"Het is enorm leerzaam om jezelf in actie terug te zien."
Practitioner Beeldbegeleiding zorgt voor bewustwording van eigen handelen
Wie anderen begeleidt in hun ontwikkeling, weet hoe belangrijk reflectie is. Maar wat gebeurt er als je niet alleen terugblikt op gesprekken en lessen, maar deze ook letterlijk kunt terugzien? Dat is precies waar de opleiding Practitioner Beeldbegeleiding van Fontys om draait. Tijdens dit praktijkgerichte traject leren onderwijsprofessionals hoe ze filmbeelden kunnen inzetten om leraren, leerlingen en collega's bewust te laten worden van hun handelen en ontwikkeling.
Voor Lotte van Zwam, coördinator inclusief onderwijs en voormalig docent maatschappijleer, bleek deze opleiding veel meer dan een cursus. Het werd een intensief leertraject waarin ze niet alleen haar professionele vaardigheden versterkte, maar ook zichzelf beter leerde kennen.
Op zoek naar een nieuwe manier van begeleiden
Als coördinator inclusief onderwijs houdt Lotte zich dagelijks bezig met het begeleiden van docenten en leerlingen. Haar doel: ervoor zorgen dat iedereen binnen de school het beste uit zichzelf én uit elkaar kan halen. Toen haar school werkte aan het versterken van de basisondersteuning richting inclusief onderwijs, ontstond de behoefte aan nieuwe begeleidingsvormen. "Ik had een wens om op een andere manier docenten en leerlingen te kunnen begeleiden binnen de opdracht om de basisondersteuning te optimaliseren op onze school op weg naar inclusief onderwijs."
De Practitioner Beeldbegeleiding sloot daar perfect op aan. Binnen de opleiding leren deelnemers hoe ze filmbeelden kunnen maken, analyseren en gebruiken als methodiek om gedrags- en interactiepatronen zichtbaar te maken. Daarnaast ontwikkelen zij hun eigen coachings- en communicatievaardigheden aan de hand van opnames van begeleidingsgesprekken. "Beelden zeggen meer dan duizend woorden. Ik ben zelf dol op beelden en details, dus dit leek me een mooie richting om mezelf in te gaan scholen."
Een feestje met spiegels
Wie denkt dat leren met video vooral technisch van aard is, vergist zich. Natuurlijk komen vaardigheden als filmen, selecteren en analyseren van beelden aan bod, maar minstens zo belangrijk is de persoonlijke ontwikkeling die deelnemers doormaken. Lotte omschrijft de opleiding treffend: "Als een feestje! Wel een feestje waar hard gewerkt moest worden en waar veel spiegels aanwezig waren, en niet alleen lachspiegels. Maar met zoveel fijne en leerzame momenten dat je blij bent dat je bent geweest, ook al ben je daarna echt wel moe."
Juist dat reflectieve karakter vormt een belangrijk onderdeel van de opleiding. Deelnemers brengen beeldmateriaal uit hun eigen praktijk in en analyseren dit samen tijdens bijeenkomsten en supervisiesessies. Op die manier leren zij systematisch kijken naar interactie, didactiek en klassenmanagement.
De kracht van jezelf terugzien
Voor veel deelnemers is het terugzien van hun eigen handelen in eerste instantie spannend. Dat gold ook voor Lotte. "Het is in het begin echt confronterend om jezelf te zien en te horen. Maar dat is iets waar de coachee ook doorheen moet, dus het is helpend om die ervaring ook zelf te ondergaan." Tegelijkertijd ontdekte ze hoeveel inzichten beelden kunnen opleveren. "Het is enorm leerzaam om jezelf in actie terug te zien; wat doe je non-verbaal, waar had je in een gesprek kunnen doorpakken of waar was je juist te voortvarend? Welke signalen zijn je tijdens het gesprek ontgaan en kun je achteraf alsnog analyseren?"
Dat sluit nauw aan bij de kern van beeldbegeleiding: samen kijken naar concrete situaties en op basis daarvan bewustwording creëren. Door videobeelden stap voor stap te analyseren, worden patronen zichtbaar die tijdens het moment zelf vaak onopgemerkt blijven.
Kijken vanuit kansen en krachten
Een van de belangrijkste inzichten die Lotte meenam uit het traject is de focus op wat wél werkt. "Ik heb geleerd te denken in krachten en kansen. Het belang van goede communicatie en planning. En met een bepaalde mildheid analyseren wat er beter kan, maar ook vieren wat er goed verliep." Binnen beeldbegeleiding staat deze waarderende benadering centraal. Door niet alleen verbeterpunten te zoeken, maar juist ook succesvolle interacties zichtbaar te maken, ontstaat ruimte voor groei en ontwikkeling.
Nieuwe vaardigheden voor complexe vraagstukken
Tijdens de opleiding ontwikkelde Lotte verschillende vaardigheden die ze inmiddels dagelijks inzet. "Ik heb meer geduld gekregen, voor de coachee én voor mezelf. Ik kan analytischer kijken naar communicatie en heb geleerd beelden te selecteren en monteren." Daarnaast verdiepte ze zich in theorieën rondom communicatie en begeleiding. "In complexe gesprekken kan ik theorieën toepassen die ik dit jaar echt ben gaan begrijpen. Ik ben me bewust van mijn eigen basisvaardigheden op het gebied van communicatie én van die van de ander. Daardoor kan ik beter anticiperen en verlopen gesprekken soepeler."
De opleiding leidt deelnemers op tot professionals die anderen kunnen begeleiden bij reflectie op gedrag en reflectie op het eigen handelen, ondersteund door zorgvuldig geselecteerde videobeelden.
Professionele én persoonlijke groei
Dat de opleiding effect heeft op haar werk, merkt Lotte dagelijks. Ze begeleidt nu actief docenten en leerlingen wanneer interactie of communicatie onderdeel is van de hulpvraag. Maar misschien nog opvallender is wat de cursus haar persoonlijk bracht. "Als professional kan ik beter complexe gesprekken voeren. Ik kan bewuster kiezen voor een strategie, kernpatronen ontdekken en dit omzetten naar helpende taal waardoor iemand verder komt. Als mens ben ik tegen mijn eigen kernpatronen aangelopen, heb ik deze geanalyseerd en aangepakt. Dat heeft me meer inzicht en rust gegeven dan ik had verwacht."
Voor wie is deze opleiding?
Volgens Lotte is de cursus vooral geschikt voor onderwijsprofessionals die nieuwsgierig zijn naar menselijk gedrag en ontwikkeling. “Voor nieuwsgierige mensen die dol zijn op beelden, oog hebben voor detail, patronen willen ontdekken en actief willen bijdragen aan iemands persoonlijke groei. Voor mensen die kunnen kijken vanuit kansen en krachten en die zich willen verdiepen in communicatie.” Dat sluit goed aan bij de doelgroep van de opleiding. De cursus is ontwikkeld voor onderwijsprofessionals met een begeleidende rol, zoals intern begeleiders, ambulant begeleiders, orthopedagogen, psychologen en docenten met coachingstaken.
Voor Lotte staat één ding inmiddels vast: beelden maken zichtbaar wat woorden soms niet kunnen uitdrukken. En juist daarin schuilt de kracht van beeldbegeleiding. "Je leert niet alleen anders kijken naar anderen," zegt ze, "maar ook naar jezelf."
Wil je ook aan de slag met Beeldbegeleiding? Je kunt eind september al starten! Op 2 september is er een online voorlichting van de Practitioner Beeldbegeleiding. Sluit aan en laat je informeren over de mogelijkheden. Kijk op de website voor informatie en aanmelding. |