Het nieuwe lectoraat Ambiënt intelligence & design van kunstenaar en wiskundige Ben Schouten gaat over techniek die ‘ambiënt’, ofwel overal om ons heen en geïntegreerd aanwezig is. ‘Je ziet in allerlei gebruiksvoorwerpen en andere producten techniek ingebed worden’, zegt Schouten. Die ontwikkeling biedt goede kansen om nieuwe producten op de markt te brengen. Zeker voor een land als Nederland dat het steeds meer van het ontwerpen dan van het maken van producten moet hebben. Maar dan zal er volgens de Fontyslector toch op een andere manier gewerkt moeten worden. De traditionele scheiding tussen vakgebieden zal steeds minder strak zijn. Verschillende disciplines zullen gaan samenwerken aan innovaties in domeinen zoals de zorg of entertainment. ‘De informatica moet bij de ontwerper gebracht worden’, licht Schouten toe. ‘Zo krijg je producten die functioneel zijn en bovendien qua vorm passen bij de mens.’ Binnen het onderwijs dienen studenten voorbereid worden op die multidisciplinaire manier van werken. Aan Schouten de taak om dat via zijn lectoraat bij Fontys te stimuleren. Met zijn veelzijdige achtergrond lijkt hij daar de persoon bij uitstek voor..

Sturend bezig

Schouten studeerde af aan de Rietveldacademie en werkte daarna als beeldend kunstenaar. In zijn kunst maakte hij veel gebruik van computers om patronen te genereren. Zijn belangstelling daarvoor bracht hem ertoe wiskunde te gaan studeren. In 2001 promoveerde hij vervolgens met een proefschrift over digitale beeldherkenning. Sinds september 2006 is Schouten voor 0,5 fte. lector bij Fontys, daarnaast werkt hij voor het Centrum voor Wiskunde en Informatica. ‘Mensen vragen wel eens wat ik ben’, zegt Schouten. ‘Dan zeg ik toch vaak kunstenaar. Ik ben immers scheppend bezig en probeer een visie uit te dragen.’ Binnen Fontys wil hij zijn ideeën gestalte geven via projectmatig onderwijs waarbij studenten van verschillende opleidingen samen aan een opdracht werken. Schouten legt uit: ‘Ik wil eenvoudig beginnen en er dan steeds meer studierichtingen binnen Fontys bij betrekken. Ik denk in elk geval aan opleidingen op het gebied van informatica, elektrotechniek en industrieel product ontwerp. Maar ik vind het best lastig om te overzien wat Fontys allemaal in huis heeft en hoe dat verdeeld zit over de verschillende vestigingen.’

Samenwerken

Het is in elk geval de bedoeling om in september te starten met een minor Ambiënt. Schouten wil daarin groepen studenten laten werken aan robots. Daarmee bedoelt hij geen robots zoals in Star Wars. ‘Een robot kan ook een soort korset zijn dat duwtjes geeft om een blinde te helpen de weg te vinden in huis’, verklaart de lector. Binnen vier jaar zou die minor uit kunnen groeien tot een volledige opleiding. Daarnaast wil Schouten laboratoria inrichten voor productontwikkelingen op het gebied van media & entertainment en zorg. ‘We kunnen opdrachten gaan uitvoeren voor bedrijven. Daarbij wil ik nauw samenwerken met het Philips Homelab, de TU/e, het lectoraat Kunst en Technologie van de Hogeschool Utrecht, een lectoraat van de Design Academy en het Fontyslectoraat Embedded Systemen. We zijn nu bezig twee promovendi aan te nemen die het werk in de labs gaan begeleiden.’ Schouten krijgt ook voor totaal 0,5 fte. de hulp van drie docenten. ‘Dat is niet genoeg, want als ik alle ambities van Fontys zou moeten waarmaken, kan ik wel 2 fte. gebruiken. Dat is voor mij een van de grootste uitdagingen van het lectoraat, iets goeds doen en tegelijk maat houden. Maar we zien wel, ik laat me niet gek maken.’ 

Droom

Het leuke van zijn lectoraat vindt Schouten dat hij zich bezighoudt met beloftes voor de toekomst. ‘Techniek is een droom. Het neemt taken van ons over zodat we meer tijd hebben om leuke dingen te doen.’ Tegelijkertijd beseft de lector ook dat niet alle technologische ontwikkelingen even wenselijk zijn. ‘In Japan hebben ze robothondjes uitgevonden tegen de eenzaamheid. Je kunt je afvragen of je dat wel wilt. Dat sociale aspect van techniek wordt steeds belangrijker. Via chips in apparaten worden allerlei data verkregen, maar van wie is die informatie? Stel je voor dat mijn baas dadelijk aan mij vraagt waarom ik gisterenavond om twaalf uur nog niet in bed lag. Met dat soort mogelijkheden moeten we wel rekening houden. Maar ik geloof niet in een big brother doomscenario. We moeten terug naar het positieve denken. Kortom: van doomdenken naar droomdenken.’

Foto: Schouten geportretteerd voor zijn proefschrift: How does a computer recognize a cow? Deze foto geeft volgens de lector tevens een gevoel van onderdompeling weer, zoals de gebruiker heeft bij ambiënt omgevingen.

Ben Schouten is sinds 15 mei 2008 ook benoemd tot Lector Serious Game Design, verbonden aan Fontys Hogeschool ICT. Hij is nu fulltime in dienst van Fontys en combineert het werk voor beide lectoraten.