Er is een nieuw hoera-begrip in beleidsland, te weten burgerschap. Het begrip is bezig een steile klim aan populariteit te maken en duikt na jarenlange afwezigheid terug in steeds meer beleidsstukken, nieuwsmedia en onderzoeksrapporten op. Het is het nieuwste medicijn om maatschappelijke uitdagingen te lijf te gaan.
In internationale context gaat het dan om ‘citizenship’, in Nederlandstalig gebied om burgerschap, eigen verantwoordelijkheid of normen en waarden.
In Eindhoven treedt de term ‘actief burgerschap’ op de voorgrond in de zomer van 2004. Bij de presentatie van de bezuinigingsplannen eind juli wordt een terugtrekking van gemeentelijke dienstverlening op basisvoorzieningen aangekondigd, en een groter beroep op de inbreng van burgers of partners in de stad. Bij de bespreking van de begroting in september-oktober 2004 komt het begrip opnieuw aan de orde. Via de lokale media hoort ook de burger over actief burgerschap.
Actief burgerschap is geen nieuwe uitvinding, maar duikt met enige regelmaat op in het denken over publieke dienstverlening. Bovendien leidt het frequente gebruik van de term niet automatisch tot duidelijkheid over wat er precies mee bedoeld wordt, noch tot een consensus over de wenselijkheid er een aangrijpingspunt voor beleid in te vinden. Wie gesprekken over actief burgerschap analyseert of via google teksten zoekt en naleest waarin het begrip voorkomt, merkt dat er sprake is van sterke taalvervuiling. Enige ‘milieuzorg’ is dringend nodig. Nu met ontwikkelingen zoals de Wet Werk en Bijstand en het werk rond de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) de bandbreedte van lokaal beleid toeneemt, is een consensus over de begrippen des te noodzakelijker. Bovendien dient zich een kans en een noodzaak aan om een Eindhovens ‘sociaal model’ vorm te geven.
Op vraag van de Gemeente Eindhoven heeft Fontys Hogeschool Sociale Studies een verkenning gemaakt van ‘actief burgerschap’. Dat gebeurde in het kader van de convenant Grotestedenbeleid die beide organisaties met elkaar hebben afgesloten. Een werkgroep met deelnemers van Fontys, Loket W en de gemeente heeft in de periode november 2004 tot maart 2005 vanuit verschillende invalshoeken de inhoud van het begrip en de relevantie ervan voor lokaal beleid verkend.
Resultaat
Dit project is afgesloten met een publicatie en bijhorende presentaties e.d.. De publicatie is in gedrukte vorm niet meer beschikbaar, maar nog wel digitaal. Referentie is Steyaert, J., Bodd, J., & Linders, L. (2005). Actief burgerschap, het betere trek- en duwwerk rondom publieke dienstverlening. Eindhoven: Fontys Hogescholen.
