Vanaf dit studiejaar is het officieel: de bacheloropleiding Verpleegkunde – Technische stroom heet voortaan Perioperatieve Verpleegkunde. Deze naamswijziging markeert een belangrijke stap in de ontwikkeling van het onderwijs binnen Fontys Mens en Gezondheid én binnen het bredere zorgonderwijs in Nederland. 

Wat houdt de opleiding in? 
De opleiding Perioperatieve Verpleegkunde leidt studenten op tot verpleegkundige én operatieassistent, of tot verpleegkundige én anesthesiemedewerker. De nieuwe naam weerspiegelt nauwkeuriger de inhoud van de opleiding en sluit aan bij de praktijk van perioperatieve zorg: zorg vóór, tijdens en na operaties. 

Waarom deze wijziging? 
De nieuwe naam is het resultaat van een gezamenlijke beslissing van vier hogescholen: Fontys Hogeschool, Zuyd Hogeschool, Saxion en Hogeschool van Amsterdam. Door landelijk één naam te hanteren, ontstaat er een sterker en eenduidiger profiel van de opleiding. Dit vergroot de herkenbaarheid en erkenning van de beroepsgroepen binnen het werkveld en maakt het voor zorginstellingen duidelijker wat afgestudeerden kunnen en kennen. 

Wat betekent dit voor studenten? 
• De naam Perioperatieve Verpleegkunde wordt gebruikt in alle communicatie, documenten en systemen. 
• De wijziging versterkt de beroepsidentiteit van studenten en alumni. 
• De opleiding sluit beter aan bij internationale standaarden, wat kansen vergroot voor een loopbaan in binnen- én buitenland. 

Met deze stap zet Fontys Hogeschool zich in voor toekomstbestendig onderwijs dat aansluit bij de moderne eisen van het vakgebied. We zijn trots op deze ontwikkeling en kijken ernaar uit om samen met studenten, docenten en het werkveld verder te bouwen aan de toekomst van de perioperatieve zorg. 

Meer weten? 
Bezoek de opleidingspagina of neem contact op met opleidingsmanager Marcel van Ham via m.vanham@fontys.nl of 06 220 385 86. 

Auteur: Nicole van As

Yvonne Hartman mag het gaan doen. Zij is door Fontys naar voren geschoven voor de prijs van New Scientist Wetenschapstalent 2025. Een hele eer, al is de weg naar uiteindelijke winst nog lang en moet ze nog bijna een halfjaar geduld hebben.

Iedere universiteit, hbo of onderzoeksinstelling in Nederland en Vlaanderen mag één kandidaat aandragen voor de titel New Scientist Wetenschapstalent 2025. Yvonne Hartman voelt zich gevleid dat Fontys haar heeft voorgedragen. ‘Het is een mooie eer. Een selectiecommissie heeft lectoren gevraagd om kandidaten aan te dragen en lector Martijn Pisters, lector Empowering Healthy Behaviour, vroeg of ik samen met hem een stuk wilde schrijven waarom ik een goede kandidaat zou zijn.’

Prijs voor jonge wetenschappers
Yvonne (33) groeide op in het Midden-Limburgse Heythuysen, ging naar het vwo in Horn en studeerde biomedische wetenschappen aan de Radbouduniversiteit Nijmegen. Ze deed een promotieonderzoek aan het Radboudumc. 33 lentes jong en PhD; dat betekent dat Yvonne bepaald niet heeft stilgezeten. Yvonne: ‘Klopt. De prijs is ook bedoeld voor jonge wetenschappers. Kandidaten mogen niet ouder zijn dan 35 jaar.’

Al tijdens haar promotieonderzoek deed Yvonne onderzoek naar de nadelige effecten van langdurig zitten op de gezondheid. Over die effecten horen we steeds vaker. Niet voor niets wordt zitten wel het nieuwe roken genoemd. Is ze het eens met die kwalificatie? Yvonne: ‘Nee. Roken is namelijk vanaf de eerste sigaret slecht voor je gezondheid, terwijl een uurtje zitten geen kwaad kan. Zitten is op zich niet slecht, zolang je het niet te lang doet en voor afwisseling zorgt. Het gaat om de juiste balans. Boven de tien uur zitten wordt het echt een groot probleem.’

Merkwaardig, niet? Je zou denken: zo lang je zit ben je veilig en kan je weinig gebeuren. Yvonne weet wel beter. ‘Als je lang zit neemt je doorbloeding af, je bloedvaten worden afgekneld en de kans op aderverkalking neemt toe. Aderverkalking kan al op jonge leeftijd beginnen, dus op je dertigste, en het bouwt steeds verder op, met nadelige gevolgen voor je hele systeem. Uiteindelijk slibben je vaten dicht en krijg je hart- en vaatziekten of een beroerte, met soms blijvende schade. De gevolgen doen zich pas voor als je ouder bent en je kunt ze voorkomen door al op jonge leeftijd een gezonde leefstijl aan te nemen.’

Kleine veranderingen helpen
Kortom, Fontysmedewerkers: ga massaal sporten! Yvonne: ‘Helaas is niet iedereen dol op sporten. Bovendien is sporten niet voor iedereen haalbaar.’ Tot zover het slechte nieuws. Er is namelijk ook goed nieuws: sporten is ook niet per se nodig. ‘In mijn promotieonderzoek heb ik aangetoond dat als je in een periode van zestien weken kiest voor meer afwisseling van het zitten, bijvoorbeeld door een ommetje te maken, de trap te nemen of een paar squats te doen, je gezondheidswinst kunt boeken omdat je vaatstructuur verbetert. Juist in de verandering van niks doen naar enkele activiteiten ligt de meeste winst.’

Als ze zoveel kennis heeft over het nut van een ‘actieve werkplek’, ziet haar werkplek er dan heel anders uit dan die van een gemiddelde Fontysmedewerker? ‘Nee hoor. Ook ik zit best veel. Wel wissel ik zo’n beetje ieder half uur van werkplek. En als een collega aanbiedt om koffie te halen, loop ik vaak even mee. Verder ga ik tijdens de lunchpauze vaak wandelen met collega’s. Soms sta ik achter mijn bureau, maar de hele dag staan is ook weer niet goed voor de rug en het bekken. Het gaat vooral om de afwisseling.’ Thuis beweegt Yvonne, moeder van twee jonge kinderen, ook best veel, al heeft ze het wielrennen voorlopig op een laag pitje gezet.

Forse subsidie
Wat waarschijnlijk heeft bijgedragen aan het besluit van Fontys om haar te nomineren is dat Yvonne er vorig jaar samen met lector Martijn Pisters in is geslaagd een onderzoekssubsidie van 1,3 miljoen euro te verkrijgen voor vervolgonderzoek naar leefstijlverandering ter voorkoming van een beroerte, RISE genoemd (RISE staat voor – hou je vast: Reduce and Interrupt Sedentary behaviour using a blended behaviour intervention to Empower people at risk towards sustainable movement behaviour change).

‘RISE is een interventie waarbij een belangrijke rol is weggelegd voor de fysiotherapeut. Die coacht patiënten om structureel een gezondere leefstijl aan te nemen. Daar hebben we samen met 2M Engineering in Valkenswaard en Appbakkers in Zwolle een ‘RISE eCoaching systeem’ voor ontwikkeld: een klein apparaatje dat iemand in de broekzak draagt dat meet hoeveel je staat en een app die een signaal afgeeft als het tijd is om te bewegen. Aan het eind van de dag zie je hoe actief iemand is geweest. Desgewenst kan de coaching daarop worden aangepast. Inmiddels lopen zo’n 100 mensen met zo’n device rond. We zitten nog in de testfase, bedoeld om vast te stellen of de coaching door de fysiotherapeut in combinatie met het device inderdaad leidt tot een gezondere leefstijl en een lagere kans op een volgende beroerte.’

Minder druk op zorg
Als mensen blijvend een gezondere leefstijl aannemen, is de kans dat ze op termijn met een beroerte of voor hart- en vaatziekten naar het ziekenhuis moeten kleiner, aldus Yvonne. ‘Met de subsidie die we hebben gekregen willen we enerzijds proberen events zoals een beroerte of een hartinfarct te voorkomen en anderzijds becijferen hoe de kosten voor de extra inzet van fysiotherapeuten zich verhouden tot de kosten van ziekenhuisopnames in verband met een beroerte of hart- en vaatziekten. We hopen uiteraard dat onze interventie per saldo leidt tot minder opnames en minder operaties, maar ook tot minder uitval door langdurige ziekte. Kortom: tot lagere maatschappelijke kosten. We hopen dat we in 2027 over de uitkomsten kunnen beschikken.’

Stemmen
De concurrentie voor de prijs van New Scientist Wetenschapstalent 2025 is groot, weet Yvonne. ‘Alle universiteiten, hogescholen en onderzoeksinstellingen uit Nederland en Vlaanderen – zo’n 70 in totaal – mogen een kandidaat voordragen. Uit alle aanmeldingen wordt een groslijst gemaakt van vijftien kandidaten. Dat is de eerste schifting die ik moet zien door te komen (zie hieronder, red.). Dan volgt een stemming. Ik hoop dat als ik dan nog kandidaat ben, Fontys me een beetje helpt om stemmers te mobiliseren.’

Over New Scientist Wetenschapstalent
De New Scientist Wetenschapstalent 2025 is een jaarlijkse prijs die uitzonderlijke jonge wetenschappers uit Nederland en Vlaanderen erkent. In 2025 wordt deze prijs voor de achtste keer uitgereikt. De prijs is bedoeld om jonge onderzoekers een podium te bieden en hun werk onder de aandacht te brengen van een breder publiek. Universiteiten, hogescholen en onderzoeksinstellingen in Nederland en Vlaanderen kunnen elk één kandidaat nomineren.

Tijdlijn

• 21 augustus: Publicatie van de 15 genomineerden in New Scientist (magazine)
• 21 augustus – 8 september: Publieksstemming via een online stemformulier op newscientist.nl.
• Na 8 september: een vakjury beoordeelt de vijf kandidaten met de meeste stemmen en kiest de uiteindelijke winnaar.
• 25 november: uitreiking van de prijs tijdens het Gala van de Wetenschap in het Internationaal Theater Amsterdam (ITA).

De winnaar ontvangt een geldbedrag van € 1.500, een trofee, media-aandacht en een spreekbeurt op de dag van de uitreiking van de prijs tijdens het Gala van de Wetenschap.

Oproep
Ben of ken je iemand die in de afgelopen 6 maanden een beroerte heeft gehad en wil meewerken aan het RISE-onderzoek? Stuur dan een mail naar Yvonne Hartman. Zij stuurt de persoon in kwestie dan een informatiepakket.

Tekst en fotografie: Martin van Rooij

Toepassingen AI in de zorg
In het Catharina ziekenhuis wordt AI op zichzelf niet gezien als oplossing, maar is het verbeterde zorgproces de oplossing. Zo werd de voorbereiding voor bestraling bij borstkanker verbeterd. De tijd die het kost om borst en tumor goed in te tekenen en bestralingsplan te maken is gehalveerd. Net zo belangrijk is de inzet op de onderliggende data infrastructuur. Zo kunnen we op de IC zeer hoge resolutie data verzamelen en inzetten voor onderzoek en ontwikkeling van AI.

Menselijke factor blijft cruciaal
Hoewel AI zorgprocessen kan ondersteunen, blijft de rol van de zorgverlener essentieel. Het concept 'Anesthesia Intelligence' toont hoe AI klinische achteruitgang kan signaleren door trends in vitale functies te monitoren. Toch blijft menselijke expertise onmisbaar, zowel voor de interpretatie van AI-uitkomsten als voor het waarborgen van persoonlijke zorg en empathie.

Luister de podcast via Spotify of Apple podcasts.

Bijna de helft van de Nederlandse bevolking voelt zich eenzaam. Eenzaamheid is een vervelend gevoel, heeft invloed op mentale gezondheid en is een voorspeller voor fysieke klachten. Hoewel er veel interventies bestaan, is de effectiviteit ervan beperkt. 

Dit komt mede door een gebrek aan kennis en inlevingsvermogen bij professionals in de zorg en welzijn. Het Fontys onderzoeksproject Into Loneliness richtte zich daarom op een innovatieve manier om professionals (in opleiding) meer inzicht te geven in eenzaamheid: met behulp van virtual reality.

Inleven in eenzaamheid via VR
Onder leiding van senior Fontys-onderzoeker Eric Schoenmakers werd een VR-training ontwikkeld waarin deelnemers verschillende situaties van eenzaamheid ervaren. De training confronteert hen met verhalen van eenzaamheid en stimuleert gesprekken met medecursisten. Hoe voelt deze eenzaamheid? Waar komt het vandaan? En belangrijker nog: wat kun je als professional doen? Eric Schoenmakers over het belang van de training: “Professionals en vrijwilligers in zorg en welzijn zijn niet allemaal geschoold in eenzaamheid. Kennis over vormen en uitingen van eenzaamheid is nodig om het te kunnen herkennen, maar even belangrijk is dat je leert herkennen hoe eenzaamheid voelt. Into Loneliness is een laagdrempelige training om het gevoel van eenzaamheid te leren doorgronden en met je collega’s te bespreken."

Praktische handvatten en trainingsmateriaal
Het project leverde praktische en vrij beschikbare materialen op voor professionals.

• VR-opnames die eenzaamheid voelbaar maken. Daarnaast krijgen de cursisten handvatten hoe ze dit kunnen bespreken met hun team.
• Twee Powerpoint-presentatie met instructies om zelf een Into Loneliness te maken en een volledige training.
• Een boekje waarin verhalen over eenzaamheid zijn opgehaald door studenten van het Sociaal Innovatie Centrum Zorg en Welzijn van Fontys Hogeschool. Zij gingen met bewoners van Vitalis in gesprek over eenzaamheid. De verhalen in het boekje zijn grotendeels hierop gebaseerd.

Deze materialen zijn beschikbaar op de website van Fontys: Into Loneliness. Zorg-, welzijns- en onderwijsorganisaties worden van harte uitgenodigd het materiaal in te zetten en zo mogelijk de VR-training door te ontwikkelen.

Over het project
Een hele groep aan mensen was betrokken bij Into Loneliness. Professionals en vrijwilligers zijn betrokken in een ontwerpgroep om te zorgen dat de inhoud en vorm van Into Loneliness goed aansluit bij hun behoeften. Collega’s met verstand van VR-opnames en design thinking werkten mee. Twee acteurs stelden hun diensten beschikbaar voor het maken van de opnames. Studenten maakten deel uit van de ontwerpgroep en waren betrokken bij het ophalen van verhalen over eenzaamheid, het opnemen van de VR-beelden en het maken van de training. Eric Schoenmakers over de inzet van de studenten: “De studenten van het Sociaal Innovatiecentrum (SIC) zorg en welzijn waren vanaf het eerste moment heel enthousiast en betrokken. In dit project waren zij geen ‘student’, maar volwaardig collega.”

Op dit moment is Into Loneliness alleen nog beschikbaar met VR-opnames van ouderen die zich eenzaam voelen. In de toekomst is het wenselijk de VR-collectie uit te breiden met personen van diverse leeftijden en achtergronden.

Met Into Loneliness is een stap gezet in de bewustwording rond eenzaamheid en de rol van zorg- en welzijnsprofessionals. Het project is mede mogelijk gemaakt door het Fontys Centre of Expertise Health, de Fontys Lectoraten Persoonsgerichtheid in een ouder wordende samenleving en Mens en technologie, de Coalitie Aanpak Eenzaamheid Eindhoven en de Landelijke coalitie Een tegen Eenzaamheid.

_{Auteurs: Eric Schoenmakers en Christel Ruijs}

Op donderdag 27 maart 2025 deelt Theo Niessen, lector Versterking impact praktijkgericht onderzoek, zijn visie op de kracht van praktijkgericht onderzoek in een wereld die continu in beweging is. Dit doet hij in de Cacaofabriek in Helmond, waar hij aansluitend wordt geïnstalleerd als lector. Na zijn rede krijgt het lectoraat een nieuwe naam: Impact als respons-abiliteit: Een binnenkant-perspectief op impact in praktijkgericht onderzoek. Voorafgaand aan de rede zijn er twee workshoprondes.

Hoe kunnen we gezamenlijk inspelen op de complexe en voortdurend veranderende uitdagingen van onze tijd? 
In een wereld waarin alles met elkaar verbonden is, biedt praktijkgericht onderzoek de kans om via interactie en wederzijdse beïnvloeding echte impact te maken. Verandering ontstaat zo in samenwerking met de samenleving als een voortdurend samenspel.

Programma
12.00 uur             Ontvangst
12.30-13.45 uur  Workshopronde 1
14.00-15.15 uur  Workshopronde 2
15.15-16.00 uur  Pauze met spoken word intermezzo door Ine Mols
16.00-17.00 uur  Welkom Karen Cox (directeur Fontys Mens en Gezondheid)
                              Inleiding Arian Steenbruggen (CvB)
                              Lectorale rede en installatie Theo Niessen
17.00 uur             Receptie

Aanmelden
Wil jij aanwezig zijn bij deze middag? Dan is het fijn om je aanwezigheid te bevestigen door je aan te melden via de onderstaande knop. Let op: er is een beperkt aantal plaatsen beschikbaar.

Je kunt kiezen uit: 
1. Deelnemen aan de workshops én de lectorale rede  
2. Deelnemen aan de lectorale rede 

Aanmelden

Locatie
Cacaokade 1, 5705 LA Helmond. De Cacaofabriek is slechts 8 minuten lopen van Centraal Station Helmond.

Auteur: Tita Hartman

Door personeelstekort worden operatiekamers niet goed benut en wachten patiënten langer op een operatie. Docent-onderzoeker Rick van Loon ziet hoe AI en andere nieuwe technologie de anesthesieverpleegkundige in de toekomst kan helpen. ‘Technologie gaat hun werk makkelijker maken.’

Het huidige beeld van verpleegkundigen bij AI nu, is heel divers. Om een idee te krijgen welke kennis toekomstige perioperatieve verpleegkundigen hebben over technische ontwikkelingen als AI, interviewde Van Loon samen met collega’s een groep bijna afgestudeerden. ‘We schrokken van de beperkte kennis die zij hadden over de technologische mogelijkheden binnen hun vakgebied. Ze hadden nog weinig ideeën over AI en hoe dat ingezet kan worden in de beroepspraktijk.’

Foto-onderschrift: Rick van Loon (l) geeft uitleg aan een collega in de operatiekamer van Fontys in gebouw R11 in Eindhoven.

Werk makkelijker maken
‘Sommige toekomstige professionals omarmen nieuwe technologie, anderen zien alleen de gevaren. En er is een groep die vreest voor hun baan’, vertelt Van Loon. Hij denkt niet dat er minder banen overblijven door de inzet van technologie in de operatiekamer. ‘Ik denk dat het zorgprofessionals juist kan helpen in het uitvoeren van werkzaamheden. Een computer kan de menselijke handelingen en controle nooit helemaal overnemen, maar het kan het werk wel makkelijker maken. Waardoor er één verpleegkundige op twee operatiekamers actief kan zijn, in plaats van een per kamer wat nu het geval is.'

Brug tussen disciplines
De info die de docent-onderzoeker uit de interviews met de studenten haalde, gebruikte hij voor de opzet van een nieuw onderzoek dat hij naar AI wil doen. Daarin komen de menselijke, ethische, technologische en medisch aspecten samen. Naast Fontys Mens en Gezondheid zijn ook de Centres of Expertise AI for Society, Health en High Tech Systems and Materials en het Lectoraat Decision Support Who CareS aangehaakt. ‘Fontys vormt de brug tussen de verschillende interne en externe disciplines. Ook twee Eindhovense ziekenhuizen worden betrokken bij het project.’ Volgens Van Loon is het met name belangrijk dat de zorgprofessionals het nut ervan inzien. ‘In theorie kunnen we allerlei nieuwe technologieën gaan toepassen in een medische omgeving. Het is vooral belangrijk dat de zorgprofessionals deze innovaties gaan omarmen.'

Digitale operatiekamer
Het eerste half jaar wil Van Loon onderzoeken welke werkzaamheden in de operatiekamer geautomatiseerd kunnen worden. En hoe daar door anesthesieverpleegkundigen over gedacht wordt. De competenties (EPA’s) waar een afgestudeerde anesthesieverpleegkundige over moet beschikken, worden daarin meegenomen. Daarna wil Van Loon een digitale operatiekamer (digital twin) bouwen. ‘In die digitale versie gaan we in een virtuele operatiekamer verschillende scenario’s testen. Wat zijn de mogelijkheden bij eenvoudige ingrepen? Wat is er bijvoorbeeld wel en niet mogelijk met AI’, legt hij uit.

Foto-onderschrift: Rick van Loon (gezien op de rug) met collega's tijdens een simulatie-operatie.

Automatische pijnbestrijding
Het automatisch toedienen van pijnbestrijding tijdens een operatie zou in de toekomst mogelijk kunnen zijn, denkt Van Loon. ‘De bewakingsmonitor waar een patiënt aan ligt, verzamelt data zoals bloeddruk, hartfrequentie en gegevens over de ademhaling. Met die parameters kan ’een slimme assistent bepalen wanneer meer verdoving toegediend moet worden.’ Om dat te automatiseren, zou een enorme stap zijn. Want is zo’n monitor te vertrouwen? En tot hoever wil en kun je gaan? Die vragen kun je allemaal stellen bij dit toekomstscenario. De docent-onderzoeker denkt niet dat het eindoordeel over een patiënt snel door een computer overgenomen gaat worden, want ‘zorg is in basis mensenwerk.’ Wel ziet hij dat ‘het verzamelen van die data sneller kan, waardoor deze beter benut worden. Waardoor de medisch specialist over betere info beschikt om een beslissing te nemen. En dat is dan weer in het voordeel van de patiënt.’ Van Loon wil het onderzoek naar de Anesthesist van de toekomst koppelen aan het bestaande Fontysonderzoek ‘de operatiekamer van de toekomst’.
 

Auteur: Sanne Resoort

De bacheloropleidingen Verpleegkunde - Technische stroom bij Fontys Hogeschool, Verpleegkunde Technische Leerroute bij Zuyd Hogeschool en de aanvullende OK-route bij Saxion ondergaan een gezamenlijke naamswijziging. Vanaf dit studiejaar zal de nieuwe naam Perioperatieve Verpleegkunde al worden geïntroduceerd tijdens open dagen en andere studiekeuzeactiviteiten voor studiekiezers. Vanaf studiejaar 2025-2026 zal de opleiding officieel bekendstaan als de bacheloropleiding Perioperatieve Verpleegkunde. Deze wijziging is het resultaat van een gezamenlijke beslissing van vier hogescholen in Nederland: Fontys Hogeschool, Zuyd Hogeschool, Saxion en Hogeschool van Amsterdam. 

De officiële lancering van de nieuwe naam zal plaatsvinden tijdens het landelijk symposium op 13 november. Dit evenement biedt de ideale gelegenheid om de veranderingen te bespreken en te vieren met studenten, medewerkers en partners uit de zorgsector.

De opleiding Perioperatieve Verpleegkunde leidt studenten op tot verpleegkundige én operatieassistent óf tot verpleegkundige én anesthesiemedewerker. Deze combinatieopleiding is bedoeld voor de hardwerkende student en biedt uitgebreide kennis en vaardigheden over de operatiekamer, waarbij de patiënt centraal staat.

De nieuwe naam is gekozen zodat landelijk één opleidingsnaam gehanteerd wordt, wat bijdraagt aan de herkenning en erkenning van de beroepsgroep operatieassistenten en anesthesiemedewerkers. Dit is van belang voor zowel huidige als toekomstige studenten, en medewerkers, maar ook voor ziekenhuizen en andere zorginstellingen waar afgestudeerden hun loopbaan starten.

De uniformiteit in naamgeving tussen de hogescholen zorgt voor een sterker en eenduidiger profiel van de opleiding. Dit maakt het niet alleen eenvoudiger voor potentiële werkgevers om afgestudeerden te herkennen, maar versterkt ook de beroepsidentiteit van de studenten en alumni. Bovendien sluit de nieuwe naam aan bij internationale standaarden, waardoor professionals na hun afstuderen gemakkelijker de stap kunnen zetten naar een internationale loopbaan. 

Met deze naamswijziging zetten Fontys Hogeschool, Zuyd Hogeschool, Saxion en Hogeschool van Amsterdam een belangrijke stap in het verder professionaliseren van de opleiding en het bieden van een curriculum dat aansluit bij de moderne eisen van het vakgebied. Zij kijken ernaar uit om studenten te verwelkomen en samen te bouwen aan de toekomst van de perioperatieve zorg. 

Perioperatieve Verpleegkunde bij Fontys Hogeschool | Perioperatieve Verpleegkunde bij Zuyd Hogeschool | Perioperatieve Verpleegkunde bij Saxion 

Auteur: Nicole van As

De buurt is het nieuwe bejaardentehuis. Dat was de stelling van lector Pieterbas Lalleman voor 'de troonrede van het volk' in het programma 'NPO Radio 1 luistert naar jou'. Hij pleit ervoor niet te vervallen in valse nostalgie' over het bejaardentehuis van vroeger, maar wel nadenken over hoe we kunnen bouwen voor de ouderen van de toekomst. 
Doel van het programma was om de mensen uit het veld aan de politici (en de luisteraars) te laten horen wat er op Prinsjesdag te horen zou moeten zijn in de Troonrede. Een van de belangrijkste onderwerpen, blijkt uit de peilingen is zorg. In het gesprek focust Pieterbas op de verpleging en met name de wijkverpleging en de toekomst daarvan. 

De oproep van Lalleman aan de minister en staatssecretaris bij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport luidt:

1. Blijf investeren in verpleegkundigen en verzorgenden. De middelen die klaarstonden voor leren en ontwikkelen zijn door jullie geschrapt. Draai dat terug. 

2. Zet in op preventie, preventie, preventie en dan met name in de wijken en de buurten met speciale aandacht voor gezondheidsverschillen. Geef wijkverpleegkundigen daarin een netwerkrol.

3. Het oude verzorgings- of bejaardenhuis komt niet meer terug. Dat is valse nostalgie en hopeloos ouderwets. We hebben het personeel daar niet meer voor. Investeer wel in innovatieve ouderenhuisvesting. Immers: de buurt is het nieuwe bejaardenhuis.

Luister hier de bijdrage in het programma terug.

Pieterbas Lalleman is lector Leiderschap in het lectoraat Persoonsgerichtheid in een ouder wordende samenleving. Bovendien is hij verpleegkundige met een voorliefde voor het werk van professionals in zorg en in leiderschaps- en besturingsvraagstukken. 'In mijn werk staat het relationele en persoonsgerichte altijd centraal. Leiderschap gaat om relaties, dicht bij het 'echte werk' samen met patiënt, cliënt en aanverwant', aldus Lalleman.
Lees meer over het lectoraat Persoonsgerichtheid in een ouder wordende samenleving.

Auteur: Monique van Laar

De bacheloropleiding Verpleegkunde - Technische stroom bij Fontys Mens en Gezondheid ondergaat een naamswijziging. Vanaf dit studiejaar zal de nieuwe naam Perioperatieve Verpleegkunde al worden geïntroduceerd tijdens open dagen en andere studiekeuzeactiviteiten voor studiekiezers. En vanaf studiejaar 2025-2026 zal de opleiding officieel bekendstaan als de bacheloropleiding Perioperatieve Verpleegkunde. Deze wijziging is het resultaat van een gezamenlijke beslissing van vier hogescholen in Nederland: Fontys Hogeschool, Zuyd Hogeschool, Saxion en Hogeschool van Amsterdam.

De opleiding leidt studenten op tot verpleegkundige én operatieassistent óf tot verpleegkundige én anesthesiemedewerker. De nieuwe naam is gekozen zodat landelijk één opleidingsnaam gehanteerd wordt, wat bijdraagt aan de herkenning en erkenning van de beroepsgroep operatieassistenten en anesthesiemedewerkers. Dit is van belang voor zowel huidige als toekomstige studenten, en medewerkers, maar ook voor ziekenhuizen en andere zorginstellingen waar afgestudeerden hun loopbaan starten.

De uniformiteit in naamgeving tussen de hogescholen zorgt voor een sterker en eenduidiger profiel van de opleiding. Dit maakt het niet alleen eenvoudiger voor potentiële werkgevers om afgestudeerden te identificeren, maar versterkt ook de beroepsidentiteit van de studenten en alumni. Bovendien sluit de nieuwe naam aan bij internationale standaarden, waardoor professionals na hun afstuderen gemakkelijker de stap kunnen zetten naar een internationale loopbaan.

Met deze naamswijziging zet Fontys Hogeschool een belangrijke stap in het verder professionaliseren van de opleiding en het bieden van een curriculum dat aansluit bij de moderne eisen van het vakgebied. Wij kijken ernaar uit om studenten te verwelkomen en samen te bouwen aan de toekomst van de perioperatieve zorg.

Voor meer informatie over de opleiding Perioperatieve Verpleegkunde, bezoek de website of neem contact op met de opleidingsmanager Jeroen Leuverink via j.leuverink@fontys.nl of 0657984577.

Auteur: Nicole van As

Wil je onderdeel zijn van een gemeenschap die zich bezighoudt met transformaties in de zorg? Wil je health-professionals begeleiden bij het implementeren van innovaties, in hun organisatie en daarbuiten? Wil je deelnemen aan tien bijeenkomsten vol toonaangevende sprekers? Meld je dan aan voor de derde editie van de Health Innovation School – Implementation (HIS-I), die start in november.

Wat is de HIS-I?

De HIS-I ondersteunt zorg- en welzijnprofessionals bij het implementeren en opschalen van innovaties in hun organisatie, keten en regio. En dat is precies wat we nodig hebben. De zorgsector staat onder immense druk: te weinig personeel, stijgende zorgkosten en een groeiende vraag naar kwalitatieve zorg​​. Om deze uitdagingen aan te gaan, is een totale procesvernieuwing nodig, waarbij we niet alleen naar binnen, maar ook naar buiten kijken. De HIS-I biedt een unieke kans om dit samen met andere deelnemers en tal van experts te realiseren.

Meedoen - iets voor jou?

Fontys Centre of Expertise Health geeft vijf docenten de kans om deel te nemen aan de HIS-I. Daarbij is het van belang dat je affiniteit hebt met zorg en welzijn. Het spreekt je aan om professionals te coachen bij hun innovatieproject en professionele ontwikkeling. Je hoeft geen expert te zijn op het gebied van project-/ of innovatiemanagement in de zorg.

Je krijgt als coach een groep van zes tot acht deelnemers toegewezen. Je organiseert drie keer een online intervisiebijeenkomst met jouw groep. Het programma van de HIS-I duurt acht maanden. De bijeenkomsten (on-/ en offline) vinden plaats op de volgende data:

12 november 2024 (10.00 tot 15.30 fysiek), 26 november (08.30 tot 12.00 uur online), 17 december (08.30 tot 12.00 uur online), 14 januari (10.00 uur tot 15.30 uur fysiek). 4 februari (08.30 tot 12.00 uur online), 11 maart (08.30 tot 12.00 uur online), 8 april 2025 (10.00 uur tot 15.30 uur fysiek), 13 mei ( 08.30 tot 12.00 uur online), 10 juni  (08.30 uur tot 11.00 uur online), 24 juni 2025 (10.00 uur tot 15.30 uur fysiek).

Meer weten? 
Sluit aan bij de (online) informatiebijeenkomst op maandag 1 juli van 13.00 tot 14.00 uur.
Bekijk ook de website https://hisimplementation.nl

_{auteur: Janno Barlage en Christel Ruijs}

Op 19 april 2024 worden twee Associate-degree talenten uit het land verkozen tot nationale Ad-ambassadeurs. Eerder is al gedeeld dat Shannon Fontys vertegenwoordigt op de landelijke Ad-dag. Maar er is meer Ad-talent binnen Fontys en ook die stellen we graag aan je voor. Vandaag: Erna van Vliet-de Koster, alumnus van de Ad Zorg en Technologie. Ze was al een aantal jaar aan het werk als verpleegkundige in de thuiszorg, toen ze haar interesse in technologie opmerkte en koos voor een duale opleiding.

‘Ik vind de doelgroep thuiszorg heel interessant, maar toen ik al een paar jaar werkte groeide mijn interesse ook naar andere aspecten van de zorg’ licht Erna toe. Ze merkte bij zichzelf een sterke interesse in technologie. Bovendien zag ze in de praktijk zorg en technologie steeds meer hand in hand gaan. Erna: ‘toen ik las over de Ad Zorg en Technologie dacht ik: dit past echt bij mij. Ik ga het gewoon doen.’ Haar leidinggevende geloofde in haar en gaf haar ook de kans om de opleiding te volgen.  

Enorme ontwikkeling
De keuze voor deze Associate degree was een essentiële om een andere richting op te gaan in haar carrière. Wel merkte ze verschil met de mbo-opleiding verpleegkunde die ze eerder had gevolgd. ‘Op het mbo word je meer verteld wat je moet doen, terwijl je in het hbo een beetje in het diepe wordt gegooid. Je moet zelf meer vragen stellen’ zegt Erna daarover. In het begin was dat wel even wennen, maar gedurende de opleiding kreeg ze steeds vaker van docenten terug dat ze daar een enorme ontwikkeling in doormaakte.  

Klap op de vuurpijl is haar eindpresentatie waarvoor Erna van haar begeleidend docent Jeroen Brouwer een tien kreeg. Jeroen: ‘Ze is van nature bescheiden, wat haar enorm siert. Vanuit deze bescheidenheid heeft zij op professionele wijze veel durf getoond en dat kwam tijdens haar eindpresentatie perfect tot uiting. Ook gedurende haar afstudeertraject heeft ze enorm veel draagvlak weten te creëren bij haar werkgever en alle kansen aangegrepen.'    

Zelfverzekerder geworden
‘Ik merk ook dat ik veel zelfverzekerder ben geworden omdat ik weet: ja, ik kan het!’ vult Erna aan. Sinds haar afstuderen werkt ze nog maar voor de helft van haar dienstverband als verpleegkundige. Voor de andere helft werkt ze als adviseur zorg en technologie (bij dezelfde werkgever). Dat is een rol die binnen de organisatie volledig nieuw is. In feite heeft Erna deze zelf gecreëerd doordat ze de meerwaarde ervan heeft aangetoond aan haar leidinggevende en het managementteam. Erna: ‘Ik voer gesprekken met leveranciers van technologische toepassingen zoals een bedsensor. Vervolgens adviseer ik mijn leidinggevende en het managementteam over het implementeren van de toepassing in de organisatie en werk ik mee aan de implementatie.’ 

Auteur: Zoë Verwers

De huidige maatschappij vraagt veel van mensen. Verwacht wordt dat mensen zich met behulp van hun sociale netwerk zoveel mogelijk zelf kunnen redden, met zo min mogelijk professionele hulp. Voor mensen met beperkte (gezondheids)vaardigheden is dat lang niet altijd zo eenvoudig. In deze derde aflevering van de podcastserie gaat het gesprek over samenredzaamheid en kwetsbaarheid in de wijk.

In deze derde aflevering van de podcastserie Zoek het uit! gaan lector Eveline Wouters en onderzoeker Hélène van den Nieuwenhoff in gesprek met Els De Maeijer over samenredzaamheid en kwetsbaarheid in de wijk Fatima-Oost in Tilburg. Over betekenisvol onderzoek voor de maatschappij. Eén van de grootste uitdagingen is dat we het tegenwoordig niet meer redden met alleen professionele zorg, maar dat we ook veel zelf moeten doen.

Ombuigen naar sterkte
In deze aflevering gaat het over het project KwilT, naar: ‘ik wil het’, maar ook naar Quilt, omdat dit stadsdeel namen draagt die naar textiel verwijzen. In het gesprek leert Els van Eveline en Hélène dat kwetsbaarheid eigenlijk niet bestaat, dat het meer gaat over wederkerigheid, over het doen van dingen mét elkaar. Eigenlijk bestaat kwetsbaarheid niet, want het kan omgebogen worden naar sterkte. Een positieve gedachte.

Betekenisvolle contacten stimuleren
Mensen kunnen moeite hebben met contacten leggen en met informatie vinden en begrijpen. Dat speelt ook in de buurt Fatima-oost in Tilburg, waar relatief veel ouderen wonen en jongeren met leerproblemen wonen en/of werken. Er is daarom in deze buurt een project gestart om samenredzaamheid te bevorderen. Op verschillende manieren worden binnen dit project betekenisvolle contacten gestimuleerd. Ook tussen jong en oud. Er is een buurtverbinder, er is een ontmoetingsruimte waar de jongeren de horeca verzorgen en er zijn jongeren die ouderen assisteren bij de diverse activiteiten in de buurt en met hand- en spandiensten.

Het project is een initiatief van Prins Heerlijk, De Wever en TBV Wonen.

Fontys Centre of Expertise Health doet onderzoek naar de werkzame onderdelen van dit project. Het bereik van het project wordt in kaart gebracht, evenals de ervaringen van buurtbewoners, vrijwilligers, professionals en de jongeren die begeleid worden door Prins Heerlijk. 

Praktijkgericht onderzoek bij Fontys 
Binnen Fontys wordt heel veel praktijkgericht onderzoek gedaan. Maar wat wordt er dan onderzocht en voor wie? Hoe doen wat dat? En wat levert het op? Wie zijn erbij betrokken en waarom is het zo belangrijk? In de videoserie Fontys Onderzoekt en de podcastserie Zoek het uit! praten we met onderzoekers, studenten en werkveldpartners over hun specifieke onderzoek. Zo vinden we antwoorden op onze vragen en krijgen we beter inzicht in het maatschappelijk belang van praktijkgericht onderzoek bij Fontys.

Dat maatschappelijk belang sluit naadloos aan bij de grote en complexe uitdagingen van deze tijd. Met de kennis die we in ons praktijkgericht onderzoek ontwikkelen sluiten we direct aan bij vragen van burgers, bedrijven, publieke organisaties en overheden. In het onderzoek werken onderzoekers, docenten en studenten vanuit verschillende vakgebieden samen met professionals uit het werkveld aan oplossingen voor concrete vraagstukken uit de praktijk.

Zoek het uit! De podcast
Nou klinkt onderzoek doen een beetje moeilijk, vaag en zwaar, maar met de podcastserie Zoek het uit! laten de sprekers zien hoe normaal en hoe dankbaar het is om onderzoek te doen. In de serie gaat Els de Maeijer, onderzoeker en docent bij Fontys Bedrijfsmanagement, Educatie en Techniek, in gesprek met onderzoekers, studenten en collega's uit het werkveld. 

Luister naar het volledige gesprek tussen Eveline Wouters, Hélène van den Nieuwenhoff en Els De Maeijer over Samenredzaamheid in het project KwilT . 

Over Eveline Wouters
Eveline is lector aan het lectoraat Health Innovations & Technology van Fontys en bijzonder hoogleraar bij Tranzo (Tilburg University) en zij onderzoekt succesvolle technologische innovaties in de zorg. Voor Eveline gaat technologische innovatie over betekenisvolle verbindingen tussen technologie en sociale innovatie; samenwerken is daarbij key.

Over Hélène van den Nieuwenhoff
Hélène werkt als docent en onderzoeker bij Fontys Mens en Gezondheid. Het KwilT-onderzoek dat onder andere plaatsvindt onder het Center of Expertise health biedt Hélène de mogelijkheid om haar interesse naar samenredzaamheid, gezondheid en interprofessioneel samenwerken, vorm te geven.

Het KwilT project won de 2^de publieksprijs van de ZorgSaamWonen Award 2023. Lees hier meer over het project KwilT.

auteur: Monique van Laar

Beleef het hartverwarmende verhaal van de 24-jarige Teun Toebes, alumnus Fontys Verpleegkunde,  in de aangrijpende documentaire "Human Forever, a story about love for humanity". Een roerende en hoopvolle verfilming van de internationale zoektocht naar de plaats van mensen met dementie in de samenleving. Op donderdagmiddag 23 november is Teun zelf aanwezig en introduceert hij zijn film exclusief aan Fontys. Studenten en medewerkers zijn hierbij van harte welkom in Pathé Eindhoven tussen 16.15 en 18.00 uur. Meld je aan. 

De film is een dringende oproep tot verandering en inclusiviteit. Met “Human Forever” houdt Teun de samenleving een spiegel voor. Omgaan met mensen met dementie kan anders. De film volgt Teun, die al jaren op de gesloten afdeling van een verpleeghuis woont, terwijl hij zijn missie om de levenskwaliteit van mensen met dementie te verbeteren naar een mondiaal niveau tilt. Samen met filmmaker Jonathan de Jong reist hij de wereld rond, onderzoekt hij verschillende benaderingen van dementiezorg en deelt hij ontroerende persoonlijke verhalen.

Maatschappelijke oplossing
Het belang van een maatschappelijke oplossing is groot: een op de vijf mensen krijgt dementie en het aantal mensen met dementie verdubbelt de komende twintig jaar. Indrukwekkende cijfers. Een oplossing voor dit maatschappelijk vraagstuk is er nog niet. Onderzoek is nodig. Maar daarnaast is het noodzakelijk om bewustzijn te creëren voor de situatie van mensen met dementie. En leren hoe wij zo goed mogelijk kunnen omgaan met dementie. Hoe dragen we bij aan een betere toekomst en richten we de maatschappij zo inclusief mogelijk in? Herkenbare vraagstukken waar ons onderwijs en onderzoek ook een bijdrage aan kunnen leveren en waar jij als student of medewerker van betekenis kunt zijn.

Aanmelden
Wil jij de film zien op 23 november in Pathé? Meld je dan snel aan via deze link. Wees er op tijd bij, er zijn een beperkt aantal plaatsen beschikbaar.

Heb je vragen?
Neem contact op met fhmg-events@fontys.nl

_{Auteur: Rosan d'Anjou}

Na maanden van keiharde training gingen afgelopen week de deelnemers, supportende studenten en een aantal medewerkers van Fontys Mens en Gezondheid de Alpe d'Huzes op. In totaal is 26.738 euro opgehaald. Maar wat doen de studenten en medewerkers een week lang bij de Alpe d’Huzes? En vooral, wat beleven ze? Dat is lastig uit te leggen. We gaan het proberen.

Het begint al ver voordat we naar Frankrijk vertrekken. Elf studenten zijn al vanaf september in voorbereiding om de berg wandelend of fietsend op te gaan. Ze hebben veel getraind. En daarnaast geld opgehaald. Dat kost tijd en energie. Maar met resultaat! 

Emotioneel en heel echt 
Op de eerste dag na aankomst, vragen we de studenten na te denken voor wie ze op de berg zijn. Waar denken ze aan? Wat roept het bij ze op? Tijdens onze bezinningsavond op maandag delen ze dat, als ze willen. In woorden of muziek, of in stilte. Ontroerend, emotioneel en heel écht. Het gaat over broers, zussen, vaders en moeders, opa’s en oma’s. Soms genezen, soms in behandeling en soms is er verlies, verdriet. Twee studenten vertellen hoe het is om een gen te dragen wat de kans op kanker zo groot maakt. Hoe het is om daarmee te leren leven. Hoe mooi om te zien hoe we elkaar ‘vasthouden’. 

Taken en kilo’s Tuc
Het vrijwilligerswerk dat ze gedurende de week doen, is heel divers. Zo helpen ze bij de catering, hangen banners op, verkopen kaarsen, steken kaarsen aan in de bochten, zetten spullen klaar enzovoort. De hele week kom je ze overal tegen, die Verpleegkunde studenten.  Alle studenten laten zich sponsoren met eten en drinken, wat we uitdelen: water, limonade, aardbeien, Tuc-koekjes, bananen, drop etc. Vanuit Nederland nemen we mee: 230 kilo fruit, 5 kilo drop, 100 pakjes met Tuc-koekjes en zo’n 600 liter water. We hebben voldoende voor iedereen die voorbij komt op de donderdag.

Het hoogtepunt … donderdag 1 juni 2023 
Maar liefst 5000 fietsers en wandelaars gaan de berg op en komen langs bocht 4. Ze worden daar ontvangen door alle ‘paarse’ studenten die water en eten uitdelen. Maar ook maken ze foto’s van de deelnemers die daar om vragen. Ze luisteren naar verhalen die deelnemers graag willen vertellen. Ze troosten. Ze zingen met elkaar, en geven een duwtje in de rug bij vertrek. Bocht 4 is de bocht die het meeste energie geeft. En bovenal, die de hele dag energie geeft! We staan daar van 05.00 tot 19.00 uur. En natuurlijk is er elke keer een luid gejuich als één van onze eigen studenten voorbij komt. 

Onze helden
Vanuit Mens en Gezondheid gingen 8 studenten 2 keer wandelend omhoog. Eén student ging 3 keer fietsend. En Inez trotseerde maar liefst 5 keer fietsend de berg. En heel bijzonder was Lisa, die 3 keer wandelend de top haalde. Dat is een marathon aan kilometers en 3300 hoogtemeters. Zo knap! Het financiële resultaat mag er ook zijn, ze hebben namelijk 26.738 aan euro’s opgehaald. 

De afsluiter 
Op vrijdagmiddag komen we nog één keer bij elkaar om af te sluiten. We eten samen pannenkoeken die gebakken worden door de docenten omdat ze zo trots zijn op deze groep prachtige studenten. 
Gelukkig is er ook een incident ;) Als we op zaterdagochtend om 07.00 uur weer richting Nederland willen vertrekken, blijkt er nog één student in bed te liggen. Net op tijd ontdekken we dit. Oei, wat was ze boos op haar kamergenoten. 

We hadden een prachtige week! Dit verhaal laat een klein stukje zien, maar lang niet alles. Wil je meer weten, wij vertellen graag. En de studenten zeker ook. 
 

Veel groeten, 
medewerkers FMG: Joost, Anne-Myrthe, Tineke, Nard en Renske. 

Auteur: Renske Mol
 

Het gebrek aan mogelijkheden om zichzelf verder te kunnen ontwikkelen, is voor verpleegkundigen een zwaarwegende reden om het vak te verlaten. Het is dus belangrijk dat zorginstellingen verpleegkundigen de mogelijkheid bieden om hun leven lang te blijven leren, vindt Annemarie de Vos. Zij werd vrijdag 12 mei in het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) geïnstalleerd als lector.

Fontys, Avans en het ETZ slaan met het lectoraat ‘Continue professionele ontwikkeling van verpleegkundigen’ de handen ineen. Samen gaan zij onder leiding van Annemarie de Vos onderzoeken hoe het werken in Zorg Innovatie Centra bijdraagt aan de voortdurende professionele ontwikkeling van verpleegkundigen en wat dit oplevert in termen van bevlogenheid, werkplezier en behoud.

Vragen
Het tekort aan verpleegkundigen is een groeiend probleem. Het is dus belangrijker dan ooit dat verpleegkundigen betere ontwikkelkansen krijgen en daar beter de regie over kunnen voeren, stelt de nieuwe lector. Annemarie de Vos vraagt zich gelijktijdig af of verpleegkundigen wel voldoende in staat zijn om die regie te pakken. Een andere vraag is of er überhaupt voldoende ontwikkelingsmogelijkheden zijn die bovendien aansluiten op de behoeften van verpleegkundigen. Onderzoekers van het lectoraat gaan de komende vier jaar deze vragen ontrafelen.

Zorg Innovatie Centra
In de zoektocht richt het lectoraat zich voornamelijk op de vraag hoe het werken in Zorg Innovatie Centra (ZIC’s) bijdraagt aan continue professionele ontwikkeling van verpleegkundigen. “We weten dat het stage lopen in een ZIC leidt tot een grote leeropbrengst voor studenten”, zegt Annemarie de Vos. In een ZIC – een leeromgeving binnen een bepaalde ziekenhuisafdeling, die studenten onder leiding van een gediplomeerd verpleegkundige zelfstandig draaiende houden – streeft men naar een cultuur, waarbinnen leren, onderzoeken en innoveren hand in hand gaan.

Onderzoek
In het ETZ zijn al geruime tijd ZIC’s actief op meerdere verpleegafdelingen. Praktijkevaluaties toonden het succesvolle karakter van die centra aan. “Stages monden uit in een vaste aanstelling en studenten ervaren dat ze daadwerkelijk zeggenschap hebben over hun eigen professionele ontwikkeling”, haalt De Vos aan. Zulke elementen neemt het lectoraat mee in het onderzoek. Dat doet De Vos samen met (docent)onderzoekers en studenten van Fontys, Avans Hogeschool, de partners van samenwerkingsverband Transvorm en arbeidsmarktbemiddeling- en adviesbureau BKV.  

Ultieme doel
Het lectoraat legt de resultaten onder de loep en toetst vervolgens of dat ook werkt voor verpleegkundigen buiten de ZIC’s. Daarnaast gaan de resultaten handvatten geven om de opleidingen verpleegkunde aan te passen en startende professional beter uit te rusten voor het beroep. “Uiteindelijk willen we weten welke factoren binnen de ZIC’s bijdragen aan die continue professionele ontwikkeling van verpleegkundigen”, vat De Vos het doel kernachtig samen. Daarnaast hoopt ze dat de onderzoeksresultaten tot ver buiten de ziekenhuismuren van het ETZ reiken. “In het meest ideale geval gaan meer ziekenhuizen de uitkomsten implementeren en evalueren”, aldus De Vos, die daar meteen een langetermijnvisie aan toevoegt. “Ik hoop dat de uitstroom onder verpleegkundigen daadwerkelijk vermindert. En dat een verpleegkundige zegt: ‘Ik wilde eigenlijk de zorgsector verlaten, maar de beschikbare ontwikkelingsmogelijkheden weerhielden me daarvan’. Dat is mijn ultieme doel. Want elke professional die we voor de zorg kunnen behouden is er één”.

Auteur: Tita Hartman

Ze worden opgeleid tot verpleegkundige én operatieassistent of anesthesiemedewerker. Studenten die deze combi-opleiding volgen krijgen twee diploma’s als ze het hoger beroepsonderwijs verlaten. Daardoor zijn ze breder inzetbaar en moeten ze langer voor de zorg behouden blijven. Onlangs werd er door hogescholen Fontys, Saxion en Zuyd, in Eindhoven een symposium gehouden om de combi-opleiding nog eens extra onder de aandacht te brengen.

Op slechts vier hogescholen in Nederland wordt de gecombineerde opleiding aangeboden. Drie van die hogescholen vormden de organisatie van het symposium; het Brabantse Fontys, het Overijsselse Saxion en  het Limburgse Zuyd. In het najaar van 2019 sloegen ze de handen ineen, om de opleiding – en daarmee de zorg in Nederland - naar een hoger niveau te tillen, maar ook om een steviger stemgeluid te laten horen over de noodzaak van deze opleiding.

Langer inzetbaar
Voorheen kozen studenten voor een specialistisch beroep: operatieassistent of anesthesiemedewerker. Ze werden in een fuik opgeleid. Met deze combinatie-opleiding worden studenten in eerste instantie opgeleid tot verpleegkundige, en daarnaast als operatieassistent óf anesthesiemedewerker. Dit levert professionals op die breed inzetbaar zijn, zoals tijdens de coronaperiode is gebleken. Daarbij geeft het studenten de mogelijkheid tot het volgen van verkorte, versnelde opleidingsroutes in de acute zorg.

Een andere student
Het werkveld geeft aan dat ze met een ander type student te maken heeft. Eentje die, vanuit het breed opgeleide perspectief, vragen durft te stellen aan professionals in de operatiekamer. Hierdoor worden ervaren zorgmedewerkers en medisch specialisten getriggerd naar hun eigen werkwijze te kijken. Kunnen bepaalde zaken anders aangepakt worden? Zo ja, hoe dan? Dit moet leiden tot een verhoging van de kwaliteit van zorg in de operatiekamer.

Duobaan
Wat hogescholen verwachten, is dat een aantal studenten na het afronden van hun studie, kiezen voor een duobaan. Ze willen naast hun werk in de operatiekamer bijvoorbeeld ook onderzoek doen naar innovaties in de zorg, of meedraaien op de intensive care. Een werkwijze die voorheen vrij ongewoon was in ziekenhuizen, maar de laatste jaren in opkomst is. De coronapandemie heeft daaraan bijgedragen, geeft professor Jeroen Hendrikse van het UMC Utrecht aan tijdens het symposium. Hij is voorstander van een duobaan of combifunctie. ‘Onder die druk werd alles vloeibaar. Mensen werden uit hun comfortzone gehaald, moesten vanuit de OK op de IC gaan werken. De combifunctie werd de regel. De spirit die we toen hadden, moeten we vasthouden.’ Functies op verschillende afdelingen kunnen bovendien zorgen voor een kruisbestuiving. ‘Nu zie je vaak dat collega’s van verschillende afdelingen elkaars vaardigheden niet kennen. Met combifuncties worden verschillende afdelingen met elkaar verbonden. Daar droom ik van: een kluwen van netwerken, met veel raakvlakken tussen mensen en teams. Waar collega’s van elkaar leren, kijken waar ze elkaar kunnen helpen. Dat komt de zorg ten goede. Wat dat betreft staan we pas aan het begin van het ontdekken wat er mogelijk is.’

‘Perfecte opleiding’
Tijdens het symposium werden een drietal workshops georganiseerd en een kennismarkt. Hier was onder andere een tentoonstelling te zien van fotograaf Danique Otten, over zorg in coronatijd. Ook toonden medewerkers van Fontys enkele onderwijsinnovaties. Zo kregen deelnemers met virtual reality-brillen een levensechte inkijk in operatiekamers. Hier voerden ze handelingen uit waar een operatieassistent of anesthesiemedewerker mee te maken krijgt. 
Tussen de deelnemers liep ook Yvet Veldhuis. Zij werkt als anesthesiemedewerker bij het Medisch Spectrum Twente. Afgelopen zomer rondde ze de opleiding hbo-v, gecombineerd met de OK-route (de opleiding tot operatieassistent en anesthesiemedewerker) af bij Saxion. Daarna kon ze direct aan de slag in het Enschedese ziekenhuis. Hoewel het soms best pittig is om in vier jaar tijd twee opleidingen te volgen, zegt Veldhuis: ‘De meerwaarde voor mij is dat ik nu heel allround ben. Ik ben verpleegkundige als basis, en heb daarnaast tijdens mijn studie extra kennis en specialisaties opgedaan. Die skills komen heel goed van pas tijdens mijn werk als anesthesiemedewerker.’
Zoals Yvet zijn er meer studenten van de hogescholen Fontys, Saxion en Zuyd die na het afronden van hun studie blijven werken bij het ziekenhuis waar ze zijn opgeleid. Qua toekomstperspectief zit het dus wel goed voor de studenten die de combinatie-opleiding hebben gevolgd. 

Best mogelijke zorg leveren 
De opleiding Verpleegkunde in combinatie met operatieassistent of anesthesiemedewerker bewijst meer en meer zijn waarde. Het is het resultaat van jarenlang hard werken door Fontys, Saxion en  Zuyd. Mede daardoor zien ook steeds meer ziekenhuizen de meerwaarde van het programma in. ‘Door vanuit eenzelfde visie met elkaar te praten komen er mooie ideeën naar boven, stimuleren we elkaar. Bovendien staan we sterker op landelijke overleggen. Wat ik ook knap vind is dat we samenwerken met zoveel ziekenhuizen met allemaal hun eigen kleur, en toch hebben we een gezamenlijk opleidingsplan geschreven. Ik vind het mooi dat we dat voor elkaar hebben gekregen: dat de gezamenlijke verantwoordelijkheid wordt gezien.’
Hoewel Fontys, Saxion en Zuyd de opleiding goed heeft gepositioneerd in hun eigen regio’s, blijven ze zich inzetten voor de verdere promotie van deze bijzondere combi-opleiding. Van Hest: ‘We proberen hiermee de zorg in Nederland naar een zo hoog mogelijk niveau te krijgen. Want daar draait het uiteindelijk om: het zorgen voor een kwaliteitsverbetering, zodat we de patiënt de best mogelijke zorg kunnen geven. Én het bieden van een duurzaam carrièreperspectief voor de beginnende zorgprofessional op de OK.’

Eventueel kader: 
Verie de Graaf werkt als coördinator van de studie Operatieassistenten & Anesthesiemedewerker bij Saxion. Wies van Hest is teamleider van de opleiding Verpleegkunde bij Fontys, hier valt ook de Technische stroom onder. Danique Otten is docent bij de Hbo-v-T van Zuyd Hogeschool.

Auteur: Willem Korenromp
Foto's: Danique Otten

Tijdens een officiële presentatie, werden afgelopen vrijdag in Utrecht vijf nieuwe landelijke opleidingsprofielen gelanceerd. Voor de Fontys opleiding Ad Zorg en Technologie is dit een kroon op de succesvolle samenwerking met collega’s van NHL Stenden Hogeschool, beroepsverenigingen, werkveldadviesraad en alumni. Door hun gezamenlijke inzet, is het landelijk opleidingsprofiel Ad Zorg en Technologie samengesteld en vanaf nu opgenomen in de profielenbank van de Vereniging Hogescholen. En dat mocht gevierd worden! 

Dezelfde taal spreken
In oktober 2020 gingen Fontys en NHL Stenden Hogeschool voor het eerst samen om tafel. Kort daarna sloten beide instituten aan bij de ‘kamer Zorg en Technologie’ van het Landelijk Ad-Overleg Zorg, Welzijn en Educatie. Een zorgvuldig samengesteld landelijk opleidingsprofiel was het gezamenlijke doel. 
De opbouw, het niveau en de beroepsgerichtheid van de opleiding Ad Zorg en Technologie werden afgestemd op elkaar, met medewerking van het werkveld, docenten en oud-studenten. Het werd een succes! Het profiel is intussen gerealiseerd en sluit aan bij de gehanteerde internationale terminologie. ‘We spreken nu letterlijk dezelfde taal.’ 

Trots de toekomst tegemoet
Namens Fontys Ad Zorg en Technologie waren Stan Ockers en Marion Poldervaart aanwezig bij de feestelijke presentatie die op 3 februari 2023 georganiseerd werd door Landelijk Ad-Overleg Zorg, Welzijn en Educatie (LAdO-ZWE). Voorzitter drs. ing. Adriaan Oosterloo, drs. Ron Bormans, Nina Spithof (MCC) en prof. dr. Jean Tillie spraken woorden van trots en waardering uit richting alle betrokkenen. Oosterloo belichtte het algemeen belang van Associate degrees in Nederland, waaraan Ron Bormans toevoegde: ‘Laat dit een duidelijk signaal zijn dat het Ad-niveau niet meer weg te denken is uit de waaier van het Nederlandse onderwijssysteem.’  Een feestelijk moment om stil te staan, te vieren, en trots de toekomst tegemoet te gaan. ‘Vanaf nu kunnen we de opleiding nóg beter positioneren’ aldus Stan Ockers. Na de officiële overhandiging van de vijf opleidingsprofielen, werd verder ingegaan op de implementatie tijdens een aantal interactieve workshops. 

Enthousiast en houvast
De projectgroep van opleidingsprofiel Ad Zorg en Technologie die bestaat uit Gijs Terlouw, Lars Veldmeijer (NHL Stenden Hogeschool), Stan Ockers, Joost Marx en Marianne Nieboer (Fontys), is enthousiast over het resultaat. In het profiel worden de verschillen tussen de niveaus duidelijk beschreven, maar ook de kennis en vaardigheden die terugkomen in de studie. ‘Het document biedt houvast voor de toekomst van bestaande en nieuwe Ad Zorg en Technologie-opleidingen’ beschrijft de projectgroep. 

Profielenbank
Ben je benieuwd naar het resultaat? Het opleidingsprofiel Ad Zorg en Technologie is te vinden in de profielenbank van Vereniging Hogescholen via vereniginghogescholen.nl/profielenbank/ad-zorg-en-technologie

De overige vier Ad-opleidingen die zijn opgenomen in de profielenbank: 
- Ervaringsdeskundigheid in Zorg en Welzijn (EZW) 
- Pedagogisch Educatief Professional (PEP) 
- Sociaal Financiële Dienstverlening (SFD) 
- Sociaal Werk (SW) 
Deze staan op vereniginghogescholen.nl/profielenbank

 

Auteur: Nicole Lavrijsen

Op 6 februari 2023 start de eerste groep tweedejaars studenten van de bachelor Gezondheid met de keuzemodule Age-Friendly Thinking, ontworpen door bachelor Toegepaste Gerontologie. Een dubbele primeur voor Toegepaste Gerontologie: de module is namelijk ontworpen volgens de principes van de nieuwe onderwijsvisie van FMG. Age-Friendly Thinking kent 30 ECTs, duurt 20 weken en zal per september 2023 ook opengesteld worden als minor.

Binnen het domein Mens en Maatschappij is de samenwerking tussen Fontys Mens en Gezondheid en Fontys Paramedisch relevant door de groeiende vraag naar expertise op het gebied van verouderingsvraagstukken. Gezien het beëindigen van de opleiding Toegepaste Gerontologie is de module een van de kansen waarin geïnvesteerd wordt voor het borgen van de waardevolle expertise.

Inhoud module
Beleven en verwonderen zijn belangrijk in de nieuwe module. Studenten zullen zich breed oriënteren op de impact van langer leven en werken pro-actief samen met oudere mensen. De samenwerking met oudere mensen vindt zowel plaats tijdens de onderwijsbijeenkomsten op school, als buiten de muren van Fontys in bijvoorbeeld leerwerkplaatsen. De module focust op verschillende thema’s: Studenten onderzoeken hun eigen beeld van oudere mensen, leren hoe zij het best contact kunnen maken met oudere mensen en werken een concreet idee uit om het welbevinden en de participatie van oudere mensen te verbeteren. De onderwijsontwikkelaars, Wendy van Lier, Iris van Venrooij en Amber Schoenmakers van Toegepaste Gerontologie, zijn erg enthousiast: “We hebben met deze nieuwe module de focus gelegd op het ontdekken van de kansen en uitdagingen die verouderingsvraagstukken met zich meebrengen. De studenten hebben zelf de regie over de sector en doelgroep oudere mensen waarin hun interesse ligt,” aldus Amber Schoenmakers. Ook de docenten van de bachelor Gezondheid, Frédérique Emmen en Margit Ruis, herkennen zich in het enthousiasme: “Gaaf om op deze manier samen te werken. We geven onze studenten zo de mogelijkheid om met vraagstukken aan de slag te gaan, die zij in de toekomst als gezondheidsbevorderaar tegen gaan komen..”

Vooruitstrevende didactiek
De module is ontwikkeld volgens de nieuwe onderwijsvisie van Fontys Mens en Gezondheid in samenwerking met de kerngroep Vakmanschap in Onderwijs. In deze visie staat formatief handelen van student en docent centraal. Hierdoor hebben studenten op verschillende onderdelen veel regie op hun leerproces. Naast het kiezen van de onderwerpen naar eigen interesse zijn de studenten vrij om gepast bewijsmateriaal te verzamelen voor het behalen van de leeruitkomsten. De module is ingericht met de visie op een uitdagende leeromgeving waarin docent coaches samen met de studenten in dialoog de volgende stap in het leerproces vormgeven. Door het constante overleg tussen de student, peers, werkveld en coaches wordt er gewerkt aan het kwaliteitsbesef van de student. Studenten van de bachelor Gezondheid werken al 1,5 jaar volgens deze onderwijsmethode.  

Iedere opleiding heeft te maken met verouderings- en vergrijzingsvraagstukken. Wil je meer weten over Age-Friendly Thinking en welke bijdrage het voor jou of jouw opleiding kan leveren? Bezoek dan de website. Daarnaast denkt het Toegepaste Gerontologie team graag met je mee! Neem contact op met Marion Poldervaart.

Auteur: Amber Schoenmakers

Op 27 januari heeft het college van bestuur op verzoek van Fontys Mens en Gezondheid het besluit genomen om de voltijd en deeltijd bacheloropleiding Toegepaste Gerontologie te beëindigen. Tot 31 augustus 2029 hebben studenten de mogelijkheid om het diploma Toegepaste Gerontologie te behalen. In de tussentijd zorgen we dat het onderwijs op kwalitatief goede manier afgebouwd wordt zodat het diploma Toegepaste Gerontologie van waarde blijft. 

Reden tot het stoppen van Toegepaste Gerontologie 
In de afgelopen jaren heeft de bacheloropleiding Toegepaste Gerontologie structureel te maken gehad met een laag en dalend aantal inschrijvingen, voor zowel de voltijd- als deeltijdvariant. De inhoud van de opleiding lijkt niet goed aan te sluiten bij de interesses van voltijdstudenten, en de duur en intensiteit van de opleiding niet goed bij de behoeften van deeltijdstudenten. Er zijn verschillende acties ondernomen op basis van evaluaties met studenten, collega’s en het werkveld om meer studenten aan te trekken. Zo is geprobeerd om de opleiding op een andere manier in de huidige markt te positioneren en is gepoogd om de opleiding qua duur en opzet van het onderwijs meer aantrekkelijk te maken voor werkende professionals. Deze acties hebben echter niet tot meer bekendheid en een hogere instroom geleid. 

Maatschappelijke relevantie van de toegepast gerontoloog 
Ondanks de structureel lage instroom van studenten voor de opleiding, wordt de maatschappelijke relevantie van de expertise van de toegepast gerontoloog door het werkveld erkend. Daarmee staat de maatschappelijke relevantie van de toegepast gerontoloog en de behaalde en nog te behalen diploma’s niet ter discussie. 
Vanwege een toenemende vraag naar expertise rondom verouderingsvraagstukken, de huidige koers van Fontys Mens en Gezondheid en het Centre of Expertise Health, onderzoeken we welke mogelijkheden er zijn om onze expertise op een andere manier van meerwaarde te laten zijn. Met team Toegepaste Gerontologie wordt momenteel geïnventariseerd welke kansen er liggen binnen het domein Mens en Maatschappij en eventueel andere instituten. Ook werken we op dit moment samen met de Bachelor Gezondheid rondom het thema gerontologie en verouderingsvraagstukken. Daarnaast is er de module ‘Active Ageing, een interdisciplinaire aanpak bij dementie’ ontwikkeld voor zorgmedewerkers van Tante Louise. Als laatste worden overige kansen in zakelijk aanbod verkend. 

Iedere opleiding heeft te maken met verouderings- en vergrijzingsvraagstukken. Ben jij benieuwd wat jij binnen jouw opleiding met verouderings- en vergrijzingsvraagstukken zou kunnen? Wij denken graag met je mee! Neem contact op met Marion Poldervaart 

Auteur: Tita Hartman

Begin 2023 start Fontys met een pilot voor scholingsaanbod, ontwikkeld samen met zorgaanbieder tanteLouise: ‘Active ageing, een interdisciplinaire aanpak bij dementie’. Deze module, gericht op een vernieuwende aanpak voor mensen met dementie, zet de praktijk van professionals én lang levensplezier voor mensen met dementie in alles voorop. Op donderdag 6 oktober 2022 bezegelden Thom Rutten van Fontys Paramedische Hogeschool en Ingeborg Roks van tanteLouise de samenwerking met een officiële handtekening.

Voorbeeld van samenwerken met het werkveld  
Plaats van handeling: het vrolijke, vriendelijk ingerichte en bruisende Tante’s Zorglab in Steenbergen. Hier levert ‘tante’ geen zorg, maar wisselt ze innovatieve kennis en ideeën uit. Met collega’s, andere organisaties en met partners als Fontys. Deze inspirerende omgeving leent zich dan ook uitstekend voor het uitdenken van vernieuwende concepten die een wereld van verschil maken. Zoals de nieuwe opleidingsmodule ‘Active ageing, een interdisciplinaire aanpak bij dementie’. Thom Rutten, directeur Fontys Paramedische Hogeschool: “Een supergoed voorbeeld van wat de waarde van samenwerken van onderwijs met het werkveld kan zijn!”  

Vertrouwen om weer te doen wat je wilt  
Voor de unieke onderwijsmodule vonden Fontys en tanteLouise elkaar in het uitgangspunt van active ageing. Deze innovatieve kijk op dementie geeft mensen die dat graag willen het vertrouwen terug om weer te doen wat zij zelf willen. Met kleine instructies en voldoende herhaling kunnen mensen met dementie nieuwe dingen aanleren of taken die ze niet meer konden uitvoeren weer zelfstandig doen. Regie behouden en een leven leiden dat lijkt op het leven van vóór dementie wordt zo weer haalbaar.  

Maximaal verantwoorde vrijheid door visie en technologie  
TanteLouise boekte als gekwalificeerde ervaringsdeskundige al mooie resultaten in active ageing. Zoals in Hof van Nassau. In dit verpleeghuis, of eerder gemoedelijk dorp, ervaren mensen met dementie dagelijks de maximaal verantwoorde vrijheid, ondersteund door een vrije visie en door technologie. Hier staan bijvoorbeeld de deuren altijd open, dankzij een slim GPS-tracksysteem, vertelt tanteLouise’s manager zorg Marcha Kwisthout. “Mensen blijven actiever, ze genieten langer van een hogere kwaliteit van leven en professionals ervaren een hogere arbeidsvreugde. In Fontys hebben we een goede partner gevonden om dat met deze opleidingsmodule verder te onderzoeken en uit te bouwen.”  

Fontys for Society  
Het is vrij uniek dat een opleider en een zorgorganisatie de handen ineenslaan om samen nieuw scholingsaanbod te ontwikkelen. Maar de insteek van de module is ook op andere vlakken uniek te noemen. Vanaf de basis is de module ontwikkeld vanuit de expertises van zeven verschillende Fontysinstituten - naast de zorgdisciplines Mens en Gezondheid en Paramedisch, leveren ook ICT, Sociale Studies, HRM en Toegepaste Psychologie, Sport en Pedagogiek een waardevol bijdrage - en een mooi voorbeeld van waar de visie Fontys for Society voor staat.  

Voor professionals vanuit verschillende disciplines  
‘Active ageing, een interdisciplinaire aanpak bij dementie’ is speciaal ontwikkeld voor alle professionals die in hun werk te maken hebben met mensen met dementie en hun naasten. Die komen niet alleen vanuit de zorg, maar ook vanuit fysiotherapie, psychologie of sport bijvoorbeeld. De opleiding laveert tussen online en fysieke lessen en is allesbehalve traditioneel. De dagelijkse praktijk bepaalt het lesprogramma, licht Fontysdocent Pam van Bruggen toe. “Professionals met een goede basis werken aan een actueel vraagstuk, waarbij ze het geleerde direct toepassen. Gaandeweg ontstaan zo praktische oplossingen.”  

Denken in mogelijkheden  
De cursisten leren rondom deze actuele vraagstukken innovatieve vaardigheden en methodieken. Ze leren analyseren en andere disciplines betrekken. En bovenal leren ze denken in mogelijkheden. Want dat kan voor mensen met dementie en hun mantelzorgers letterlijk een wereld van verschil maken. Thom Rutten staat vlak voor de ondertekening dan ook te popelen. “Fontys en Tante Louise gaan samen veel betekenen voor professionals in het werkveld. Zo dragen we bij aan betere zorg voor mensen met dementie. Want uiteindelijk draait het om hen.” 

TanteLouise staat bekend als een innovatieve zorgaanbieder, die veel ervaring heeft opgedaan met active ageing en gelukkig leven in vrijheid. Met zorg, maar ook met fijn wonen, fijne contacten, lekker eten en leuke activiteiten. Met professionals die precies weten wat bewoners nodig hebben en hoe dat samen te bereiken. Het aantal mensen met dementie groeit en professionals vanuit verschillende disciplines krijgen hiermee te maken. Vanuit het programma Ageing Society - een samenwerking van de Fontysinstituten Mens en Gezondheid, Paramedisch, HRM en Toegepaste Psychologie, ICT, Sociale Studies, Sport en Pedagogiek - gaan verschillende disciplines samen aan de slag om met tanteLouise dit nieuwe scholingsaanbod te ontwikkelen.  

Fotocredits:  Tonny Presser
Geplaatst door: Nicole van As

De zorgsector voorzien van innovatieve, technische hulpmiddelen en tools. Dat is waar de tweejarige Fontys Ad-opleiding (hbo-niveau) Zorg en Technologie aan werkt. (Toekomstige) professionals worden opgeleid in zorg en welzijn, met specifieke aandacht voor technologie. Zij leren over nieuwe technieken en toepassingen die de kwaliteit van leven verbeteren. Fontys Hogeschool Mens en Gezondheid biedt deze praktijkgerichte Ad-opleiding aan in elke opleidingsvariant: voltijd, deeltijd én duaal. 

Van wens naar oplossing 
De gezondheidszorg wordt steeds complexer en van zorgvragers wordt steeds meer eigen verantwoordelijkheid verwacht. Technologie speelt hierbij een belangrijke factor. Binnen de opleiding Zorg en Technologie leren studenten hoe ze verbindingen leggen tussen zorg én techniek, en hoe ze bij de toepassing van technologie in de zorg kunnen helpen, adviseren en innoveren. Zo worden deze professionals Adviseurs Zorg en Technologie. Zij weten uiteindelijk de wensen van de doelgroep te vertalen naar een passende technische oplossing. 

Over de opleiding 
De opleiding Zorg en Technologie is een praktijkgerichte Ad-opleiding. De term Ad staat voor Associate degree; een opleiding op hbo-niveau waarbij je binnen twee jaar een erkend diploma haalt. Deze Ad-opleiding werd al in deeltijd en duaal aangeboden bij Fontys Hogeschool Mens en Gezondheid. Vanaf het studiejaar 2022-2023 komt daar ook de voltijdvariant bij. 

Samenwerking Fontys en Kempenhaeghe 
Leren in de praktijk speelt een belangrijke rol binnen de Ad-opleiding Zorg en Technologie, waardoor verbinding met de werkvloer van essentieel belang is. Fontys en Kempenhaeghe hebben daarom hun krachten gebundeld. Kempenhaeghe is het expertisecentrum voor epilepsie, epilepsie woonzorg, slaapproblemen en neurologische leer- en ontwikkelingsproblemen. Binnen het Centrum voor Epilepsiewoonzorg zijn tien stageplaatsen beschikbaar voor de voltijdopleiding. Clustermanager bij Kempenhaeghe Gerard van Cranenbroek: “In de zorg staan we de komende jaren voor belangrijke uitdagingen. Enerzijds zien we dat er minder handen beschikbaar komen en anderzijds zien we dat er steeds meer technologie beschikbaar komt. Het één lost het ander mogelijk op. In samenwerking met Fontys starten we daarom binnen ons centrum met de voltijdvariant Zorg en Technologie. Daarnaast bieden we als werkgever eigen medewerkers de ruimte om in het duale traject aan de slag te gaan, en het geleerde vervolgens meteen hier in de praktijk te brengen.” 

Wat gaat een student doen? 
Studenten van de opleiding Zorg en Technologie verdiepen zich in de essentiële aspecten van zorg, zorgprocessen, welzijn, veiligheid en techniek en technische processen. Ze werken aan de hand van diverse thema’s zoals Zorg op afstand, Robotica en Stimulering van gezonde leefstijl. In de praktijkblokken is samen met medestudenten, docenten en de werkgever, aandacht voor projecten uit de praktijk in een Community of Practice. Binnen het Centrum voor Epilepsiewoonzorg Kempenhaeghe kijken de studenten naar de zorg op de werkvloer. Daarnaast werken ze aan de vaardigheden die de zorg voor cliënten met epilepsie en bijkomende problematiek mogelijk maken. 

Nieuwsgierig geworden?
In deze voorlichtingspresentatie legt Joost Marx, Fontys docent, alles uit over de inhoud van de opleiding. En in dit artikel lees je waarom juist déze opleiding de zorg efficiënter maakt en toekomstperspectief biedt. Op de website van Fontys is meer informatie te vinden over de opleiding Zorg en Technologie in de varianten: deeltijd, duaal en voltijd. Aanmelden en contact opnemen kan ook via de opleidingspagina’s.

Vragen? Bel Stan Ockers (opleidingsmanager Ad Zorg en Technologie) 088 5081603 of mail naar s.ockers@fontys.nl

Voor zijn onderzoek bij de  masteropleiding Advanced Nurse Practice deed Robert Tromp onderzoek naar eenzaamheid in het verpleeghuis. De resultaten van het onderzoek zijn met hulp van begeleider Eric Schoenmakers verwerkt tot een wetenschappelijke publicatie in het Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie (TVGG) met als titel ‘Sociale, emotionele en existentiële eenzaamheid onder verpleeghuisbewoners met somatische problematiek’

Het onderzoek in het kort
Over eenzaamheid in verpleeghuizen is relatief weinig bekend. Het doel van deze studie is inzicht krijgen in de prevalentie van sociale, emotionele en existentiële eenzaamheid onder verpleeghuisbewoners en de samenhang tussen eenzaamheid en deelname aan activiteiten en het hebben van contacten. Data is verzameld onder verpleeghuisbewoners van zorgcentra en groepswoningen in de provincie Zeeland. Sociale, emotionele en existentiële eenzaamheid zijn bevraagd, alsmede persoonsgegevens en deelname aan activiteiten en het hebben van contacten. Prevalentiecijfers van eenzaamheid zijn berekend. Regressieanalyses zijn uitgevoerd om de relatie tussen eenzaamheid en persoonsgegevens, deelname aan activiteiten en het hebben van contacten te onderzoeken. De meerderheid van de respondenten voelt zich emotioneel, sociaal en/of existentieel eenzaam. Een langere verblijfsduur in het verpleeghuis en deelname aan beweegactiviteiten hangen samen met een mindere mate van sociale eenzaamheid, maar niet met emotionele of existentiële eenzaamheid. Het aanbod aan activiteiten in het verpleeghuis is gericht op sociale eenzaamheid. Voor emotionele en existentiële eenzaamheid lijkt geen aanbod te bestaan, terwijl deze vormen van eenzaamheid vaak voorkomen in het verpleeghuis.

^{Auteur: Eric Schoenmakers} 

Ervaren of onervaren en met de nodige gezonde spanning. Een club van 55 enthousiaste vrijwilligers vanuit Fontys Verpleegkunde vertrok zondag 29 mei weer voor een week naar de Alpe d’HuZes. Inmiddels staan ze boven op de berg.
Voor dit artikel sprak ik met student Merijn Mekes en docent Nard van den Langenberg. 

Waarom Merijn meegaat? ‘Het is gewoon écht supertof om mee te maken!’ Nard gaat donderdag 2 juni de berg op de fiets trotseren. Hij heeft voor zijn deelname een mooi sponsorbedrag opgehaald. ‘Het is tof om te zien hoeveel mensen gehoor hebben gegeven aan een simpele oproep om geld te doneren aan het KWF.’ Lees het hele interview én volg ons vrijwilligersteam deze week via Facebook  en Instagram 

Hoe het begon …
Na privé-deelname aan de Alpe d’HuZes, hebben twee collega’s, waaronder Ine van Wijlen, in 2013 het initiatief opgestart om als verpleegkundeteam te gaan ondersteunen bij dit evenement. Nard gaat vanaf 2015 mee als begeleider en organisator. Het kost veel voorbereiding maar dat is het meer dan waard. ‘Het is mooi om maatschappelijk bij te dragen door vrijwilligerswerk. Daarnaast werken de studenten tegelijkertijd aan hun persoonlijke- en professionele ontwikkeling.’

Hands on
Om de week goed te laten verlopen, ondersteunt het verpleegkundeteam in een heleboel taken. Ze steken hun handen uit de mouwen bij onder andere het opdienen van maaltijden, opruimen en schoonmaken, en het uitdelen van water en fruit. Naast de praktische ondersteuning zijn de vrijwilligers ook een luisterend oor voor wie dat nodig heeft. Én natuurlijk zorgen ze voor de aanmoediging van de deelnemers!

Eén grote familie
De studenten kennen elkaar nauwelijks voordat ze aan deze ervaring beginnen. De busreis van tien uur zorgt voor onderlinge kennismaking en contact. De picknick op maandag én het bezinningsmoment die avond, maken de verbinding nóg sterker. Hier worden gedachten en emoties met elkaar gedeeld. Een gedicht, een lied, een verhaal… ieders gedachte gaat uit naar een familielid, vriend of naaste. Het is volgens Nard mooi om te zien hoe contacten en vriendschappen ontstaan tijdens de week. ‘We vertrekken met allemaal kleine groepjes studenten en een week later stappen we als één grote familie weer uit de bus.’

Meerwaarde
Het meegaan vanuit de opleiding Verpleegkunde heeft volgens Merijn zeker een meerwaarde. Niet alleen vanwege verpleegkundige handelingen, maar ook omdat je in het werkveld regelmatig te maken krijgt met thema’s als verlies en omgaan met verdriet. Je kunt ook meehelpen bij het verpleegkundig team. Je moet dan wel minimaal mbo-verpleegkundige zijn. Dit team staat tijdens de koersdag bij de zorgposten langs de route en dat is nodig. Want mensen vallen, raken onderkoeld, krijgen blaren, drinken of eten te weinig.

Impact
De studenten verkopen ook kaarsen aan deelnemers, familieleden, naasten en bezoekers. Mensen versieren deze of schrijven er mooie teksten op waarbij de gedachte uitgaat naar hun dierbare. Wanneer de fietstocht begint, worden alle kaarsen aangestoken, een indrukwekkend beeld. Merijn weet het nog goed. Toen hij de vorige keer kaarsen verkocht, zag hij veel verdriet bij mensen. Maar ook werd er gelachen. De combinatie van die emoties die zo dicht bij elkaar liggen, heeft veel indruk op hem gemaakt. Merijn: ‘Ik ging om twee uur ’s nachts van de berg naar beneden om vlaginstructies te geven aan alle fietsers. Op dat moment was het super donker en toen waren alle kaarsen aan, dat was wel echt heel tof.’

Iedereen is een winnaar
Om de ervaring compleet te maken, loopt het verpleegkundeteam op woensdag zelf de berg op. Met een lengte van 13,5 km, 21 bochten en ruim 1000 meter hoogteverschil is dit een pittige klim. Op die manier ervaren de vrijwilligers zelf de beroemde berg en het gevoel van afzien. Eenmaal boven staat iedereen juichend en zingend voor je klaar. Afstand en tijd maken niet uit, hier is iedereen een winnaar!

Door de bocht
De berg bestaat uit 21 bochten. Bocht 4, de ‘Fontys-José bocht’, wordt tijdens de Alpe d’HuZes door het verpleegkundeteam bemand. Hier zorgen zij voor energierijke tussendoortjes aan de deelnemers zoals fruit, winegums, drinken. Verder zorgen ze voor een berg enthousiasme en muziek … een aanmoedigingsfeestje in bocht 4.

Het leven vieren
Het klinkt als een zware week, maar het is zeker ook een leuke week. Zoals Nard zegt: ‘Het is heel hard werken maar ook heel hard ontspannen.’ Emoties liggen gedurende de week dicht bij elkaar. En om dat te kunnen dragen zijn er zeker ook momenten dat het leven wordt gevierd en geproost wordt met elkaar.

Een begrip op de berg
De laatste tijd zit Nard bijna dagelijks in Fontystenue op zijn fiets om te trainen. Tijdens een recente tocht in de Ardennen werd hij al herkend als paarse Alpenaar. Ook de studenten hebben polo’s en vesten aan tijdens de week. En grote Fontysvlaggen worden aan het hostel gehangen. ‘Mensen herkennen ons en het Fontyspaars… écht een begrip op de berg!’

Donderdag 2 juni  is dé dag
Donderdag is dé dag waarop de deelnemers de berg op gaan, ieder op zijn eigen tempo. ‘Hoe vaak je de berg op gaat, doet er eigenlijk niet toe.’ zegt Nard. Toch zal hij alles geven voor het goede doel.
In de voorbereiding heeft hij al heel wat kilometers gemaakt. Door alle succeswensen van zijn collega’s wordt hij nog eens extra gemotiveerd. Vanuit Fontys zal hard worden meegejuicht. Heel veel succes Nard. Go for it!

^{Auteur: Nicole Lavrijsen}

Dit jaar vieren we het 25-jarig bestaan van Fontys. Als onderdeel van de festiviteiten organiseren we een serie van inspirerende Fontys Talks met als thema ‘Impact maken’. We nodigen daarbij alumni, studenten, docenten en andere professionals en geïnteresseerden in het werkveld van Fontys uit.

Op 17 mei verzorgde oud-verpleegkundestudent van Fontys Mens en Gezondheid Teun Toebes de Talk: Impact maken in de zorg. Teun is een ‘verse’ alumnus met zijn 22 jaar en afgestudeerd in 2020. In die korte tijd begint Teun al een ware bekende Nederlander te worden met zijn missie om de wereld van mensen met dementie te verbeteren. Hij schreef er een boek over en vertelt waar hij kan zijn verhaal over zijn keuze om in een verpleeghuis te gaan wonen. Zo maakt hij een enorme impact door de bal aan het rollen te brengen om echt de menselijkheid terug te brengen in onze zorg voor mensen met dementie.

Leer studenten vragen stellen
Teun vindt het heel hard nodig dat het leven in het verpleeghuis verbeterd wordt. Niet alleen voor de huidige patiënten, maar ook omdat dat mogelijk zijn eigen voorland is. Het voorland van ons allemaal, want één op de vijf mensen krijgt een vorm van dementie. Na de diagnose leef je dan gemiddeld nog acht jaar. “Hoe ga je dat doen, denk je daar nu al eens over na?”, stelt Teun de vraag aan de deelnemers in de zaal. In zijn boek en tijdens zijn verblijf in het verpleeghuis blijft Teun steeds weer en overal vragen stellen: “Waarom moet de zorgverlener een witte jas aan?”, “Waarom zijn alle planten en bloemen in het verpleeghuis nep?” “Waarom zit deze bewoner op een gesloten afdeling”? Ook vraagt hij “wat is de betekenis van leven met dementie”? 
Díe vraag begint op de opleiding, vindt Teun. Leer studenten Verpleegkunde, maar ook andere toekomstige professionals in de zorg, die vraag stellen. Onderdeel van hun vak is immers het bewaken van de waarde van het mens zijn. Met die vraag in zijn achterhoofd is hij in een verpleeghuis gaan wonen.
Zo kan hij samen met de bewoners de wereld van leven met dementie ontdekken en geluk brengen aan mensen met dementie. Zo is Teun de stem van mensen in het verpleeghuis.

Meer weten?
Wil je meer weten over de missie van Teun, kijk dan op zijn website. 

Meer Fontys Talks
Op 5 april was de Fontys Talks: impact maken in het onderwijs, daarover lees je hier meer. Op 15 juni ben je van harte welkom bij de Fontys Talks: Impact maken met communicatie in Tilburg. Aanmelden kan hier. 

Auteur: Sjoukje van der Haring

Fontys participeert met twee nieuwe innovatieprojecten in Eindhoven Engine, de innovatieversneller van de Brainport regio. In totaal starten zeven nieuwe innovatieprojecten. Deze projecten in met name de domeinen energie, gezondheid en slimme mobiliteit zullen de komende jaren onderzoek doen met een totaal budget van bijna 17 miljoen euro, waaraan Eindhoven Engine in totaal ruim 2,4 miljoen euro bijdraagt. De investering voor de Eindhoven Engine OpenCall 2022 komt uit de Brainport Regio Deal.

De zeven projecten kunnen hun innovaties sneller naar de markt brengen, doordat ze hun onderzoek binnen Eindhoven Engine continueren, samenwerken op de colocatie van Eindhoven Engine op de TU/e campus en samen bouwen aan de interne community. Tot 2025 hebben de nieuwe projecten de tijd om de impuls van Eindhoven Engine te gebruiken voor het verder ontwikkelen van hun innovaties.

AUXSTENT
Unlocking mechanical limitations of synthetic heart stents with auxetic, fiber tubular scaffolds
In strijd tegen hart- en vaatziekten worden stents en grafts in patiënten geïmplanteerd om beschadigde of risicovolle vaten te ondersteunen of te repareren. Deze stents en grafts bieden robuuste mechanische ondersteuning, maar bieden geen weefselherstel. Het zou beter zijn wanneer dergelijke implantaten in de loop van de tijd weefselherstel en -regeneratie actief zouden bevorderen. Het project AUXSTENT gaat deze uitdagingen aan en werkt momenteel al aan 3D-afdrukbare en bio-resorbeerbare stents die de regeneratie uitnodigen en stimuleren. Bij Eindhoven Engine zal AUXSTENT de volgende stap maken: het ontwikkelen van functionele prototypes. In dit project ligt de focus op het combineren van functioneel design van deze stents, met de beschikbare techniek en materialenkennis. Partners: Fillip Studios, TU/e

CoLLidE
Co-creation in Living Labs as impact Engine. Living labs as catalysts for circular societal impact 
Het CoLLidE project richt zicht op de marktintroductie van herbruikbare voedselverpakkingen. Het systeem Circulware, ontwikkeld door projectpartner Haval, vervangt eenmalig gebruikte voedselverpakkingen door herbruikbare en recyclebare, bio-based verpakkingen, en zal in dit project toegepast worden in een living lab. Daarbij wordt het gebruik van de nieuwe verpakkingen onderzocht vanuit een technisch, economisch en maatschappelijk perspectief. In het living lab zullen ondernemers, studenten, onderzoekers, overheid en bedrijven samenwerken en samen leren. Het living lab zal als een katalysator voor circulaire maatschappelijke impact fungeren en onderzoekt ook hoe een gedragsverandering ten aanzien van voedselverpakkingen gerealiseerd kan worden. Partners: Fontys, Haval, Innovatiehuis de Peel, VNO-NCW, Midpoint Brabant, Avans

“We hebben iconische projectvoorstellen ontvangen die aan de strenge eisen van de call voldoen en hoogkwalitatief zijn. Daarnaast zie ik ook een uitgewogen mix van partners die de keten vertegenwoordigen. Naast kennisinstellingen, waaronder onze aandeelhouders Fontys, TNO en Technische Universiteit Eindhoven, verwelkomen we ook nieuwe partners uit industrie en andere onderwijs- en onderzoeksinstituten in heel diverse consortia.”
Ella Hueting, voorzitter van Raad van Advies Eindhoven Engine, Fontys

Direct Air Capture 2.0
Carbyon ontwikkelt technologie om CO2 direct uit de omgevingslucht af te vangen (Direct Air Capture, DAC). De afgevangen CO2 kan op verschillende manieren worden omgezet in een hernieuwbare koolstofbron. Net-zero-oplossingen worden mogelijk gemaakt door het gebruik van deze CO2 in processen en producten, zoals in kassen om de gewasgroei te verbeteren of voor de productie van hernieuwbare synthetische brandstoffen (bijvoorbeeld voor de luchtvaart). Bij netto-negatieve oplossingen wordt de CO2 permanent ondergronds opgeslagen, zoals in lege gasvelden.
Tijdens het vorige Eindhoven Engine-project (OpenCall 2020) heeft Carbyon baanbrekende resultaten behaald bij het bewijzen van de werkingsprincipes van de belangrijkste componenten van Carbyon's DAC-oplossing. Het huidige project (OpenCall 2022) heeft tot doel deze innovatieve technologie en de belangrijkste factoren ervan op industriële schaal verder te ontwikkelen. 
Partners: Carbyon, TU/e, DIFFER

DynaPopeX
De concentratie van stikstofdioxide en fijnstof is in Nederland nog te hoog volgens de richtwaarden van de WHO in 2021. In de regio Eindhoven zijn verschillende technische ontwikkelingen en onderzoeks- en innovatie-initiatieven gestart op dit gebied. Hierdoor is al veel informatie over de dynamiek van bevolking, zoals woon-werk verkeer en luchtverontreiniging beschikbaar. In DynaPopeX wordt deze informatie voor het eerst samengebracht en kunnen er door visualisatietechnieken verbanden worden gelegd met de bronnen van de luchtvervuiling. De combinatie van data, locatie en menselijke verplaatsingen in Eindhoven maakt het mogelijk om concrete maatregelen te nemen, waardoor mensen op straat minder blootstaan aan de schadelijke fijnstof en mogelijke gezondheidsschade te beperken. Partners: TNO, ZichtopData

PowerLift
In het innovatie project Powerlift wordt onderzoek gedaan naar een duurzame batterij voor de elektrische luchtvaartindustrie (eFlight). Deze batterij kan, met behoud van een hoge levensduur, buitengewoon veel energie opslaan en levert veel energie op bij gebruik. Binnen Eindhoven Engine zal PowerLift deze technologie verder ontwikkelen tot een gestandaardiseerd platform voor de productie van op maat gemaakte eFlight-batterijen. Partners: LeydenJar Technologies B.V., Titan Batteries B.V., Wingtra AG

Smart Heat Shed
Het Smart Heat Shed (slimme warmteopslag) project richt zich op de snelle energietransitie door de twee internationale baanbrekende technologieën te combineren, namelijk een warmtegevel en een warmtebatterij. De warmtegevel (ontwikkeld door TNO-Emergo spin-off Calosol) is een innovatieve, esthetisch veelzijdige zon-thermische gevelcollector, die bij lage buitentemperaturen effectief zonne-energie oogst. De warmtebatterij (ontwikkeld door (TNO-TU/e spin-off Cellcius) is de eerste volledig verliesvrije warmteopslag. Deze laatste is bovendien 10x goedkoper dan elektrische opslag en veel compacter dan water of faseovergangsmaterialen (PCM). Partners: Cellcius, Emergo, TBRM, TNO, TU/e

WECARE
Momenteel zijn er wereldwijd 55 miljoen mensen met dementie. Dit aantal zal naar verwachting stijgen tot 78 miljoen in 2030 en 138 miljoen in 2050 volgens de WHO. Voor dementie is er momenteel geen medische oplossing. Daarnaast is er een tekort aan verzorgend personeel. Het zorgsysteem staat hieronder onder druk. Technologie moet en kan de ondersteuning bieden aan mensen met dementie en hun verzorgers.
Het project WECARE richt zich op het uitbreiden van de menselijke zorg door het toepassen van het ‘Warm Technology’-concept op interactieve agenten, zoals chatbots en begeleidende robots. Warm Technology zorgt ervoor dat deze technologie toegankelijk en geschikt gemaakt wordt voor de omgeving van mensen met dementie en hun verzorgers. Daarbij houdt deze technologie ook rekening met deze omgeving. In dit project wordt gewerkt aan de ontwikkeling van geavanceerder gedrag en representaties in interactieve agenten. Partners: TU/e, Alzheimer Netherlands, Fontys, SARA Robotics, Tinybots

Accelereren op colocatie Eindhoven Engine
In de OpenCall 2022 van Eindhoven Engine zijn wederom projecten uitgenodigd om met innovatievoorstellen te komen, die een bijdrage leveren aan het oplossen van maatschappelijk uitdagingen. Ook deze keer zijn de projecten op basis van vooraf gedefinieerde criteria geselecteerd door een team van onafhankelijke experts.

De financiering van de OpenCall 2022 komt voort uit de laatste Brainport RegioDeal. Eindhoven Engine is volop bezig met een vervolg op de OpenCall.

Geplaatst door: Monique van Laar

Begin 2017. We kenden elkaar nauwelijks, maar dat we binnen Fontys meer moesten gaan samenwerken om toekomstbestendige Professionele Werkplaatsen (PW) te realiseren was wel duidelijk. Het leidde tot de start van het WerkplaatsINstrumentarium (WIN)-project in 2018. 

Het doel: het ontwikkelen van een gedeelde taal en begrippenkader en het samen met het werkveld ontwerpen en implementeren van een instrumentarium dat bijdraagt aan het evalueren en versterken van de PW; een samenwerkingsverband waarbinnen leren, werken en innoveren geïntegreerd worden en die gesitueerd is in de beroepspraktijk van het sociale en gezondheidsdomein. Elders worden deze samenwerkingsverbanden ook wel learning community, field lab of hybride leeromgeving genoemd. Op 11 november 2021 deelden we onze resultaten via  een groot congres en in februari 2022 sluiten we het project definitief af.
Als projectteam was ons avontuur op veel vlakken leerzaam. En wat zijn we trots op de resultaten en opbrengsten die het project hebben opgeleverd.

Het model lerend en onderzoekend samenwerken
De eerste twee jaren deden we onderzoek naar de werkzame elementen van een PW. Op basis van een literatuurstudie, interviews en een meervoudige casestudie ontwikkelden we het model lerend en onderzoekend samenwerken (LOS-model). In dit model presenteren we zes elementen voor een succesvolle samenwerking in een professionele werkplaats. We publiceerden onze bevindingen. Ook zijn van het LOS-model, in samenwerking met Marieke Hendriksen, fotograaf en videograaf, animaties gemaakt. Deze korte animaties geven je snel een beeld van wat het betreffende element inhoudt met een voorbeeld uit de praktijk.

Ontwikkelinstrument Lerend en Onderzoekend Samenwerken
Een ander projectresultaat is het Ontwikkelinstrument Lerend en Onderzoekend Samenwerken (O-LOS). Het biedt betrokkenen bij innovatieve leerwerkomgevingen zoals een PW (studenten, professionals uit beroepspraktijk en onderwijs maar ook eindgebruikers en anderen) de mogelijkheid om met een vragenlijst en een hierop volgende dialoog gezamenlijk de samenwerking te evalueren. De afrondende stap van de dialoog is het formuleren van ontwikkelpunten waarmee het betreffende team aan de slag wil gaan.
Alle PW (n=55) uit het domein Mens en Maatschappij ontvin gen een uitnodiging voor de implementatie van O-LOS, waarbij vanuit het WIN-project ondersteuning beschikbaar was.
Inmiddels hebben ongeveer de helft van de PW de (digitale) vragenlijst ingevuld en zijn er al verschillende dialogen gevoerd om samen betekenis te geven aan de resultaten op de vragenlijsten. Meer PW volgen dit voorjaar.
In de oktober 2021 editie van het tijdschrift ‘Onderzoek van Onderwijs' is ons artikel gepubliceerd over de pilotstudie naar de bruikbaarheid van het ontwikkelinstrument om de samenwerking in professionele werkplaatsen te evalueren en te verbeteren. Hierin lichten we toe hoe het ontwikkelinstrument tot stand is gekomen en geven we adviezen om rekening mee te houden als je zelf het instrument gaat inzetten.
Hoewel het WIN-project is afgerond blijven wij zeer geïnteresseerd in de ervaringen met het gebruik van O-LOS en in de opbrengsten hiervan voor personen en praktijk, zowel binnen PW als andere leerwerkomgevingen.
Meer informatie over de mogelijkheden van O-LOS vind je op de website. Wil je in je eigen praktijk met O-LOS starten, neem dan contact op via lectoraatPW@fontys.nl.

Verbeterinstrumenten 
Gedurende het WIN-project hebben we van betrokkenen een groot aantal instrumenten ontvangen dat ingezet kan worden voor het ontwikkelen en verbeteren van het Lerend en Onderzoekend Samenwerken in een professionele werkplaats of andere leerwerkplaats. De instrumenten met een bijbehorende toelichting zijn terug te vinden op de website van het lectoraat.

En nu verder
Hetgeen we via het WIN-project bereikt hebben, reikt veel verder dan we ons nu realiseren. Samen met belanghebbenden is een mooie basis gelegd voor de komende jaren. Dank je wel daarvoor! Maar ook al sluiten we het WIN-project af, klaar zijn we niet. De komende jaren zullen we onze samenwerking en de kennisbasis over PW verder uitbreiden, verdiepen en versterken. Dit met als doel onze bijdrage te leveren in maatschappelijke vraagstukken waar we in het sociale- en gezondheidsdomein mee te maken hebben.
 

_{Auteur: Miranda Snoeren} 

Langdurige eenzaamheid is even schadelijk voor de gezondheid als het roken van 14 sigaretten per dag of zware obesitas. Het is belangrijk om iets aan eenzaamheid te doen, maar dat is zo gemakkelijk niet. Eenzaamheid is een complex verschijnsel met verschillende vormen, intensiteit, oorzaken en gevolgen. De aanpak van eenzaamheid vereist maatwerk en om dat te kunnen leveren is het essentieel om de ander écht te leren kennen en te weten wat deze nodig heeft aan (kwaliteit van) relaties en zelfbeeld. Maar dat weten mensen vaak zelf al niet goed. Weet jij wat je nodig hebt om je niet-eenzaam te voelen? 


In het postdocproject van Eric Schoenmakers gaat hij met mensen in gesprek over de vraag ‘wat heb jij nodig om je niet-eenzaam’ te voelen. Dat doet hij met mensen uit twee levensfasen waarin veel veranderingen plaatsvinden. Met studenten en met mensen rond de pensioneringsleeftijd. Omdat veranderingen vaak aanzetten tot nadenken over wat belangrijk is. Die gesprekken moeten leiden tot inzicht in relatiebehoeften. Mensen hebben soms onrealistische verwachtingen van hun sociale netwerk. Wanneer verwachtingen niet worden gerealiseerd, ontstaat eenzaamheid. Het stellen van realistische verwachtingen is daarom belangrijk in de aanpak van eenzaamheid. In het tweede deel van zijn onderzoek onderzoekt Eric of en hoe relatiebehoeften bij te stellen zijn door middel van interventie en welk effect dat heeft op eenzaamheid. 

Postdoc is een positie die vervuld kan worden door gepromoveerde onderzoekers om hen betrokken te houden in onderzoek. Het postdocproject van Eric loopt van september 2021 tot en met augustus 2023. Het doel is om de bevindingen ook in het onderwijs in te bedden. Vind je het leuk om eens in gesprek te gaan over eenzaamheid of over de mogelijkheden om iets met eenzaamheid te doen in jouw onderwijs bij Fontys? Neem dan contact op met Eric Schoenmakers via e.schoenmakers@fontys.nl. 

Dit onderzoek is medegefinancierd door Regieorgaan SIA, onderdeel van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). 

Met de ondertekening van het Regioakkoord op donderdag 25 november gaat het gezondheids- en zorginitiatief GROZzerdam Vitaal in Brainport officieel van start. Niet langer staat de Z van Zorg, maar juist de G van Gezondheid voorop: van ZORG naar GROZ. Fontys speelt een aanzienlijke rol in deze duurzame kanteling. Samen met professionele partners, maar vooral met én voor wijkbewoners bouwen we aan gezonde communities. In de Eindhovense Achtse Barrier is de proeftuin inmiddels in volle bloei.

Zomer 2021 kent VWS subsidie toe voor het door ruim twintig partners in Vitaal in Brainport ingediende werkplan. Het officiële startsein voor Vitaal in Brainport, een paar jaar nadat Topsector Life Sciences & Health en diverse partners het landelijke GROZ-initiatief in 2018 lanceren. Met steun van het ministerie van VWS slaan burgers, zorgprofessionals, ondernemers, financiers en kennispartners de handen ineen om concrete zorgvernieuwingen naar de wijk te brengen. Waarbij de behoeftes van vitaal functionerende wijkbewoners binnen een gezonde economie centraal staan.

Fontys for Society 2025
Fontys is betrokken kennispartner in GROZzerdam Vitaal in Brainport en in proeftuin Achtse Barrier. Logisch; deze regionale samenwerking past naadloos in Fontys for Society 2025, de strategische route naar een Talentgericht, Onderzoekend en Wendbaar Fontys. Met Fontys for Society transformeert Fontys verder van onderwijsinstelling naar kennisgemeenschap om zo bij te dragen aan een vitale, inclusieve en duurzame samenleving. Voor Vitaal in Brainport en proeftuin Achste Barrier betekent dat concreet dat zeven instituten binnen Fontys Mens en Maatschappij maatschappelijke projecten met onderzoek en onderwijs verbinden. En vooral met de bewoners in de wijk.
“Een grote groep studenten zoekt hier met en voor bewoners en organisaties oplossingen voor welzijns- en gezondheidsvraagstukken in de wijk. Niets mooiers dan leren van echte vraagstukken en echte mensen”, aldus Thom Rutten, directeur van het paramedische instituut binnen Mens en Maatschappij. “Als één van de eerste partners zijn wij in de wijk aan de slag gegaan. We willen onze verantwoordelijkheid nemen in Lerend Vermogen, een van de vijf pijlers onder GROZzerdam. Niet alleen namens Fontys, maar namens alle kennispartijen in de regio nemen wij hierin het voortouw.” We zetten hier ook op in met ons nieuwe Centre of Expertise Health.

Van Samen Beter naar GROZzerdam
Naast Thom Rutten zijn binnen Mens en Maatschappij programmamanager Jaron Schnitzer, lector Mens en Technologie, tevens Fontysvertegenwoordiger in de partnerraad Janienke Sturm, Caroline Schipper (directeur Sociale Studies) en domeinsecretaris Stephan Pauly de kartrekkers van GROZzerdam Vitaal in Brainport. De originele kartrekker is echter huisarts Maarten Klomp, beklemtoont Pauly: “Via Samen Beter, het samenwerkingsverband van eerstelijnszorgaanbieders, startte hij in 2018 in zijn Achtse Barrier succesvol met wijkgericht samenwerken. Samen met zorgorganisatienetwerk Slimmer Leven, waarvan Fontys ook partner is, is dit initiatief vergroot en verduurzaamd tot een van de vier GROZzerdammen in het land.
De behoefte van de burger staat dus voorop. Om die burgers daadwerkelijk te bereiken, zet GROZzerdam Vitaal in Brainport wijkverbinders in: betrokken professionals in zorg en welzijn met persoonlijke binding met de wijk. Verbinders die vertrouwen verhogen en drempels verlagen. Zoals Wendy Boeijen die via Samen Beter GROZzerdam inrolde. Volgens Pauly is zij hét schoolvoorbeeld bij wie verbinding in de haarvaten zit. Boeijen: “Ik lever graag een bijdrage aan ieders leef- en woonplezier. Aan goed voor jezelf en anderen zorgen.”

Zelfzorgmodules en fitpunten
Tijdens het formele startschot komt ook een aantal doorbraken aan bod die laten zien dat dat al goed lukt in de Achtse Barrier. Zoals een breed digitaal aanbod van zelfzorgmodules voor mentale fitheid. Of ‘It’s My Life’. Een platform dat toegankelijke leefstjjltrainingen biedt en waarmee loopstappen Fitcoins opleveren die kunnen worden omgezet in gezond voedsel of zelfs workshops. De doorbraak ‘Morgen gezond weer op kaart’ zet op zijn beurt alle informatie over het eigen zorg- en ondersteuningsnetwerk van bewoners op een rij. Nu nog vooral door verbinders, in de toekomst ook door kartrekkers uit de wijk.
Boeijen: “Stuk voor stuk voorbeelden van succesvol lopende projecten die de grote groep echt bereiken. De wijkbewoners zijn veel meer in het algemene belang gaan denken, zien de meerwaarde om groter te denken. En dat zorgt voor een positieve voedingsbodem voor een samenleving waarin ieder mens zich gezien voelt, zich van betekenis voelt. Daarin ligt immers de basis voor geluk. GROZzerdam is daar een mooie weg naartoe.”

_{Foto v.l.n.r. Wendy Boeijen, Jaron Schnitzer, Bilal Achenteh, Corina Martin, Jasper Martin
Auteur: Marilyn Bailey}

Op donderdag 11 november jl. is dr. Miranda Snoeren officieel geïnstalleerd als lector ‘Professionele Werkplaatsen: Samenwerken met impact’ bij Fontys Hogeschool Mens en Gezondheid. Voorafgaand aan haar lectorale rede vond het congres Professionele Werkplaatsen plaats. Zowel de rede als de bijdragen aan het congres gingen in op het samenwerken op het grensvlak van opleiding en beroepspraktijk.

In haar rede getiteld Professionele werkplaatsen als lerende ecosystemen: de complexiteit van meervoudige samenwerkingen, ging Miranda Snoeren in op professionele werkplaatsen als vormen van meervoudige samenwerkingsverbanden. Zij beschouwt professionele werkplaatsen als ‘lerende ecosystemen’ die gekenmerkt worden door complexe vormen van samenwerken. Hoewel professionele werkplaatsen een context bieden voor burgers, beroepspraktijk, onderwijs en overheid om gezamenlijk te leren, te werken en te innoveren, wordt deze kans in de praktijk onvoldoende benut. Een van de oorzaken hiervoor is dat het onderwijs vaak een dominante rol vervult in het initiëren en onderhouden van professionele werkplaatsen. Het gevolg is een eenzijdige focus op de ontwikkeling van studenten, terwijl maatschappelijke impact, innovatie in de beroepspraktijk en het stimuleren van de ontwikkeling van professionals te weinig aandacht krijgen.

Paradigmashift
Om samenwerking tussen organisaties te bevorderen is volgens Snoeren een paradigmashift nodig. Volgens haar is de tijd rijp voor meer gezamenlijkheid en échte samenwerking over de grenzen van organisaties heen. Om dit te realiseren zou het onderwijs ambitieuzer mogen zijn bij het formuleren van haar ambitie. Een flexibeler en meer vraaggestuurd onderwijssysteem zou dat kunnen ondersteunen. Daarnaast dient ook de beroepspraktijk zich anders op te stellen. Zij kunnen het gelijkwaardige partnerschap opeisen om zo invloed uit te oefenen op onderwijsprogramma’s en innovaties. Tenslotte moeten ook burgers actief en volwaardig kunnen participeren binnen professionele werkplaatsen, iets dat volgens Snoeren nog te weinig aandacht krijgt.

In haar lectorale rede geeft Miranda Snoeren verschillende praktische tips hoe een ‘meervoudige samenwerking’ in de praktijk vormgegeven kan worden. Ze kijkt er naar uit om de komende jaren samen met diverse partners praktijkgericht onderzoek te doen naar het benutten van het potentieel van meervoudige samenwerkingen.
De lectorale rede is zowel terug te luisteren als te lezen.
Indien je graag de gedrukte versie van de rede wilt ontvangen kun je een mail sturen naar lectoraatpw@fontys.nl.

Congres ‘Professionele Werkplaatsen: samen leren en onderzoeken in de beroepspraktijk’
Het congres, dat door de nieuwe coronamaatregelen een week van te voren omgebogen werd naar een online variant, kende deelnemers vanuit het onderwijs (zowel binnen als buiten Fontys) en de beroepspraktijk (voornamelijk uit de zorg en het sociale domein). Zij namen online deel aan diverse interactieve sessies waarbij praktische voorbeelden uit de beroepspraktijk werden gedeeld. Hoe gaat dat samenwerken in de praktijk en wat levert dat op? Daarnaast kregen deelnemers een kijkje in de keuken van een Professionele Werkplaats (SIC Arbeid), konden ze in gesprek met diverse collega’s en online lunchen met lector Miranda Snoeren.
De presentaties vind je terug op de website van het congres en een sfeerimpressie van de dag is te zien in ‘de aftermovie’.

In een aantal sessies is door deelnemers meer informatie gevraagd over het ontwikkelinstrument Lerend en Onderzoekend Samenwerken (O-LOS). Indien je interesse hebt in het gebruik hiervan stuur dan een mail naar lectoraatpw@fontys.nl

Door: Tita Hartman

Altijd en overal bereikbaar zijn via sociale media. Je kunt niet meer zonder je smartphone. Je wordt onrustig als je iets mist. Je probeert alle ballen op social media in de lucht te houden om maar niets te missen. Smartphone gebruik is niet meer weg te denken uit onze samenleving. Het brengt ons veel goede en leuke dingen, maar er zitten ook nadelige kanten aan zoals slechtere concentratie, slechter slapen en uitstelgedrag. Tijdens de Fontys Fitphone workshop op vrijdag 15 oktober (georganiseerd door Academy Studiesucces) kom jij erachter hoe je betere keuzes kunt maken.

Fontys Fitphone is een project van Fontys waarbij bewustwording en het maken van andere keuzes voor smartphone gebruik centraal staan. In het project is een app ontwikkeld waarmee er een 'QuickScan' uitgevoerd kan worden om te kijken wie jij bent en wat je doet met je smartphone. Meten is namelijk weten! Je kunt door de scan betere keuzes gaan maken in waar jij je aandacht aan wilt geven in je leven en of jij jouw aandacht laat bepalen door je smartphone.

De Fitphone app is, onder de projectleiding van Herm Kisjes, ontwikkeld door studenten van Fontys Hogeschool Mens en Gezondheid, in samenwerking met studenten van FHICT en Fontys HRMenP.

Workshop Fontys Fitphone
In het programma van de Academy Studiesucces op 15 oktober vind je meer informatie en kun je je aanmelden voor de Fitphone workshop. Nu al meer weten? In dit filmpje legt Herm Kisjes, docent en projectleider Fitphone, het project toe.

De ontwikkeling van het Fontys Fitphone project is mede mogelijk gemaakt door de kwaliteitsafspraken van Fontys.

auteur: Marieke van de Laar

Maar liefst 12 studenten zijn onlangs afgestudeerd aan de opleiding Ad Zorg en Technologie bij Fontys. Deze professionals hebben vanaf nu de officiële titel van ‘adviseur zorg en technologie’.

De afgelopen twee jaar hebben zij, in samenwerking met het werkveld, gewerkt aan concrete oplossingen die dicht bij de praktijk staan. Zij hebben zich weten te ontplooien tot bruggenbouwers tussen de werelden van zorg, welzijn en technologie.
Alle professionals zijn direct aan de slag gegaan in een rol of functie waarin zij over de grenzen van het eigen vakgebied heen kunnen kijken. Zo leveren zij een mooie bijdrage aan het maatschappelijke vraagstuk rondom arbeidsmarktplaatstekorten en het anders werken en denken binnen zorg en welzijn.
Ook dit studiejaar start een nieuwe groep studenten die hun talenten en kennis gaan ontwikkelen. In samenwerking met het werkveld dragen zij bij aan initiatieven die onze samenleving vitaler, inclusiever en duurzamer maken #forsociety

Wil je meer informatie over de opleiding Ad Zorg en Technologie? Bezoek de website.

Auteur: Maria Verbaal 

Eenzaamheid is een groot vraagstuk in onze samenleving. De coronacrisis heeft dat nog eens extra benadrukt. Maar, ook vóór corona was er veel eenzaamheid en dat zal na corona niet anders zijn. Veel organisaties zetten zich vol betrokkenheid en passie in voor de aanpak van eenzaamheid. Helaas zijn de activiteiten en interventies die zij ontwikkelen niet altijd succesvol in de aanpak van eenzaamheid of zouden deze meer succesvol kunnen zijn. Meer kennis over wat wél en niet werkt in eenzaamheidsinterventies zou daarbij helpen. 

De handreiking ‘aan de slag met eenzaamheidsinterventies’ biedt een toegankelijk overzicht van de actuele kennis over eenzaamheidsinterventies en een werkblad om eigen interventies onder de loep te nemen en te verbeteren. Hiermee kunnen organisaties aan de slag om hun aanbod waar nodig te verbeteren én om nieuw aanbod te ontwikkelen. De handreiking is ontwikkeld door Fontys Hogeschool Mens en Gezondheid (dr. Eric Schoenmakers) in samenwerking met Vilans (dr. Tamara Bouwman) en de Vrije Universiteit Amsterdam (Prof. dr. Theo van Tilburg). In het kader van deelname aan de landelijke coalitie Eén-tegen-Eenzaamheid is de handreiking aangeboden aan het ministerie van VWS. De handreiking is te downloaden via deze link

Cursus
Wetenschappelijk onderzoek heeft de nodige kennis opgeleverd over eenzaamheidsinterventies. Deze kennis is voor professionals (en vrijwilligers) die bij de ontwikkeling en uitvoering van eenzaamheidsinterventies betrokken zijn echter vaak moeilijk toegankelijk. Dit komt onder andere door de hoeveelheid aan wetenschappelijke publicaties, de complexiteit van dit type documenten, doordat voor toegang tot publicaties betaald moet worden en doordat professionals niet altijd weten waar ze moeten zoeken en de tijd niet hebben om alles te lezen. Hierdoor wordt relevante kennis vaak niet toegepast en dat is een gemiste kans in de aanpak van eenzaamheid. De handreiking bundelt de kennis in een beknopt document en lost zodoende het probleem van toegankelijkheid van informatie op.
De handreiking is gratis te downloaden en te gebruiken. Fontys Hogeschool Mens en Gezondheid biedt bovendien een cursus aan om de handreiking en het werkblad beter te kunnen gebruiken. Meer informatie over de cursus is te vinden via deze link.

Auteur: Maria Verbaal 

VR zorgt voor beter onderwijs, dat stelt docent Pieter van Gorkom. Via een VR-bril krijgen studenten verpleegkunde te maken met realistischere situaties, wat hen beter voorbereid op het werk. Wie ooit een reanimatiecursus heeft gevolgd, kan het zich vast nog herinneren: de saaie lessen met een pop als slachtoffer in een klaslokaal. Zo’n les komt niet in de buurt van de impact van een echte reanimatie. Dat kan anders, ziet docent Pieter van Gorkom. Hij ontwikkelt toepassingen van Virtual Reality (VR) in het onderwijs. “Met een VR-bril op reanimeren studenten ineens in een spannende, meer realistische situatie, bijvoorbeeld langs de snelweg”, schetst hij.

Dit is een van de vele toepassingen die Van Gorkom de laatste jaren heeft ontwikkeld. Hij is al bijna twintig jaar docent bij de opleiding verpleegkunde en werkte daarvoor als IC-verpleegkundige. Tien jaar geleden zette hij met een groepje collega’s de minor Expertisecentrum Gezondheidszorg & Technologie op, waarin hij verpleegkunde en technologie combineert. Inmiddels heet de minor Health-TEC. “Ik zag dat technologie steeds belangrijker werd in de zorg”, zegt hij. Hij ging zelf op onderzoek uit naar de mogelijkheden in het onderwijs. Dat groeide de laatste jaren steeds verder. “Studenten vinden het ook heel gaaf om te experimenteren met VR, 360°-video’s en andere nieuwe technologieën.”

Docent als avatar
In het Explore Lab bij Fontys staan twee VR-sets. “Daar geef ik vaak les”, vertelt Van Gorkom. “Een student zet de VR-bril op en ziet zo bijvoorbeeld een orgaan of een operatiekamer. Dat zorgt voor een andere beleving van de les.” Ook het oefenen van gespreksvaardigheden kan via een virtuele wereld. Normaal gesproken worden moeilijke gesprekken, bijvoorbeeld wanneer een patiënt agressief wordt, geoefend met acteurs. Zij spelen bepaalde emotie na en studenten moeten daar dan op reageren. “Voor veel studenten is dat heel lastig en er wordt vaak wat lacherig over gedaan”, vertelt Van Gorkom. “Daarom hebben we een toepassing gemaakt waarin de student met VR een kamer inloopt met een client”, gaat hij verder. De client is een avatar die door de docent bestuurd kan worden. De docent kan dus via een microfoon praten en dan lijkt het alsof de avatar praat. Ook kan de avatar virtueel door de ruimte bewegen. “Dit is voor studenten heel indrukwekkend, het komt echt in de buurt bij gesprekken in de echte wereld."

Toetsen in escaperoom
Van Gorkom heeft in de minor Health-TEC ook de manier van toetsen aangepast. “Veel toetsen zijn nog op basis van goed of fout. Studenten leren dan alleen voor de toets, maar steken er verder niet veel van op”, stelt hij. Daarom heeft Van Gorkom een escaperoom in VR ontwikkeld. “Eén student heeft de bril op en zit zodoende in een virtueel huis. Een paar andere studenten zitten voor een scherm. Zij moeten de student door het huis heen coachen. Gaandeweg komt er dan lesstof voorbij waar ze mee aan de slag moeten om uit het huis te kunnen komen. Zo ontstaan er discussies over de lesstof, je ziet de studenten voor het scherm klinisch redeneren. Dat is naar mijn idee veel waardevoller dan kruisjes zetten in het goede vakje tijdens een toets.” Zijn escaperoom is inmiddels een summatieve toets, wat wil zeggen dat studenten er daadwerkelijk studiepunten voor krijgen als het lukt om uit het huis te ontsnappen.

Meer waardering voor VR
Van Gorkom ziet langzaam steeds meer ruimte ontstaan voor het toepassen van nieuwe technologieën in het onderwijs. “Ik begon als eenling met de experimenten met VR en inmiddels maken steeds meer docenten er gebruik van. Het is meer geaccepteerd en gewaardeerd, al vinden veel docenten het nog steeds wel spannend om niet meer uit een boek les te geven maar echt gebruik te maken van VR”, ziet hij. Van Gorkom vertelt dat er inmiddels wel een VR-les in het curriculum zit, “dus docenten moeten nu wel”.

De overheid lijkt ook meer aandacht te hebben voor nieuwe technologieën in het onderwijs. Van Gorkom kreeg een projectsubsidie voor een van zijn projecten, namelijk 360°-video’s met keuzemomenten. “Studenten zetten een bril op en komen dan bijvoorbeeld in een kamer bij een patiënt”, vertelt hij. “Dan stopt de film en moeten de studenten een keuze maken over de behandeling van de patiënt. Daarna gaat de film door en ziet de student meteen de gevolgen van zijn keuze.” Van Gorkom heeft deze nieuwe methode nu met zeventig studenten getest en het overgrote deel was enthousiast. “Ik moest hen op een gegeven moment echt onderbreken in het spel en terug naar de echte wereld brengen, ze zaten er helemaal in.”

Een blijvertje
“VR is geen hype, het is een blijvertje. Dat geldt voor het onderwijs, maar ook steeds meer grote bedrijven investeren erin”, gaat hij verder. Dat ging niet vanzelf. “Als innovator heb je een lange adem nodig. Het duurt lang voordat mensen echt de waarde van nieuwe technologie in gaan zien en er ook echt gebruik van gaan maken. Fontys heeft nu een voorbeeldfunctie voor andere hogescholen.

Goed voorbereid
De technologie kan het onderwijs voorgoed veranderen. “Studenten verpleegkunde ervaren in de eerste weken van hun stage altijd als stressvol. Er komt zo veel op hen af en omdat het over de zorg voor mensen gaat, is de druk direct heel hoog”, zegt Van Gorkom. “Studenten weten vaak helemaal niet wat hen te wachten staat en dat schrikt af.” Hij noemt de zorg voor mensen met dementie als voorbeeld. “Studenten weten helemaal niet hoe ze een gesprek met iemand met dementie moeten voeren. Tijdens stage staan ze dan ineens voor zo’n situatie”, schetst hij. Nu worden er tijdens de lessen vaak casussen besproken op papier, maar dat is toch anders dan in de praktijk. “Met VR kunnen we veel dichter op de praktijk komen. Dat maakt het leerzaam, maar ook leuk. De meeste studenten leren liever met deze nieuwe technologie dan uit een boek."

Studenten ontwikkelen mee
Tijdens de minor krijgen studenten de kans om zelf ook nieuwe innovaties te ontwikkelen. “Ik wil studenten stimuleren en motiveren om leuke dingen te doen”, zegt Van Gorkom. Studenten komen met interessante vindingen, waarvan een deel ook daadwerkelijk in de praktijk is gebracht. “Studenten hebben voor het Catharina Ziekenhuis virtuele rondleidingen gemaakt van afdelingen zoals het kankercentrum. Zo kunnen patiënten alvast een kijkje nemen zoals met Google Streetview. Dit is onderdeel van het voorlichtingsmateriaal voor patiënten.”

^{Auteur: Linda Bak Innovation Origins i.s.m. Ingrid Oonincx, dienst M&C.}

In Nederland zorgen elke dag bijna 5 miljoen mensen voor een naaste, ook wel mantelzorg genoemd. Niet alleen volwassenen bieden deze zorg, maar ook jongeren. Uit landelijk onderzoek is één op de vier jongeren (tot 24 jaar) mantelzorger. Dat zou kunnen betekenen dat alleen al binnen Fontys ruim 10.000 studenten deze rol zouden kunnen hebben. En dat kan erg zwaar zijn. Maar, weten ze wel dat ze mantelzorger zijn? En zijn ze in beeld bij docenten, slb’ers of decanen? Alle reden om in de Week van de jonge mantelzorger hier aandacht aan te besteden.

Onderzoek naar ‘de vergeten student’
In januari 2020 is het onderzoek ‘De vergeten student’ gestart met steun van Fontys for Society (thema’s Smart Society en Health). Het onderzoek had twee doelen: 1) inzicht krijgen in de wensen en behoeftes van de onderwijsprofessionals die met deze studenten te maken hebben, maar ook die van de studerende mantelzorgers zelf en 2) de onderzoeksresultaten vertalen naar bruikbare (online) tools om zowel de studenten als de onderwijsprofessionals te ondersteunen om te zorgen dat studerende mantelzorgers hulp krijgen bij het succesvol afronden van hun opleiding.

Resultaten onderzoek en het vervolg
In de factsheets zie je de resultaten (zie rechtsboven deze pagina). Op basis van deze inzichten kan Fontys aan de slag om studerende mantelzorgers de ondersteuning te bieden die ze nodig hebben. Julie Scipio, afstudeerder aan de opleiding Toegepaste Psychologie, onderzoekt op dit moment wat de studentcoaches nodig hebben om jonge mantelzorgers beter te kunnen signaleren, ondersteunen en/of doorverwijzen. Het resultaat zal een duidelijke routekaart zijn voor docenten die studentcoach of slb’er zijn. Daarnaast werken studenten van de opleiding Communicatie (Vivian Mulder, Rob van de Wetering, Bente van de Put en Maxime de Rooij) aan een strategisch communicatieplan. Hiermee wordt hopelijk de drempel verlaagd voor mantelzorgende studenten om makkelijker hulp te kunnen vragen.

Meer weten?
ojectleiders: dr. Linda van Loon (voorheen Fontys, nu GGD West-Brabant) en Marlinde Caspers MA m.caspers@fontys.nl van Fontys Economische Hogeschool Tilburg. Of kijk op de projectsite.

Nog drie webinars Fontys Future Health presenteert...
Donderdag 10 juni: Fontys Future Health presenteert… Jongeren mentaal en fysiek gezond Hierin ook de presentatie van het onderzoek 'De vergeten student'. Donderdag 17 juni: Fontys Future Health presenteert… Innovatie voor dementie en op donderdag 24 juni: Fontys Future Health presenteert… Positieve gezondheid en zelfmanagement 

Auteur: Margreet Vossen

Deze week ontvingen Fontys, Saasen en B&V partners uit handen van minister Wouter Koolmees en staatssecretaris Mona Keijzer een subsidie van €200.000,- voor het project ‘VR-leercultuur in Veiligheid en Gezondheid’.

Virtual Reality (VR) doet voorzichtig, maar onherroepelijk zijn intrede in de sector van de bedrijfshulpverlening (bhv). Trainers bij de opleidingsbedrijven Saasen en B&V partners hebben hier nog weinig ervaring mee. Samen met deskundigen van Fontys wordt er een intensief programma ontwikkeld waarin trainers ondergedompeld worden in VR. Zij krijgen hierbij begeleiding van een VR-coach. Deze coach heeft grote kennis van het gebruik en de didactiek van VR. Met dit project wordt ook gebouwd aan een Centre of Expertise waarin de ontwikkelde kennis en producten met een bredere doelgroep worden gedeeld waaronder ook de opleidingen binnen Fontys.
Vanuit Fontys Hogeschool Mens en Gezondheid zijn Pieter van Gorkom en Erik van Roon als trainers en ontwikkelaars en Teatske van der Zijpp als onderzoeker nauw betrokken bij dit project.
 

Meer weten over dit project? Neem contact op met Teatske van der Zijpp, telefoon 06-53588758 | e-mail T.vanderzijpp@fontys.nl

Auteur: Maria Verbaal

Klik en ervaar! Dit is je kans om op een innovatieve manier de Associate degree (Ad) Zorg en Technologie van Fontys te ontdekken.

Ervaar de Virtual Reality Tour
Via een spectaculaire Virtual Reality Tour, thuis vanaf je eigen bank, kun je de Ad Zorg en Technologie opleiding bezoeken. Je start bij de ingang van het gebouw waar de opleiding fysiek zit. Daar word je vriendelijk welkom geheten en krijg je een korte uitleg hoe de VR-Tour werkt. Dan ga je zelf op ontdekking uit! Eerst naar het Explorelab. Of liever eerst de ruimtes op de 1^e en 2^e etage ontdekken? Waar je oog in oog komt te staan met alumni en werkgevers. Volg de tour >>

Inkijk in de wereld van een Zorg en Technologie student
De tour geeft een inkijk in wat een Zorg en Technologie studie inhoudt. En wat de toegevoegde waarde is voor het werkveld. Vanuit het werkveld is de groeiende vraag naar professionals die een brugfunctie vervullen tussen (zorg)technologie en zorgpraktijk groot. Om in de maatschappelijke behoefte te voorzien om mensen met een zorgvraag zo zelfstandig mogelijk te laten functioneren. En de combinatie met toenemende technologische mogelijkheden.

Denken in innovatieve technologische oplossingen
De vraag naar een Ad’er Zorg en Technologie is op praktisch niveau: daar waar in de dagelijkse, maar complexe realiteit naar praktische oplossingen gezocht wordt. Het gaat om oplossingen die zorgvragers in staat stellen regie over hun eigen leefsituatie en zelfstandigheid te behouden. Om met dit soort praktische vragen aan de slag te gaan zijn professionals nodig die voldoende inzicht en vaardigheid hebben van technologie én zorg, adviseren en ondersteunen in de realisatie van oplossingen.

Waar werken Ad Zorg en Technologie professionals?
De opleiding leidt professionals op die werkzaam zijn bij zorgorganisaties, (zorg)technologische bedrijven of als zelfstandige. Zij willen zich verder professionaliseren of ontwikkelen op het snijvlak van zorg en techniek. Ze dragen bij aan de verdere innovatie van zorgtechnologie en de acceptatie van, en het juiste gebruik door zorgverleners, zorgvragers en hun naasten.

Nieuwsgierig? Volg de Virtual Reality Tour en bezoek de kennismakenpagina van de Ad Zorg en Technologie.

Auteur: Nicole van As

De formele kick-off van ons project was in oktober 2019. Het was ook het startschot voor het participatieve actieonderzoek binnen vier zorginnovatiecentra (ZIC). Nu meer dan de helft van de looptijd van het project er op zit, blikken we kort terug. En ook kijken we vooruit naar het laatste projectjaar.

Toenemend bewustzijn over hoe cliënten te ondersteunen in hun autonomie
Het eerste doel van de onderzoeksprojecten binnen de ZIC is het ondersteunen van cliënten in hun autonomie. Dit doen we met drie leermethodieken: schaduwen, spiegelgesprekken en verhalen ophalen bij cliënten. Het tweede doel is het interprofessionele samenwerken en leren te stimuleren. Daarvoor ontwikkelden we een toolbox met praktische werkvormen voor evaluatie en reflectie.
We zijn tevreden over de resultaten tot dusver, al loopt het project soms anders dan gepland. De coronacrisis zorgt ervoor dat de situatie binnen een ZIC snel kan veranderen, waardoor geplande activiteiten geen of in aangepaste vorm doorgang vinden. We worden er creatief en flexibel van. En ook leren we vaak veel van onverwachte situaties.
Om de 6 à 9 maanden houden we groepsinterviews binnen de ZIC, waarin we nagaan wat we leren. Hieruit blijkt dat professionals (in opleiding) zich bewuster zijn van dat de ondersteuning van cliënten in hun autonomie vaak in kleine dingen zit, zoals de cliënt keuzes geven over alledaagse beslissingen zoals wat te eten of wanneer te douchen. Professionals (in opleiding) handelen hier steeds vaker naar. Ook zijn zij zich er bewust van dat interprofessioneel samenwerken en het echt leren kennen van de cliënt belangrijk zijn om cliënten te kunnen ondersteunen in de autonomie.
Wil je meer weten over onze aanpak en doelen? En ben je benieuwd naar andere resultaten die we bereikten? Bekijk onze flyer op de website .

Netwerkbijeenkomst
Op 2 februari 2021 deelden we onze inzichten en resultaten in een digitale netwerkbijeenkomst. Vanuit de ZIC werden pitches gehouden over de voortgang van het project. Zo vertelde Kristel de Vries over ‘het pad’ dat ze bewandelen binnen Vitalis. Vanuit De Wever lieten Carli Borgmans (GRZ-verpleegkundige) en Gabriël Roes (geestelijk verzorger) met een sketch zien hoe een dag van een cliënt er op hun ZIC uit had kunnen zien, wanneer er geen aandacht voor de autonomie van cliënten was geweest. En Esther van Rooij (verpleegkundige) en Rida Al-Kassid (student) vertelden welke verbeteracties zij en hun collega’s binnen Thebe hebben ingezet. Drie mooie voorbeelden van de veranderingen die we realiseerden in de praktijk.
Na de pitches vonden workshops plaats waar dieper ingegaan werd op één van de volgende onderwerpen:

• interprofessioneel leren en samenwerken
• de rol van de verpleegkundige in het versterken van cliënten in hun autonomie
• de inzet van creatieve werkvormen voor het leren kennen van de cliënt

Tijdens de workshops zijn op actieve wijze ervaringen gedeeld met elkaar.
Deelnemers waren enthousiast over de middag. Nadien werd door meerdere deelnemers gevraagd om meer te vertellen over de ontwikkelde leermethodieken en verbeteracties, zoals de inzet van ‘praatkaarten’. Dit heeft inmiddels geleid tot enkele afspraken om onze kennis en ontwikkelde producten met hen te delen. We kijken dan ook terug op een succesvolle en inspirerende middag.
De pitches terug zien? De opening | de afsluiting

Voortgang
Voor de zomer willen we de actieonderzoeksprojecten op de ZIC afronden. We krijgen hierdoor ruimte om de ontwikkelde leermethodieken en toolbox uit te gaan proberen op reguliere verpleegafdelingen (niet zijnde ZIC). Althans, als het virus het toelaat.
Daarnaast werken we aan onze doelstellingen die we, mede door de coronacrisis, nog niet behaald hebben. Denk aan het duurzaam implementeren van het gebruik van leermethodieken en toolbox binnen de ZIC, andere afdelingen en het onderwijs. Ook het analyseren van verzamelde gegevens om erover te presenteren en publiceren zal aandacht krijgen. Tot slot gaan we nadenken over hoe we de ontwikkelde producten na afronding van het project beschikbaar kunnen stellen voor andere geïnteresseerden.

auteur: Maria Verbaal

Joyce Hummel, in juli 2020 cum laude afgestudeerd als adviseur Zorg en Technologie aan Fontys Hogeschool Mens en Gezondheid, was landelijk één van de 24 genomineerden voor de Ad Top Talentprijs. Tijdens de digitale uitreiking op 28 januari 2021 werd de top 5 gepresenteerd en het door Joyce ingezonden filmpje, dat hier terug te kijken is, getoond.

De afstudeeropdracht van Joyce, online diensten in een huisartsenpraktijk, had als focus inzicht krijgen in de beweegredenen van patiënten om juist wel of juist niet online afspraken te maken met de huisartsenpraktijk. ‘Van begin tot eind heeft Joyce hierin de lead genomen, waarin ze laat zien verantwoordelijkheid te nemen voor de verbetering van de huisartsenpraktijk, waar ze zelf werkt. In haar project neemt ze initiatief in het bewandelen van paden die voorheen niet werden gebruikt. Zo heeft ze contacten gelegd met bedrijven die verantwoordelijk waren voor het digitale platform van de huisartsenpraktijk. Samengewerkt, kennis opgehaald en teruggegeven aan andere huisartsenpraktijken die stoeien met dezelfde vraagstukken. Én heeft Joyce op een creatieve wijze informatie bij patiënten opgehaald en teruggegeven. Ze heeft hiervoor onder andere evaluatiebriefjes gehangen in de praktijk die patiënten konden invullen.’ Vertelt Stan Ockers, opleidingsmanager Ad Zorg en Technologie. Daarnaast zijn via social media online vragenlijsten uitgezet en heeft Joyce contact opgenomen met de plaatselijke krant voor communiceren van haar onderzoek.

Uit het onderzoek van Joyce kwam naar voren dat een grote groep mensen het prima ziet zitten om online diensten in plaats van fysieke diensten te ontvangen van een huisartsenpraktijk. De resultaten heeft Joyce uitgewerkt in een concreet advies, waardoor de huisartsenpraktijk, bij wijze van spreken, maar één druk op de knop hoeft te geven om de adviezen van Joyce te realiseren.

Joyce Hummel van harte gefeliciteerd met deze knappe prestatie!

Auteur: Nicole van As

In de zorg worden op steeds grotere schaal technologieën ingezet. Die dragen immers bij aan meer zelfredzaamheid in de samenleving, het ontlasten van zorgverleners en mantelzorgers en houden de zorg kwalitatief goed maar ook betaalbaar. Iedere zorgorganisatie is hier vaak afzonderlijk mee bezig maar ondanks veel enthousiasme en hoge ambities blijven veel projecten in de pilotfase hangen.

Om daar verandering in te brengen hebben drie partijen in Zuidoost-Brabant de handen ineen geslagen: Precies!, Fontys Langer Veilig Thuis en het Regionale Zorginnovatieplatform. Door zaken bij de zorgorganisaties gemeenschappelijk op te pakken, kan er meer bereikt worden. Zo is er een hecht lerend netwerk ontstaan waarin zorgorganisaties en kennisinstellingen hun best-practices delen en leren van elkaars succesvolle en minder succesvolle ervaringen. Dit heeft al geleid tot een aantal geslaagde toepassingen van zorgtechnologieën.

Plannen voor 2021
De uitkomsten van een groot onderzoek door de partners vanuit Precies!, Fontys Langer Veilig Thuis, en het Regionale Zorginnovatieplatform, staan aan de basis van een aantal veelbelovende initiatieven die voor 2021 op de planning staan:

1. Het ‘digitale rijbewijs’: een gepersonaliseerde, interactieve, online training voor zorgmedewerkers, geïntegreerd in de dagelijkse werkpraktijk, bevorderen de basiskennis en vaardigheden met betrekking tot de implementatie van zorgtechnologie.
2. Praktijkgericht onderzoek: Zorgprofessionals en studenten werken samen in onderzoek naar de impact van zorgtechnologie op zelfredzaamheid, eigen regie en (werk)druk.
3. Ontzorgen: partijen werken samen aan het ontzorgen van gebruikers van zorgtechnologie, zowel cliënten als zorgprofessionals.

Event Regionale Werkplaats Zorgtechnologie
Op 4 februari vindt, met een livestream vanuit de Effenaar, een interactief regionaal event plaats over de toepassing van zorgtechnologieën. Aan dit event, gericht op zorgprofessionals, nemen circa 200 zorgprofessionals van 12 zorgorganisaties uit de regio aan deel. De workshops tijdens dit event worden onder andere gefaciliteerd door docenten van Fontys Hogeschool Mens en Gezondheid. 

Meer weten over de regionale werkplaats zorgtechnologie? Lees  het uitgebreide artikel op de website van Langer Veilig Thuis.

Auteur: Maria Verbaal 

Het online onderwijs vraagt veel van studenten en docenten. Dat ervaart ook Janneke Dekkers, operatieassistent in het Jeroen Bosch Ziekenhuis én docent Operatieve Zorg en Technieken bij de Fontys opleiding Verpleegkunde – Technische stroom. ‘Hele dagen staar ik naar mijn laptop en praat tegen blokjes’, vertelt Janneke, ‘in de hoop dat er iemand antwoordt. Normaal gesproken maak ik veel bewegingen door de klas om studenten bij de les te houden, vertel anekdotes of vraag ze zelf iets te vertellen. Heel anders dan nu: studenten raken gedemotiveerd, dus aan mij de taak om ze, ook online, bij de les te houden.’ De opleiding behelst zeker in het begin veel theorie. Een prikkeling uit de praktijk kan daarbij ondersteunen en daar heeft Janneke wat op bedacht.

Door de huidige beperkingen is het lastig studenten buiten de stage om op een goede wijze in verbinding te brengen met de praktijk. Janneke bracht daarom de praktijk online, in samenwerking met het operatiecentrum van het Jeroen Bosch Ziekenhuis. Via een livestream kregen de studenten een rondleiding op de Centrale Sterilisatieafdeling en keken mee met een operatie. De studenten waren erg enthousiast en hadden het gevoel even in het operatiecentrum te zijn geweest. Zo kregen we van een student terug dat voor haar de theorie op zijn plek viel door het zien van de praktijk.
 

Enthousiasme
Zowel Fontys als het operatiecentrum van het Jeroen Bosch Ziekenhuis zijn enthousiast over deze samenwerking die het mogelijk maakt meer op maat les te geven. Er zijn zelfs al nieuwe momenten gepland. Een groep studenten uit het eerste en tweede leerjaar zijn deze week wederom online te gast op het operatiecentrum.

Meer weten over deze opleiding? Bekijk dan hier de opleidingspagina van Verpleegkunde – Technische stroom.

Auteur: Maria Verbaal 

Wat is de impact van big data, robotica en artificiële intelligentie in de zorg? Hoe stimuleer je bewegen en gezond eten al zo vroeg mogelijk op basisscholen? Kan iemand met de ziekte van Parkinson zelfstandig thuis wonen? Gezondheid is veel meer dan alleen niet ziek zijn en vraagt om een nieuwe vorm van zorgprofessionals. Fontys gaat die uitdaging aan in 2021!

De nieuwe bacheloropleiding Gezondheid is op 22 december na visitatie van de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) namelijk definitief goedgekeurd. De hbo-opleiding start in september 2021 in Venlo. En leidt toekomstige studenten op tot specialist in gezondheidsbevordering in de brede zin van het woord.

Gezondheidsprofessional: beroep van de toekomst
De opleiding richt zich op preventie in de gezondheidszorg én op innovaties binnen het gezondheidslandschap waarbij technologie een belangrijke rol speelt. Diverse partners hebben zich al verbonden aan de opleiding. Denk hierbij aan Cohesie, Rendiz, de Zorggroep, Care+ en het Grescollege. Studenten gaan bij de start van de opleiding direct aan de slag met echte praktijkvraagstukken uit de regio. Joke Manders staat als projectleider bij Fontys Paramedische Hogeschool aan de wieg van deze opleiding: “Vanaf de start van de opleiding worden studenten betrokken bij de innovatieopdrachten van de partners. Het leren vanuit deze praktijkvraagstukken staat centraal. De begeleiding vanuit de opleiding zal dan ook deels bij de partners plaatsvinden, waardoor echte leergemeenschappen ontstaan.”

Totaalplaatje
De opleiding speelt in op de groeiende behoefte van bedrijven, zorginstellingen en overheid aan gezondheidsprofessionals. Professionals die zich richten op het totaal: op de hulpvraag vanuit gezondheid, de organisatie en de leefomgeving. En dus niet alleen op de symptomen (de kwaal of aandoening).

Eigen regie
De aanleiding voor de nieuwe bachelor Gezondheid is enerzijds de ontgroening en vergrijzing van de provincie Limburg en de regio Venlo. Anderzijds de veranderingen in zorg en welzijn waarbij integraal gekeken wordt naar: gezondheid, de veranderende visie op gezondheid in de samenleving en de wens voor eigen regie bij burgers. “Met deze nieuwe bachelor leiden we dé zorgprofessional van de toekomst op”, aldus Thom Rutten, directeur van Fontys Paramedische Hogeschool. “De opleiding is samen met het werkveld in de regio ontwikkeld. Onze studenten en docenten gaan in het leerproces aan de slag met de vragen van deze organisaties. Zo gaan we professionals opleiden die een bijdrage gaan leveren aan de specifieke zorgvraagstukken in de regio.”

Investeren in preventie loont
Preventie levert veel op. Het gaat daarbij niet alleen om gezondheidseffecten, maar ook om effecten in de zorg en economische en maatschappelijke voordelen, aldus de Sociaal Economische Raad in juni 2020. De opleiding levert niet alleen voor het domein van ziekte en zorg veel op. Zo kunnen afgestudeerden na de studie op diverse plaatsen aan de slag. Bijvoorbeeld als zorginnovator bij een zorginstelling, beleidsmedewerker bij de gemeente, preventiemedewerker bij de GGD of gezondheidsbevorderaar op scholen.

Praktijkgericht en individuele leerweg
De nieuwe Fontys bachelor organiseert een flexibele, individuele leerweg voor studenten. Zodat de student zelf in samenwerking met docenten en het werkveld vorm kan geven aan een leven lang leren. De focus ligt op het ontwikkelen van het kritisch denkvermogen en het innoveren in de praktijk.

De gezondste regio van Nederland
Fontys Paramedische Hogeschool is, als onderdeel van domein Mens & Maatschappij, penvoerder van deze nieuwe opleiding waarbij Venlo de standplaats is. “We zijn erg trots op het feit dat deze bacheloropleiding Gezondheid naar Venlo komt”, zegt wethouder Erwin Boom in oktober tegen Omroep Venlo. “Sinds jaren heeft Venlo weer een bacheloropleiding op het gebied van zorg. Deze opleiding is een belangrijke toevoeging aan het opleidingsaanbod en de kennisinfrastructuur van Venlo en draagt bij aan onze ambitie om als Noord-Limburg de gezondste regio van Nederland te worden.”

Wil je meer weten over deze nieuwe opleiding? Neem dan contact op met Joke Manders, projectleider bij Fontys Paramedische Hogeschool: joke.manders@fontys.nl, 06-23381125. Informatie over de opleiding vind je ook op de website van de bachelor Gezondheid.

Het project IZO wordt mede mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling in het kader van OPZuid, Provincie Limburg en Gemeente Venlo.

Auteur: Rianne van Hoek 

Miranda Snoeren is de lector van het nieuwe lectoraat Professionele Werkplaatsen: lerend en onderzoekend samenwerken in de beroepspraktijk. In dit lectoraat, dat zich uitstrekt over alle opleidingen in het domein Mens en Maatschappij (MM), vormen complexe, maatschappelijke vraagstukken de basis tot interprofessioneel samenwerken.

Professionele werkplaatsen (PW) zijn hybride leeromgevingen binnen publieke organisaties, zoals een verpleegafdeling, gemeente of jeugdcentrum. Studenten, professionals, docenten en anderen, zoals cliënten, mantelzorgers en managers, leren en werken er onderzoekend samen. Een docent of professional uit het werkveld is hierin de bruggenbouwer met de specifieke taak mensen en organisaties met elkaar te verbinden. Professionele werkplaatsen leveren een bijdrage aan de ontwikkeling en groei van alle betrokkenen en aan de innovatie en ontwikkeling van de hulp- en dienstverlening.
Het domein MM kent meerdere vormen van PW, zoals Zorginnovatiecentra/ Zorginnovatienetwerken (ZIC/ZIN), Centra of Pedagogische innovatie (CPI) en Partnerships Sportkunde.

Het WIN-project
Het WIN-project (Werkplaats INstrument), dat startte in 2018, is als het ware de voorloper van het nieuwe lectoraat. Alle zeven hogescholen binnen het domein MM zijn betrokken bij het WIN-project waar onderzoek gedaan wordt naar de samenwerking binnen PW en specifiek naar de elementen en mechanismen die bijdragen aan die samenwerking. Er is een theoretisch model ontwikkeld en op basis daarvan een instrumentarium dat betrokkenen bij PW helpt om de kwaliteit van hun samenwerking te evalueren en te versterken. De opgedane kennis vanuit het WIN-project vraagt om verdere verdieping en uitbreiding. Om (proactief) te blijven anticiperen op de veranderende maatschappelijke context en uitdagingen op het gebied van gezondheid, zorg en welzijn, is het versterken van intersectorale samenwerking nodig. Meer kennis is nodig over hoe dit toekomstbestendig vorm te geven binnen zowel alledaagse werkprocessen, als ook op strategisch en bestuurlijk niveau.

Het lectoraat en de lector
Het lectoraat wordt geïnitieerd vanuit Fontys Hogeschool Mens en Gezondheid (FHMG), maar betreft een nauwe samenwerking met alle instituten en haar beroepspraktijk binnen het domein MM.
Het onderzoek zal vorm krijgen langs drie onderzoekslijnen:
1. Condities voor lerend en onderzoekend samenwerken
2. Rol en professionalisering van bruggenbouwers
3. Opbrengsten van PW
Binnen dit onderzoek zullen studenten, docenten, professionals en cliënten actief betrokken worden.

De lector, Miranda Snoeren, is van oorsprong verpleegkundige en studeerde algemene gezondheidswetenschappen, waarna zij promoveerde op een participatief actieonderzoek naar werkplekleren in de ouderenzorg. Haar interesses lagen altijd al bij leren, ontwikkelen en veranderen in en van werkcontexten. Eerst als lecturer practitioner (bruggenbouwer) en daarna als programmaleider zorginnovatiecentra is zij al jaren direct betrokken bij de zorginnovatiecentra. Daarnaast heeft zij haar terrein verbreed naar de intersectorale samenwerking binnen het domein MM en het onderzoek naar PW. Dit onder andere vanuit haar rol als projectleider van het WIN-project.

Plannen 2021 van het lectoraat
Naast het samenstellen van de kenniskring en het ontwikkelen van een netwerkstructuur die zoveel mogelijk betrokkenen laat participeren, zetten we in op het verstevigen van de interprofessionele samenwerking in en tussen PW en specifiek van de relaties met werkveldpartners. Samen met stakeholders worden de onderzoekslijnen en beoogde uitkomsten nader bepaald en lopende onderzoeksprojecten uitgevoerd. Voor het WIN-project betekent dit bijvoorbeeld het uitrollen van het ontwikkelinstrument binnen de PW en het ontwikkelen van tools om samenwerking te verstevigen. Ook zoeken we de samenwerking met andere lectoraten en kennisthema’s, zoals Future (of) Learning, en Fontysprogramma’s, zoals hybride leeromgevingen (HLO), studiesucces en docentprofessionalisering.

Congres: 11 november 2021
Op 11 november organiseert het domein MM een congres waarbij het WIN-project formeel wordt afgesloten en de officiële installatie van Miranda Snoeren als lector plaatsvindt. Het congres over leren en werken op het grensvlak van opleiding en werk staat in het teken van het delen van kennis en ervaringen, ontmoeting en netwerken.

Auteur: Maria Verbaal 

Elk jaar organiseren een aantal collega’s binnen het domein Mens en Maatschappij een internationale week. Op 9 november ging de Fontys Internationale Week met het thema Happiness for the next generation van start. Dit jaar hebben we vanwege Covid-19 besloten om dit event online te laten plaats vinden. We zijn er trots op dat we deze uitdaging zijn aangegaan en hopen dat velen ons zullen volgen.

We zijn deze week gestart met een opening in kleine groepen, elke deelnemer heeft iets meegenomen dat kenmerkend is voor zijn/haar cultuur. Zo nam onze Deense partner Lego mee en zorgde onze directeur voor een typisch Nederlands gebruiksvoorwerp: de kaasschaaf.

Aansluitend luisterden we naar de lezing van Richard Layard. Vanwege een online editie waren we in de gelegenheid om een internationale spreker uit te nodigen. Professor Layard is een Britse econoom en hoogleraar aan The London School of Economics. Daarnaast heeft hij het boek ‘Can We Be Happier?’ geschreven, dat mooi aansluit op het thema.

Op dinsdag 10 november stonden de workshops op de agenda. Deze werden gepresenteerd door diverse collega’s uit het domein Mens en Maatschappij. Tijdens de workshops zijn vooral de thema’s binnen IT, happiness en opvoeding voorbij gekome

Een doel van deze week is om partners, collega’s en studenten met elkaar in contact te brengen. Ook in deze online editie is dit gelukt. Onze partners geven aan dat zij het zeer weten te waarderen dat de studenten betrokkenheid tonen bij internationale events.Ook dit jaar hebben we weer veel van elkaar geleerd, hebben er waardevolle gesprekken plaats gevonden en zijn er nieuwe contacten ontstaan. Voor Fontys studenten is een internationale week een heel mooie gelegenheid om internationale ervaringen op te doen vanuit thuis (internationalisation@home).

Wil je voor onze volgende editie een (online) workshop verzorgen of bijwonen, meld je dan alvast aan via: hrmandpinternational@fontys.nl
 

auteur: Marjolein Nispeling

De eerste lichting studenten van de Ad Zorg en Technologie is recent afgestudeerd. En nu al is een van de studenten, Joyce Hummel, met haar onderzoek genomineerd voor de Ad Toptalentprijs 2020. Dit is een prijs voor Ad-studenten die een bijzondere prestatie hebben geleverd. Joyce voltooide haar afstudeerproject op haar eigen werkplek in een medisch centrum en kon zo haar ervaring van het werk en kennis vanuit de opleiding samenbrengen.

In de Ad Zorg en Technologie bij Fontys bewegen studenten zich op het snijvlak van zorg en technologie. De zorg wordt steeds complexer, en de technologie biedt steeds meer mogelijkheden. In deze Ad komen die twee werelden dichterbij elkaar: studenten leren hoe ze met de toepassing van technologie in de zorg kunnen helpen, adviseren en innoveren. Studenten passen hun kennis direct toe in het (eigen) werkveld, waardoor ze van grote waarde zijn voor de ontwikkelingen in de maatschappij.

Cum laude afgestudeerd
Ook Joyce bracht haar werk en opleiding samen. In haar baan als doktersassistent ondervond zij dat er steeds meer druk op de zorg komt te liggen, waarin de rol van doktersassistent moeilijker wordt om goed uit te voeren. Ze zag dat het maken van online afspraken voordeel kon opleveren voor zowel de praktijk als de patiënt. Door de ervaring die Joyce al had vanuit haar baan, aangevuld met de kennis vanuit de opleiding heeft zij een concreet advies kunnen formuleren waarmee het medisch centrum direct aan de slag kan.
Joyce is op haar onderzoek Online diensten in de huisartsenpraktijk cum laude afgestudeerd. Haar werkgever is trots: “We zien dat Joyce zich door deze studie niet alleen op persoonlijk vlak heeft verrijkt, maar dat de hele organisatie hierdoor een voorwaartse stap heeft gezet.”

Voordracht Toptalentprijs
Voor de Ad Toptalentprijs kunnen hogescholen zelf onderzoek van hun studenten voordragen waarvan zij vinden dat het een bijzondere bijdrage levert aan de maatschappij. Fontys Hogescholen heeft naast Joyce ook oud-student Ad Zorg en Technologie Bas van der Laar voorgedragen met zijn onderzoek Patiëntentemperatuur op de OK, een hot item. Helaas is hij net buiten de nominatie gevallen.

Hoge kwaliteit inzendingen
De jury van de Ad Toptalentprijs vond alle inzendingen van dit jaar van hoge kwaliteit: “Deze studenten hebben laten zien dat creativiteit, innovatie en betrokkenheid zich niet laten beperken door corona of thuiswerken. De gekozen thema’s bieden licht en inspiratie in deze dagen, juist de omstandigheden hebben er bij deze studenten toe bijgedragen dat zij een bijzonder, inspirerend werkstuk hebben afgeleverd.”

Op donderdag 14 januari is de online prijsuitreiking van de Ad Toptalentprijs. Lees meer over de prijs op www.deassociatedegree.nl. Opleidingsmanager Stan Ockers kan alles vertellen over de Ad Zorg en Technologie: s.ockers@fontys.nl.

Auteur: Nicole van As 

Het hebben van te hoge verwachtingen speelt een belangrijke rol bij het ontstaan van burn-out en eenzaamheid onder jongeren. Jeroen Pouw en Eric Schoenmakers gaan in een digitaal college in op de rol van verwachtingen bij jongeren. Ze sluiten af met praktische tips om burn-out en eenzaamheid te voorkomen. Interessant voor jongeren, ouders en professionals. Dit college wordt vanavond eveneens uitgezonden door Omroep Tilburg. (Bekijk het college onderaan dit artikel)

Hoge verwachtingen van jongeren zelf, maar ook vanuit de samenleving zorgen ervoor dat jongeren uitgeput raken of vereenzamen. Het is belangrijk dat zij, maar ook ouders en professionals dit probleem signaleren en het gesprek aangaan. In een laagdrempelig digitaal college van twintig minuten vertellen Eric Schoenmakers (expert op het gebied van eenzaamheid) en Jeroen Pouw (theoretisch pedagoog met kennis over burn-out bij jongeren) over oorzaken, gevolgen en vooral over hoe je om kunt gaan met verwachtingen. Studenten die vragen hebben over deze onderwerpen kunnen terecht op Fontys Helpt

Eric Schoenmakers
Eric Schoenmakers is onderzoeker en docent bij Fontys Hogeschool Mens en Gezondheid. In zijn onderzoek houdt Eric zich bezig met het onderwerp eenzaamheid. Daarbij ligt zijn focus op de vragen ‘hoe gaan mensen van diverse leeftijden om met eenzaamheid?’ en ‘hoe gaan mensen met elkaar in gesprek over eenzaamheid’? Eric promoveerde in 2013 op het onderwerp eenzaamheid en publiceerde in diverse (inter-)nationale journals en vakbladen. In 2017 ontving hij de ‘rising star early career faculty award’ van de ‘academy for gerontology in higher education’.

Jeroen Pouw
Jeroen Pouw werkt als docent theoretische pedagogiek bij Fontys Hogeschool Pedagogiek. Daarnaast is hij als onderzoeker verbonden aan het Lectoraat Opvoeden voor de Toekomst. Op dit moment schrijft hij een onderzoeksvoorstel over welke waarden een rol spelen in het gezin, hoe ouders waarden overdragen en hoe jongeren (16-18 jaar) de waarden ontvangen.

Omroep Tilburg
Dit college is opgenomen in samenwerking met Omroep Tilburg en wordt daar ook uitgezonden, onder andere op maandag 14 december 2020.

Fontys Onderzoekt
In de hedendaagse wereld ben je nooit uitgeleerd. Een leven lang nieuwsgierig blijven, is dan ook geen keuze meer, maar een must. Fontys is als kennispartner actief in de regio om de professionals van de toekomst op te leiden. We willen onze kennis niet alleen delen met onze studenten, maar ook met jou. In toegankelijke colleges gaan onze docenten, studenten en lectoren in op actuele ontwikkelingen en thema’s. Dat levert je niet alleen kennis en informatie op, maar ook verrassende inzichten. Lees hier meer over onze gratis colleges.

Tijdens de lockdown in het voorjaar zijn ouderen en chronisch zieken meer gebruik gaan maken van digitale middelen op het gebied van de gezondheidszorg. Mensen die niet over de juiste apparatuur of vaardigheden beschikken lopen het risico onvrijwillig buitengesloten te worden. Dat blijkt uit een onderzoek van Fontys onderzoeksthema Health.

‘Het gebruik van digitale middelen in de gezondheidszorg blijft al jaren achter bij de verwachtingen’ vertelt Janienke Sturm, lector Mens en technologie bij Fontys Hogeschool HRM en Psychologie. ‘Onderzoek laat zien dat dit zeker onder ouderen en mensen met een chronisch gezondheidsprobleem het geval is. Maar tijdens de lockdown in de eerste coronagolf, werd al snel duidelijk dat het gebruik van digitale middelen een enorme vlucht nam. Logisch, want omdat iedereen gedwongen thuiszat waren digitale middelen zoals een computer, een tablet of een smartphone de enige mogelijkheid om zaken omtrent gezondheid te regelen.’

Sturm onderzocht samen met Eveline Wouters, Angelique Dierick en Marjolijn van Gelder - onderzoekers van Fontys onderzoeksthema Health – voor welke doeleinden ouderen en chronisch zieken deze digitale middelen gebruikten. Ook wilden ze weten of het gebruik van digitale middelen daadwerkelijk was toegenomen en tegen welke problemen mensen aanliepen bij het gebruik daarvan. Er werd een digitale vragenlijst opgesteld waarin de deelnemers werd gevraagd naar hun algehele gezondheid en naar hun gebruik van digitale middelen met betrekking tot hun gezondheid. De vragen gingen niet alleen over hun eigen gezondheid, maar ook over actief bewegen, gezonde voeding, sociale contacten en vrijetijdsbesteding. In mei 2020 werd de digitale vragenlijst verspreid via zorgorganisaties, ouderen- en patiëntenverenigingen en de sociale media. Er deden 129 deelnemers mee. 121 deelnemers (60 mannen en 61 vrouwen) vielen binnen de groep ouderen of chronisch zieken. 11 deelnemers waren jonger dan 70 jaar, 72 deelnemers waren 70 jaar of ouder.

Vooral informatie opzoeken
Uit de antwoorden blijkt dat ouderen en chronisch zieken de computer, tablet of smartphone vooral gebruikten om informatie over de eigen gezondheid op te zoeken. Tijdens de lockdown zijn zij dit méér gaan doen dan vroeger. Slechts enkele deelnemers geven aan dat ze digitale middelen gebruikten om contact te hebben met een arts of zorgverlener. ‘Verrassend’ vindt Sturm, ‘want in deze tijd was contact met een arts alleen maar via computer of telefoon mogelijk. Een verklaring kan zijn dat deze groep tijdens de lockdown zelf meer informatie over gezondheid is gaan opzoeken via computer, tablet of smartphone en dat zij daardoor minder behoefte hadden aan contact met de arts of zorgverlener.’ Ook met betrekking tot bewegen en gezonde voeding gebruikten de deelnemers de computer, tablet of smart­phone vooral voor het opzoeken van informatie. Bijvoorbeeld voor het opzoeken van recepten, digitale yogalessen of wat de beste stappenteller of roei-ergometer is. Maar dit deden zij niet vaker dan voor de lockdown.

Sociale contacten, films en spelletjes
Voor het onderhouden van sociale contacten zijn deelne­mers wel duidelijk meer digitale middelen gaan gebruiken. Sturm: ‘Iedereen gaf aan tijdens de lockdown meer te zijn gaan telefo­neren en beeldbellen en meer gebruik te hebben gemaakt van sociale media zoals WhatsApp, Facebook en Instagram, bijvoorbeeld om foto’s en filmpjes te delen met kinderen en kleinkinderen.’ Daarnaast waren de deelnemers meer gebruik gaan maken van digitale media om films te bekijken, bijvoorbeeld via Netflix. Ook werden er meer digitale spelletjes gedaan.

Niet voor iedereen
Sommige deelnemers aan het onderzoek liepen tegen problemen aan bij het gebruik van digitale middelen. Sturm: ‘Vooral de kwaliteit van de wifi-verbinding en de benodigde apparatuur werden vaak genoemd. Maar ook hadden deelnemers behoefte aan duidelijkere informatie over hoe digitale midde­len kunnen worden gebruikt, en vonden ze dat digitale middelen ook door zorgprofessionals meer gebruikt zouden mogen worden. Ten slotte uitten sommige deelnemers hun zorg dat niet iedereen voldoende kennis en vaardigheden heeft omtrent digitale middelen en dat deze middelen daarmee dan ook niet voor iedereen toegankelijk zijn.’

De toekomst
Wat heeft de vragenlijst de onderzoekers opgeleverd? Sturm: ‘Met dit onderzoek wilden we achterhalen in hoeverre digitale middelen worden gebruikt door ouderen en men­sen met een chronische aandoening, ook in het kader van (digitale) inclusie van deze doelgroepen. Op basis van deze eerste analyses concluderen we dat mensen die al digitale middelen gebruikten voor hun eigen gezondheid en voor sociale doeleinden, deze nog meer zijn gaan gebruiken. We moeten echter oog hebben voor mensen die onvrijwillig worden uitgesloten van het gebruik van digitale middelen omdat ze niet over de juiste apparatuur of vaardigheden beschikken. Omdat de vragenlijst online is afgenomen, maakt deze groep waarschijnlijk geen deel uit van onze steekproef.’

Het vragenlijstonderzoek heeft volgens Sturm belangrijke sug­gesties opgeleverd ter verbetering van de toepassing van digitale middelen. Ook geven de resultaten van dit onderzoek aanleiding tot vervolgonderzoek waarin studenten en onderzoekers diepte-interviews zullen voeren met ouderen en chronisch zieken, maar ook met zorgprofessionals. De kennis die dit oplevert, zal ten goede komen aan zowel de huidige zorgpraktijk als aan de zorg van de toekomst.

Meer informatie en de resultaten vind je op de webpagina’s van Fontys Health. Ook de resultaten van vervolgonderzoek zullen hier worden gedeeld.

^{Tekst: Janienke Sturm / Ingrid Oonincx}

ParaMáx, het expertisecentrum voor paramedische zorg van Máxima MC, start samen met Fontys Paramedische Hogeschool en HAN University of Applied Sciences (HAN) een Zorg Innovatie Centrum (ZIC). In het ZIC gaan paramedische professionals en studenten samen leren, innoveren en onderzoeken om de patiëntzorg verder te verbeteren.

Expertisecentrum ParaMáx richt zich op zorg op het gebied van fysiotherapie, diëtetiek, logopedie en ergotherapie. Vanaf september lopen zes paramedische studenten een jaar lang stage in het ZIC van ParaMáx. Naast het uitvoeren van reguliere stagewerkzaamheden krijgen ze hier de tijd om de kwaliteit van zorg te verbeteren. Dit doen ze door te werken aan innovatievraagstukken uit de dagelijkse praktijk en praktijkgericht onderzoek te doen. De studenten worden hierbij ondersteund door paramedici en een lector practitioner. Door de nauwe samenwerking met studenten worden professionals voortdurend geprikkeld tot kwaliteitsverhoging en innovatie.

Diversiteit aan specialismen
Tijdens hun stage in het ZIC krijgen studenten de kans om diverse patiëntgroepen te zien. ParaMáx is namelijk betrokken bij de zorg op alle afdelingen binnen het ziekenhuis, zowel op de poliklinieken als op de verpleegafdelingen. In veel gevallen gaat het hierbij om complexe zorg, zoals oncologische zorg. Dit vraagt om specifieke expertise en vaardigheden van de paramedicus. Doordat de studenten één jaar lang stagelopen, leren ze om te gaan met deze complexe problematiek en voeren ze na verloop van tijd steeds meer taken zelfstandig uit.
Uniek aan het ZIC van ParaMáx is daarnaast de diversiteit aan specialismen die er samenwerken: fysiotherapie, diëtetiek, ergotherapie en logopedie. De studenten van verschillende paramedische opleidingen doen gezamenlijk onderzoek en bekijken onderwerpen vanuit diverse invalshoeken. Vanuit de HAN is de opleiding Voeding en Diëtetiek vertegenwoordigd in deze samenwerking, vanuit Fontys Paramedische Hogeschool de opleiding Fysiotherapie.

Intensieve samenwerking
In oktober 2019 is Máxima MC met onder andere Fontys Hogescholen een intensieve samenwerking gestart op het gebied van opleiding en onderzoek. Doel is het opleiden van toekomstbestendige zorgprofessionals in een aantrekkelijke leer- en werkomgeving. Het inrichten van een Zorg Innovatie Centrum is hier onderdeel van. ParaMáx is de derde afdeling binnen Máxima MC die een Zorg Innovatie Centrum start, naast de Zorg Innovatie Centra binnen de afdelingen Radiologie en Cardiologie.

Auteur: Rianne van Hoek

Eenzaamheid komt steeds vaker voor en is van alle leeftijden, ongeacht afkomst en achtergrond. Professionals en vrijwilligers krijgen hier steeds meer mee te maken en hun rol wordt steeds belangrijker. Met meer kennis en vaardigheden kunnen bestaande diensten verbeterd, en nieuwe diensten ontwikkeld worden.

Bij Fontys is er een professionaliseringsaanbod ontwikkeld onder leiding van eenzaamheidsexpert dr. Eric Schoenmakers, docent en onderzoeker bij Fontys. Al meer dan 10 jaar doet Eric onderzoek naar eenzaamheid, coping en gespreksvoering en hij is landelijk betrokken bij diverse projecten en netwerken. In 2013 promoveerde hij op dit onderwerp.

Vergroten van handelingsperspectief
Eenzaamheidheid wordt steeds meer (h)erkend binnen zorgorganisaties. Om eenzame mensen te ondersteunen om een eigen handelingsperspectief te ontwikkelen is kennis nodig over het verwerken van eenzaamheid en over copingmechanismen. Trainingen hierover kun je volgen in november en februari. 

Ontwikkelen en verbeteren van activiteiten 
In januari 2021 gaat Erik trainingen geven waarin deelnemers actief aan de slag gaan met een activiteit of project. Bestaande modellen over eenzaamheid en analyses op organisatieniveau worden gebruikt om een bestaand aanbod te verbeteren of te ontwerpen. 

Maatwerk
Het is altijd mogelijk om met Erik in overleg te gaan over professionalisering en onderzoek op het gebied van eenzaamheid. Neem hierover contact op met e.schoenmakers@fontys.nl

Auteur: Maria Verbaal 

Op 25 augustus ontvingen 5 studenten hun Ad-diploma Zorg en Technologie. Twee van hen studeerden cum laude af. Allen gaan aan de slag als adviseur Zorg & Technologie.

De opleiding, in deeltijd en duaal, bevindt zich op het snijvlak van zorg en technologie, waar veel gaande is. De toenemende complexiteit van de gezondheidszorg vraagt om technologische toepassingen maar de twee sectoren liggen in de praktijk nog vaak ver uit elkaar. De adviseur Zorg & Technologie brengt die werelden bij elkaar en pakt vraagstukken aan als: ‘hoe kunnen zorggebruikers zelfstandig thuis blijven wonen met het inzetten van nieuwe zorgtechnologieën’ en ‘welke behoeftes zijn er bij zorgvragers en welke technieken zet je hiervoor in’.

De 5 afgestudeerden werken allemaal in de gezondheidszorg, als verpleegkundige, doktersassistente, of als medisch technoloog. Naast het volgen van theorie werkten zij tijdens de opleiding aan projecten die altijd dicht bij hun eigen werk in de zorg lagen. Hun praktijkervaringen brachten zij weer mee naar de opleiding waardoor er mooie kruisbestuivingen ontstonden. Door de diversiteit van de ervaringen leerden zij veel van en met elkaar.

Bijzondere prestaties zijn er geleverd doordat hun afstudeerperiode midden in de onverwachte coronatijd viel. De afstudeerbegeleiders zijn dan ook erg trots dat de studenten steeds met oplossingen kwamen om hun onderzoeken te kunnen uitvoeren. Uiteindelijk heeft dat ook geleid tot kwalitatief hoge eindresultaten.

Meer weten over de Ad-opleiding Zorg en Technologie? Check de website of neem contact op met de opleidingsmanager Stan Ockers: s.ockers@fontys.nl

Auteur: Maria Verbaal 

Zo’n 30-40% van de Nederlanders voelt zich weleens eenzaam. Niet alleen ouderen, maar ook studenten. Betrouwbare data zijn nodig om goed zicht te krijgen op eenzaamheid. Fontys onderzoekers Anne-mie Sponselee, Janienke Sturm, Giel van Lankveld en Eric Schoenmakers onderzoeken of eenzaamheid te meten is aan de hand van socialmediagebruik op je smartphone.

Doe jij mee?
Voor dit onderzoek zoeken ze: Fontys studenten die een voltijdstudie doen én in de periode tussen september en november 2020 vier weken hun data willen delen over hun socialmediagebruik. Jou dus! Het gaat daarbij niet om de inhoud, maar bijvoorbeeld om hoe vaak, hoe lang en op welke manier je socialmedia gebruikt. In die periode vul je ook twee keer een vragenlijst in over eenzaamheid. Dat kost je trouwens weinig tijd (ongeveer 10 minuten).

Wat levert het je op?
Meedoen aan dit onderzoek zorgt ervoor dat Fontys de expertise op het gebied van eenzaamheid kan vergroten. En nog belangrijker: jouw input levert (indirect) een bijdrage aan oplossingen tegen eenzaamheid. Als je deelneemt, maak je ook kans op een waardebon van 50 euro naar keuze; dat kan ook voor een goed doel zijn.

Meer weten of aanmelden?
Als je eerst meer wilt weten, of je meteen al wilt aanmelden: stuur een mail aan eenzaamheidsonderzoek@fontys.nl

Auteur: Margreet Vossen