De Korenaer: Handelen van docenten in kenmerkende situaties

Context

De Korenaer is een school voor jongeren met een stoornis in het autistisch spectrum in Eindhoven. Men werkt naar diplomering op VMBO niveau of certificering. Er zijn zo’n 150 leerlingen en ongeveer 25 docenten. Men wil hun, vaak jonge, docenten goed uitrusten voor hun taak. Hun vraag is van meet af aan geweest: hoe kunnen wij ons onderwijs beter inrichten voor deze doelgroep? Er is in de afgelopen jaren veel ontwikkeld op deze school. Elke keer is er met de Denktank een stuk onderzoek afgesproken, waarna een ontwikkelingstraject in gang werd gezet en het effect hiervan geëvalueerd is. De twee hoofdpunten waren onderzoek naar het handelen van docenten in kenmerkende situaties en doelformulering. Het onderzoek naar het handelen van docenten in kenmerkende situaties heeft geleid tot het meer eenduidig structureren van dagelijkse situaties op deze school (van belang bij autisme), zodat de aanpak van docenten meer op één lijn komt te liggen. Dit is vastgelegd in een zgn. Schoolbijsluiter die het Schoolplan meer concretiseert.

Verder is de doelformulering een belangrijk project. De doelen in de handelingsplannen werden niet nagestreefd in het dagelijks handelen omdat het er veel te veel waren en onduidelijk geformuleerd. Na een ontwikkeltraject is de kwantiteit van het aantal doelen per klas sterk verminderd en de kwaliteit sterk vermeerderd. Dit jaar zal de doelrealisatie worden onderzocht.

Op dit moment loopt er nog onderzoek naar:

*     De doelrealisatie en evaluatie/effectmeting.

*     De mening van de leerling over de competenties van zijn mentor

*     Het leerkrachtgedrag tijdens de lesovergang

Opbrengsten

De belangrijkste opbrengsten van dit project voor de eigen organisatie zijn:

• Meer eenduidig handelen naar leerlingen met autisme.
• Samenwerking met leerlingen en hun ouders bij het oplossen van ontwikkelingsvraagstukken.
• Concretisering van het werken met plannen (individuele handelingsplanning, groepsplannen en schoolplan).
• Visieontwikkeling en professionalisering m.b.t. doelformulering, doelrealisatie en evalueren van doelen.
• Zicht op het doen van onderzoek in de eigen context. 

Haren van, L., Wichers-Bots, J. & Blonk, A. (2008). Professionalisering door schoolspecifiek onderzoek. Een onderzoek naar het handelen van een team in veelvoorkomende situaties op een school voor voortgezet speciaal onderwijs, Tijdschrift voor Orthopedagogiek, 11(47), 444-459.

Blonk, A. (2006) Docenten in de speciale onderwijszorg opleiden tot experts. Nijmegen Radboud Universiteit

Aloysiusstichting, de Korenaer

Van 2005 tot 2009 heeft het lectoraat Evaluerend Handelen onderzoek gedaan samen met het team van de Korenaer.(Aloysiusstichting) en studenten Orthopedagogiek van de Radboud Universiteit. Aloysiusstichting lectoraat Evaluerend Handelen 2005-2009

De Korenaer is een school voor Voortgezet Speciaal Onderwijs voor jongeren met een stoornis in het autisme spectrum in Eindhoven. Men werkt naar diplomering op VMBO niveau of certificering. De school is in de afgelopen jaren gegroeid van 50 leerlingen naar ongeveer 200 leerlingen en 50 docenten. De school wil hun, vaak jonge, docenten goed uitrusten voor hun taak. De vraag is van meet af aan geweest: hoe kunnen wij ons onderwijs beter inrichten voor deze doelgroep?

Er is in de afgelopen jaren veel ontwikkeld op deze school. Elke keer is er met de Denktank, bestaande uit het management, het begeleidingsteam en de onderzoekers een deel onderzoeksvraag bepaald, waarna al onderzoekend een ontwikkelingstraject in gang werd gezet en het effect hiervan geëvalueerd werd. De twee hoofdpunten waren onderzoek naar het handelen van docenten in kenmerkende situaties en doelformulering.

 Het onderzoek naar het handelen van docenten in kenmerkende situaties heeft geleid tot het meer eenduidig structureren van dagelijkse situaties op deze school (van belang bij autisme); de aanpak van docenten is meer op één lijn komen te liggen. Professionalisering door schoolspecifiek onderzoek Specifiek is onderzoek gedaan naar het handelen van docenten tijdens de lesovergang. Eenduidige handelingsrepertoires zijn vastgelegd in een zgn. Schoolbijsluiter die het Schoolplan meer concretiseren.

Verder was de doelformulering een belangrijk onderwerp van onderzoek. Scriptie Jan Wijnja De doelen werden niet nagestreefd in het dagelijks handelen, omdat het er veel te veel waren en onduidelijk geformuleerd. Door het terugkoppelen van data aan het team in combinatie met scholing is de kwantiteit van het aantal doelen per klas sterk verminderd en de kwaliteit sterk verbeterd. Naast individuele doelen zijn groepsdoelen geformuleerd. Afgelopen jaar is de doelrealisatie onderzocht.

Tot slot is onderzocht hoe de leerling critical friend van de docent kan zijn. Scriptie Fenneke Beeking