Langer zelfstandig wonen van ouderen dankzij technologie
Op dit moment is dr. Jan Vermeulen, werkzaam bij Fontys Hogeschool Sociale Studies, zakelijke dienstverlening, bezig met de voorbereiding van het Independent Living & ICT programme
Jan Vermeulen, citaat op de achterflap van het proefschrift
'Vanuit zakelijke dienstverlening ondersteun ik projecten op het gebied van zelfstandig wonen en ICT, het onderwerp van mijn proefschrift.
Ik hoop met mijn dissertatie concreet bij te dragen aan realisatie van de wens van veel ouderen en mensen met een beperking, om met behulp van ICT, optimaal zelfstandig te wonen en maatschappelijk te participeren.'
Langer zelfstandig wonen van ouderen dankzij technologie
Er bestaan toekomstscenario’s die aangeven dat op termijn één op de vier ouderen boven de tachtig jaar dement zal zijn. Daarnaast zal ongeveer 25% van de beroepsbevolking in de zorg moeten werken om alle ouderen van de juiste zorg te voorzien. Als je daarbij bedenkt dat op dit moment mantelzorgers momenteel overbelast zijn, de verpleeghuizen vol zitten en er nog onvoldoende kleinschalige woonprojecten opgezet zijn dan mag duidelijk zijn dat er nog veel te doen is op dit gebied. De ambitie van Jan Vermeulen, werkzaam bij Fontys Hogeschool Sociale Studies, zakelijke dienstverlening, is om op de eerste plaats binnen Fontys Sociale Studies aandacht te vragen voor de gevolgen van de vergrijzing en daarnaast mee te denken over de bijdrage die Fontys Sociale Studies zou kunnen leveren aan het inspelen op deze ontwikkelingen.
Voor de toekomst betekent goed inspelen op de gevolgen van de vergrijzing volgens Jan dat er woonservicezones zullen ontstaan waarbij er in een wijk een servicepunt zal komen waar de behoeften van bewoners uit die wijk kenbaar gemaakt kunnen worden. Vanuit dit servicepunt zullen ouderen geholpen worden bij het zoeken naar de best passende oplossing voor hun situatie en zal zowel de professionele als de vrijwilligershulp gecoördineerd worden. Zorginstellingen zullen in dit kader veel meer dan voorheen met elkaar samen moeten gaan werken vanuit dat servicepunt. Ten tweede betekent de vergrijzing de komst van nieuwe functies zoals dementie- consulenten. Aangezien de wens van veel ouderen is zo lang mogelijk zelfstandig thuis te blijven wonen en hun eventuele eigen ziektebeeld te managen zal tot slot het belang van ICT toepassingen zoals een beeld-spraak verbinding toe gaan nemen.
Een van maatregelen die de overheid genomen heeft om het vergrijzingsvraagstuk aan te pakken is de verantwoordelijkheid voor de zorg- en dienstverlening bij gemeentes leggen. Door de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) krijgen zij meer verantwoordelijkheid voor deze zorg. Zij moeten er voor gaan zorgen dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven leven en maatschappelijk participeren. De gemeentes willen bij het uitzetten van gemeentelijk ouderenbeleid graag terugredeneren. Zij bekijken wat zij over vijf jaar bereikt willen hebben en bekijken welke maatregelen zij daar nu voor moeten nemen. Zij kunnen dit echter niet alleen.
Veel gemeentes hebben daarom hulp ingeroepen van betrokken partijen. De gemeente Eindhoven heeft op dit gebied een convenant met onder andere Fontys afgesloten. Vragen die wijn als Fontys onder andere zullen moeten gaan beantwoorden zijn: In welke specifieke wijken het in Eindhoven ontbreekt het nog aan services? Welke gebruikersgroepen zijn er in de verschillende woonzorgservice zones? Welke wensen en behoeften op het gebied van services hebben zij? Hoe verloopt de relatie tussen het zorgloket en de aangeboden services?
Wat voor Fontys collega Jan Vermeulen belangrijk is, is om goed in de praktijk te kijken wat daar speelt, vanuit die praktijk tot een theorie te komen en die vervolgens in de opleidingen in te brengen. Studenten van Fontys hebben hierin in mijn ogen ook een belangrijke taak. ‘Ik vind het heel belangrijk dat zij bijvoorbeeld naar ouderen toestappen, hen vragen stellen en in staat zijn zich in hun situatie in te leven. Studenten moeten wat mij betreft de taal van verschillende betrokken partijen zoals cliënten, instellingen, ouderenbonden, gemeenten en zorgverzekeraars leren spreken. Door een bijdrage te leveren in de praktijk ervaren studenten dat hun handelen er toe doet. Dit ervaar je niet door alleen maar in de collegebanken te zitten, daarvoor zul je in dialoog moeten met de praktijk. Uit mijn lange werkervaring merk ik dat het een uitdaging is om te leren in te zien welke belangen verschillende betrokkenen hebben en je in te leven in de verschillende wensen en behoeften die die betrokkenen hebben. De combinatie van integraal ouderenbeleid en actieonderzoek zijn wat mij betreft zinvolle invalshoeken om de vergrijzingsproblematiek het hoofd te bieden’ aldus Jan.
Artikel in Univers, weekblad van de Universiteit van Tilburg, d.d. 6 april 2006 van Mariëtte Schrader. 'Computerhulp aan huis'.
Artikel in Vice Versa, magazine van de Universiteit van Tilburg, d.d. juni 2006 van Anne-Marie Hartog. 'Dankzij ICT langer onderdeel van de samenleving. Een woonservicemodel gebaseerd op vraaggericht werken'.
Dr. Jan VermeulenDe functie van ICT bij Zelfstandig Leven. Powerpoint-presentatie behorende bij de lezing met dezelfde titel, uitgesproken op het Congres ‘Vormgeving van Zorginstellingen. Nieuwe inzichten en technologische ontwikkelingen binnen de gezondheidszorg’. Erasmusfestival 2006, ’s-Hertogenbosch, d.d. 27 november 2006.
Peter Bekkering‘Domotica wacht op groter uitrol’. Interview in: Stedebouw & Architectuur, jaargang 23, nummer 10, november 2006, p. 34-35.
