar die uitwisseling over de grens. "Ik wil graag nieuwe mensen leren kennen en verder groeien als leerkracht. Ik ben benieuwd naar de wisselwerking met Nederlandse collega's en naar nieuwe inzichten."
Nassira is ook Vlaamse en zij is werkzaam in het secundair onderwijs in Antwerpen. Voor haar staat inclusie centraal. "Je bent wie je bent, je mag zijn wie je bent. Dat vind ik een hele belangrijke boodschap en ik vind dat die nog veel zichtbaarder mag worden in het onderwijs."
Inclusie in alle lagen van het onderwijs
Dat de thema's van de master breder reiken dan leerlingen in het primair of voortgezet (speciaal) onderwijs, bewijst Martijn, docent Informatica bij Avans Hogeschool. Hij werkt dagelijks met neurodiverse studenten in het hoger onderwijs en ziet daar dezelfde vragen terugkomen. "Ik hoop binnen deze master nog meer onderbouwing en verdieping te vinden om studenten beter te ondersteunen." Volgens Ilonka van der Sommen raken juist deze uiteenlopende perspectieven de kern van de opleiding. Studenten verdiepen zich in thema's als gedrag, inclusie, toegankelijkheid, begeleiding en praktijkgericht onderzoek. Tijdens de startdag maken zij al kennis met onderzoeksmethoden zoals Photovoice, observaties en empathy mapping.
Onderwijs met impact
Aan het einde van de dag overheerst enthousiasme. Voor Susan van Proosdij laat het grote aantal nieuwe studenten zien hoe groot de betrokkenheid van onderwijsprofessionals is. "Ik vind het fantastisch om te zien dat zoveel professionals zich extra willen inzetten voor de educational needs van leerlingen. Dat vind ik echt hartverwarmend." Ook de woorden van Elijah Delsink resoneren nog na. "Wat kwam daar een energie en een power uit. Het maakt extra duidelijk waarom wij deze opleiding verzorgen. Ik ben vooral heel trots."
Met die inspiratie op zak beginnen honderden studenten aan een leertraject van twee jaar. Een traject waarin zij niet alleen nieuwe kennis opdoen, maar ook samen onderzoeken hoe onderwijs nog beter kan aansluiten bij de mensen voor wie het uiteindelijk bedoeld is. Want zoals op deze eerste dag meermaals werd benadrukt: goed onderwijs begint niet bij de vraag hoe leerlingen zich aanpassen aan het systeem, maar bij de vraag hoe het systeem ruimte maakt voor iedereen.
Ben je op zoek naar een betekenisvolle specialistische rol binnen het onderwijs? Met de masteropleiding Educational Needs leer je kijken naar ontwikkelkansen voor elke leerling. Ons uitgangspunt is dat iedereen een plek verdient in de maatschappij, ongeacht zijn of haar mogelijkheden. Je kunt deze opleiding volgen in Eindhoven, Tilburg, Sittard, 's-Hertogenbosch, Rotterdam, Nijmegen, Utrecht, Bergen op Zoom en Terneuzen. Meer weten? Kijk op de website |