Na lang zoeken kwamen we eindelijk aan bij de Novafarm in Berlicum. Toen we uit de auto stapten werden we gelijk hartelijk ontvangen door Boer Pieter die ons doorverwees naar de kantine. In de kantine werden we ontvangen door Toon Joore. Hij was in de eerste instantie erg verbaasd dat wij er al waren, omdat hij te horen had gekregen dat wij pas na de middag zouden arriveren. Na een aantal telefoontjes gepleegd te hebben over dit misverstand zijn we begonnen met het gesprek.
Toon Joore is werkzaam als begeleider binnen Novafarm. Hij biedt begeleiding aan de hulpboeren die dagbesteding krijgen binnen één van de Novafarms. Toon is in het verleden timmerman geweest en heeft ervoor gekozen om zich te laten omscholen. Na deze omscholing is hij eerst werkzaam geweest bij Justitie. Hij gaf daar begeleiding aan jongeren, tijdens het uitvoeren van hun taakstraf. Daarna is Toon gevraagd om te komen werken bij Novafarm. Hij dient hier begeleiding te geven aan cliënten die hun dagbesteding komen uitvoeren op een zorgboerderij. Hij moet als het ware zijn cliënten motiveren tot het verzetten van werk, individuele gesprekken voeren met cliënten en de werkzaamheden in de gaten houden. Deze werkzaamheden verricht Toon op twee verschillende werkplekken, met twee verschillende doelgroepen. Op maandag, woensdag en vrijdag werkt hij op een fase 1-boerderij en op dinsdag en donderdag op een fase 0-boerderij. Toon geeft sterk aan dat hij, voor zijn gevoel, op zijn plaats zit. Hij gaat met heel veel zin naar zijn werk en heeft geen seconde spijt gehad van zijn omscholing. Hij vertelt dan ook met veel enthousiasme en gevoel over zijn werk.
Binnen heel Nederland zijn er ongeveer 700 zorgboerderijen aanwezig. Deze zorgboerderijen zijn bestemd voor iedere doelgroep. Novafarm is werkzaam binnen ongeveer 20 zorgboerderijen. De boerderijen waar Novafarm zijn taken verricht lopen geheel uiteen qua werkzaamheden. Het kunnen varkensboerderijen zijn, maar de boerderijen kunnen ook schapen, koeien, paarden etc. houden. Iedere boerderij kan zich aanmelden bij Novafarm. Vaak wordt deze aanmelding gedaan na mond-tot-mond reclame tussen de boeren onderling.
De boerderij in Berlicum waar wij woensdag 22-10 een rondleiding gehad hebben is sinds februari 2004 een zorgboerderij van Novafarm. Boer Pieter is altijd melkveehouder geweest en is toen tijdelijk uit het vak gestapt. Pieter is toen op kantoor gaan werken, maar merkte al snel dat het niet de baan was die hij wilde. De combinatie mens- dier trok Pieter enorm en hij is toen informatie in gaan winnen over zorgboerderijen. Uiteindelijk is hij met Novafarm gaan samenwerken. Boer Pieter heeft geen contract met Novafarm en kan stoppen wanneer hij dit wil. Dit geldt ook voor Novafarm; wanneer zij de samenwerking niet meer als positief ervaren kunnen zij ook stoppen wanneer ze dit wensen. Boer Pieter moet niet afhankelijk worden van de cliënten. De boer moet de werkzaamheden zelf kunnen verrichten en niet afhankelijk zijn van het aantal cliënten dat werkzaam is. De cliënten werken er op therapeutische basis en zijn er niet voor het werk op zich. Het werk dat ze dagelijks verrichten is mooi meegenomen, maar boer Pieter moet niet verwachten dat ze deze prestatie iedere dag verrichten. Voor de cliënten is het een bezigheid, een dagbesteding, om terug in het normale ritme te komen. Boer Pieter krijgt 30 euro per cliënt, per dag en helpt dan samen met de begeleiding van Novafarm de cliënten een goede daginvulling te geven.
De cliënten die binnen de zorgboerderij in Berlicum werken zijn zeer uiteenlopend qua problematiek/ verslaving. Er zijn cliënten werkzaam die verslaafd zijn geweest aan coke, speed, alcohol, weed etc. Het enige wat de cliënten gemeen hebben is dat ze allemaal in fase 1 zitten. In fase 1 zitten mensen die niet (meer) gebruiken. Legale medicatie, al zijn methadon of andere medicijnen voor bijvoorbeeld ADHD wel toegestaan. De cliënten in fase 1 zijn meestal erg gemotiveerd. Ze zijn sinds enige tijd clean en zijn erg gemotiveerd om dit zo te houden. Wel merk je dat wanneer ze een misstap begaan en weer gaan gebruiken hun motivatie snel wegzakt en de werkzaamheden steeds minder worden. Iedere cliënt is welkom binnen Novafarm; een minimale en maximale leeftijd is niet aanwezig. Wanneer een cliënt zichzelf aanmeldt of aangemeld wordt door een instelling (Novadic Kentron, arts etc.) krijgt deze cliënt een proefperiode van 4 tot 6 weken. Tijdens deze proefperiode is het alleen maar proefdraaien. De cliënt kijkt wat hem trekt en wat hij graag wil doen. Tegelijkertijd kijkt de begeleiding wat voor persoon het is en wat ze hem kunnen bieden. Wanneer de proefperiode aan het einde gekomen is, zal er een doel opgesteld worden voor de cliënt. Iedere cliënt heeft zijn eigen taken en voert deze zelfstandig of met enige hulp uit. De cliënten werken geheel op hun eigen tempo en bepalen zelf wat ze die dag aankunnen. Natuurlijk worden ze wel gemotiveerd, maar wanneer ze totaal niet positief gestemd zijn is dit motiveren ook vrij lastig. Het werk wordt dan voor de cliënten aangepast en de boer dient de rest zelf op te knappen. Echter, de cliënten zijn niet vrij om te gaan en staan waar ze willen. Ze moeten zich wel aan afspraken houden en worden hier dan ook gelijk op aangesproken wanneer dit niet gebeurt. Toon geeft aan dat het werken op gelijke hoogte met deze cliënten erg belangrijk is. Je moet op hun niveau met elkaar communiceren. Wanneer je “boven een cliënt gaat staan” zal deze cliënt gelijk in verzet gaan. Toon vindt het erg belangrijk dat de cliënten gezien worden als normale mensen, waar je op een juiste manier mee om dient te gaan. Wanneer je een goede band met de cliënten hebt, ze vertrouwen in je hebben en ze willen werken heb je een perfecte cliënt en kun je samen veel voor elkaar krijgen.
De cliënten krijgen bij Novafarm niet betaald. Ze doen alles op een vrijwillige basis. Wel krijgen ze een soort reisvergoeding, zodat ze geen onkosten hebben aan de heen- en terugreis naar de boerderij. Dit om de drempel te verlagen en ze niet in de onkosten te jagen, want vaak hebben de cliënten al genoeg schulden. Veel cliënten zitten in een draaideur, legt Toon ons uit. Het gaat vaak een aantal maanden echt goed en vervolgens krijgen ze een terugval, waarna je ze ook een tijd niet meer ziet. Veel cliënten zie je ook meerdere malen terug bij Novafarm. Hier kon Toon ons geen percentage over geven maar geeft wel aan dat dit geregeld voorkomt.
Aan het einde van het gesprek mogen wij nog even kort een kijkje nemen in de stallen. Hier troffen we een van de cliënten. We mochten hem een aantal vragen stellen. Deze meneer zei direct dat hij niets privé aan ons kwijt wilde en daar ook geen antwoord op zou geven. Toen we eenmaal begonnen te vragen, gaf hij op alles een duidelijk en eerlijk antwoord. Deze meneer is vanaf zijn 9e levensjaar verslaafd. Hij woonde toen in een internaat en wilde daar natuurlijk bij de “gang” horen. Toen hij 8 jaar was is hij begonnen met het snuiven van lijm en toen hij 9 jaar was raakte hij verslaafd. Al snel volgden verschillende middelen en gebruikte hij van alles. Hij heeft uiteindelijk 25 jaar gebruikt; cocaïne, heroïne, speed. Alles heeft hij uitgeprobeerd. Sinds 2 jaar is hij clean en heeft hij 1 terugval gehad. Hij geeft aan dat hij nog steeds dagelijks smsjes en telefoontjes krijgt van dealers uit zijn vroegere omgeving om hem over te halen om weer drugs te kopen. Dit is logisch wanneer je hoort dat hij voorheen voor gemiddeld 200 euro per dag drugs kocht. Op de vraag waarom hij dan geen nieuw nummer nam vertelde hij dat hij niet weg wilde lopen voor de feiten en dat hij daar tegenin wilde gaan. Hij zegt ook meerdere malen duidelijk dat wanneer hij in de buurt van Breda (zijn vroegere woonplaats) komt, hij de drang ook niet kan weerstaan. Hij wordt dan ziek, heeft behoefte aan drugs en daar is zijn terugval in de afgelopen 2 jaar ook op gebaseerd. Deze meneer gaf aan ondertussen een schuld te hebben van 21.000 euro en nu met hulp van schuldsanering bezig is dit af te betalen. Hij wil iets maken van zijn toekomst en wil nooit meer iets te maken hebben met de “ troep”. Met zijn familie heeft deze meneer gewoon contact. Zij hebben hem al die jaren gewoon gesteund en hier is hij erg blij mee. Vrienden heeft hij niet en een relatie ook niet.
Al met al een super interessante leerzame dag. Waar we alle drie vol plezier op terug kijken.
